Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng ở nam giới có kích thước tinh hoàn lớn, hoạt động sinh tinh, nồng độ testosterone cũng như các đặc điểm nam tính nhiều hơn so với người có kích thước tinh hoàn nhỏ hơn bình thường. Tuy nhiên có phải mọi trường hợp tinh hoàn to đều tốt? Kích thước tinh hoàn có liên quan gì đến sức khoẻ? ThS.BS Lê Thị Ngân Tâm – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ giải đáp trong bài viết sau.
Kích thước tinh hoàn trung bình của nam giới Việt trung bình khoảng 4-5,1x3x2-2,5cm. Thể tích trung bình dao động 12-30 ml.
Bác sĩ Ngân Tâm cho biết nếu tinh hoàn có kích cỡ to hơn bình thường không kèm các dấu hiệu bất thường khác, không ảnh hưởng sức khỏe sinh sản cũng như sức khỏe tổng thể thì nam giới không cần quá lo lắng về tình trạng này. Tuy nhiên nếu kích thước tinh hoàn thay đổi đột ngột, đặc biệt ở độ tuổi trưởng thành, đây có thể là triệu chứng cảnh báo bệnh lý, khối u tinh hoàn.
Tinh hoàn có thể thay đổi kích thước nhẹ theo nhiệt độ hoặc trạng thái sinh lý của cơ thể. Tuy nhiên nếu bìu đột ngột sưng to hoặc thay đổi kích thước bất thường, đây có thể là dấu hiệu một số bệnh lý nguy hiểm như:
Tinh hoàn to hơn bất thường có thể liên quan đến tình trạng tràn dịch màng tinh hoàn. Nguyên nhân do chấn thương, nhiễm trùng hoặc viêm mào tinh dẫn đến tích tụ dịch quanh tinh hoàn, khiến bìu sưng. Hầu hết nam giới bị tràn dịch màng tinh hoàn sẽ tự hết. Tuy nhiên nếu tình trạng này gây đau, ảnh hưởng chất lượng sống, người bệnh cần thăm khám và can thiệp theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị. (1)
Ước tính có khoảng 15-17% nam giới gặp phải tình trạng giãn tĩnh mạch thừng tinh. Tình trạng này xảy ra khi các đám rối tĩnh mạch phía trên tinh hoàn giãn nở bất thường, dòng máu bị ứ trệ khiến tinh hoàn trở nên to hơn và kèm cảm giác nặng bìu. Nếu giãn tĩnh mạch thừng tinh mức độ nghiêm trọng không được điều trị, bệnh có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, giảm khả năng thụ tinh thành công.
Là bệnh lý phổ biến ở nam giới, biểu hiện sự xuất hiện các khối u dạng nước ở mào tinh hoàn. Các nang nhỏ thường không gây triệu chứng, nhưng nếu phát triển lớn có thể gây sưng, cộm hoặc khó chịu vùng bìu.
Viêm nhiễm xuất hiện tại tinh hoàn xảy ra do nhiễm trùng đường tiết niệu, quai bị, bệnh lý tự miễn, bệnh lây truyền qua đường tình dục… Biểu hiện của viêm tinh hoàn thường gặp gồm bìu sưng to kèm cảm giác đau, nóng. Nếu không được điều trị đúng cách, có thể dẫn đến teo tinh hoàn, ảnh hưởng sức khỏe sinh sản.
Vấn đề này thường xảy ra đột ngột, do tinh hoàn xoay bất thường làm thừng tinh bị xoắn, ngăn chặn dòng máu nuôi tinh hoàn. Đây là tình trạng cấp cứu, biểu hiện bằng cơn đau dữ dội, kích thước tinh hoàn trở nên to lên rất nhanh. Nếu không được can thiệp trong vài giờ đầu, nguy cơ hoại tử tinh hoàn rất cao, buộc phải cắt bỏ.
Thoát vị bẹn xảy ra khi một phần nội tạng (ruột, mạc nối) chui xuống bìu qua ống bẹn, khiến tinh hoàn to hơn rõ rệt. Nếu không được xử trí kịp thời, ruột có nguy cơ bị kẹt, gây đau dữ dội, thậm chí đe dọa đến tính mạng.
Nam giới trải qua phẫu thuật tinh hoàn hoặc bìu có thể bị phù nề mô mềm quanh bìu. Đây là phản ứng bình thường của cơ thể trong giai đoạn hồi phục. Tình trạng tinh hoàn sưng to có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần. Nếu triệu chứng sưng không giảm, kèm dấu hiệu sốt, chảy dịch bất thường, cần chủ động thăm khám và theo dõi.
Trong trường hợp bị chấn thương hoặc va đập mạnh do té ngã, chơi thể thao, tai nạn giao thông, tinh hoàn có thể sưng to, phù nề do ứ máu. Nếu là chấn thương nhè, tình trạng này có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên nếu chấn thương nghiêm trọng gây rách bao trắng tinh hoàn, dập tinh hoàn, người bệnh cần cấp cứu ngay để bảo tồn chức năng tinh hoàn, dương vật.
Khối u ác tính ở tinh hoàn thường có triệu chứng một bên tinh hoàn sưng to hoặc xuất hiện các khối cứng bất thường, có thể phát hiện qua thăm khám bằng tay. Mặc dù hiếm gặp nhưng ung thư tinh hoàn có tiên lượng điều trị thành công nếu được phát hiện sớm.
Khi phát hiện tình trạng tinh hoàn có kích thước to bất thường, nam giới không nên chủ quan. Người bệnh cần chủ động theo dõi sát tình trạng của mình và thăm khám ngay khi có các triệu chứng:
Khi thăm khám, bác sĩ sẽ kiểm tra lâm sàng vùng bìu để phát hiện các dấu hiệu bất thường kèm theo. Ngoài ra, các xét nghiệm, cận lâm sàng có thể được chỉ định nhằm xác định nguyên nhân khiến tinh hoàn có kích cỡ to bất thường, từ đó có hướng xử trí, can thiệp phù hợp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tinh hoàn to bất thường liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Quan trọng nhất, khi phát hiện bất thường tinh hoàn nói riêng và cơ quan sinh sản nói chung, nam giới cần thăm khám và điều trị kịp thời, tránh tâm lý e ngại gây ảnh hưởng đến sức khoẻ.
