Cần biết gì về bướu tinh hoàn ở nam giới?

Sự xuất hiện của mô, sần cứng bất thường vùng bìu có thể là dấu hiệu của bướu. Vậy bướu tinh hoàn nguy hiểm ra sao và phương pháp nào điều trị hiệu quả? Những thắc mắc này sẽ được bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Quận 8 giải đáp trong bài viết sau.

Bướu tinh hoàn là gì?

Bướu tinh hoàn là sự hình thành các khối u, nốt sưng phát triển trong tinh hoàn. Không phải mọi bướu trong tinh hoàn đều là ung thư ác tính. Thực tế bướu xuất hiện tại tinh hoàn thường lành tính, không di căn đến các cơ quan xa, ít gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của người bệnh. Sau khi phẫu thuật cắt bỏ, bướu hiếm khi tái phát.

Các loại bướu lành tính tại tinh hoàn phổ biến gồm:

• U quái lành tính: Dạng bướu tế bào mầm không phải ung thư, thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trước tuổi dậy thì. Trong trường hợp u quái hình thành ở nam giới sau độ tuổi dậy thì sẽ được đánh giá là bướu ác tính.
• U dây đệm dây sinh dục: Hình thành từ các tế bào mô đệm trong tinh hoàn, gồm hai loại phổ biến u tế bào Leydig và u tế bào Sertoli. Hầu hết các trường hợp được đánh giá lành tính.
• Các loại bướu lành tính khác: Một số bướu lành tính ít xuất hiện ở tinh hoàn gồm u thượng bì, bướu mỡ, u máu, u xơ… (1)

Nguyên nhân gây bướu tinh hoàn

Nguyên nhân chính xác gây bướu ở tinh hoàn vẫn chưa được xác định. Các nhà nghiên cứu cho rằng một số khối u tế bào mầm có thể liên quan đến một số dị tật di truyền khác ở hệ thần kinh trung ương, đường tiết niệu sinh dục và cột sống. Ngoài ra người có tiền sử bị tinh hoàn ẩn có nguy cơ mắc u bướu cao hơn. (2)

Bướu tinh hoàn có triệu chứng gì không?

Ở giai đoạn đầu, bướu tại tinh hoàn thường xuất hiện âm thầm, khó nhận ra bằng mắt thường. Người bệnh không có cảm giác đau tinh hoàn. Khi bướu tiến triển có thể gây sưng đau, thay đổi hình thái, cấu trúc, kích thước tinh hoàn. Nguy hiểm hơn, một số bướu ác tính có thể tiến triển thành ung thư tinh hoàn.

Những triệu chứng cảnh báo bướu xuất hiện tại tinh hoàn ở giai đoạn tiến triển gồm có:

• Cảm giác nặng bìu, phát hiện khối cứng bất thường khiến thể tích tinh hoàn bị thay đổi.
• Sờ thấy bướu không gây đau hay sưng ở một hoặc cả hai bên tinh hoàn.
• Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc háng, bẹn.
• Tụ dịch bất thường vùng bìu.
• Đau lưng dưới.
• Teo tinh hoàn.

Bướu tinh hoàn có ảnh hưởng gì không?

Bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn cho biết nếu bướu lành tính hình thành tại tinh hoàn, thì khả năng điều trị thành công cao. Trong trường hợp người bệnh bị bướu ác tính ở tinh hoàn, tiên lượng điều trị thành công tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách.

Ung thư tinh hoàn là bệnh lý ác tính hiếm khi xảy ra, chiếm 0,5% trong tổng số các trường hợp chẩn đoán ung thư. Tại Hoa Kỳ, khoảng 9.760 trường hợp nhận chẩn đoán mới mắc ung thư tinh hoàn và 500 ca tử vong (số liệu năm 2024) mỗi năm. Ung thư tinh hoàn phổ biến ở nam giới 15-35 tuổi, đặc biệt có tiền sử bị tinh hoàn ẩn.

Tuy nhiên nếu được phát hiện sớm và điều trị sớm, tiên lượng sống trên 5 năm lên đến 98%. Cắt bỏ tinh hoàn là chỉ định áp dụng trong điều trị ung thư tinh hoàn nhằm loại bỏ bướu, mô nghi ngờ chứa tế bào ung thư. Trước khi thực hiện cắt bỏ tinh hoàn, bác sĩ có thể tư vấn người bệnh trữ tinh trùng nhằm bảo toàn cơ hội có con trong tương lai.

Chẩn đoán và điều trị bướu tinh hoàn

Bướu tại tinh hoàn thường tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu, không kèm bất kỳ triệu chứng nào. Hầu hết các trường hợp phát hiện bướu sớm nhờ thăm khám sức khỏe sinh sản định kỳ. Quy trình chẩn đoán tinh hoàn có bướu thường diễn ra như sau:

• Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ thăm hỏi thông tin, tiền sử bệnh lý, thói quen sinh hoạt tình dục và khám lâm sàng các triệu chứng bất thường, tìm kiếm dấu hiệu cục bướu, dấu hiệu sưng tấy hoặc vùng gây đau tinh hoàn. Sau đó, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm, cận lâm sàng để chẩn đoán chính xác.
• Siêu âm tinh hoàn: Đây là phương pháp kiểm tra không xâm lấn, an toàn, giúp bác sĩ xem xét bên trong bìu, bụng dưới, kiểm tra các dấu hiệu bất thường như bướu, sưng, sần ở tinh hoàn. Bên cạnh đó, siêu âm bìu doppler màu giúp đánh giá lưu lượng máu trong tinh hoàn, sớm phát hiện các bất thường vùng bìu để có hướng xử trí phù hợp.
• Xét nghiệm: Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sàng lọc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Các xét nghiệm phổ biến được áp dụng gồm xét nghiệm máu, tinh dịch đồ…
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Trong trường hợp chẩn đoán khối bướu ác tính tại tinh hoàn tiến triển thành ung thư tinh hoàn, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT phần bụng dưới, bẹn và ngực nhằm đánh giá tế bào ung thư đã di căn xa đến các cơ quan khác hay không.

Bác sĩ Trương Nguyễn Minh Tuấn cho biết cách điều trị tinh hoàn sẽ có sự khác biệt giữa bướu lành tính và bướu ác tính:

• Điều trị bướu lành tính ở tinh hoàn: Bướu lành tính không có khả năng di căn đến các cơ quan xa trong cơ thể. Nếu bướu không ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, hoạt động tình dục cũng như người bệnh không lo ngại về vấn đề thẩm mỹ, có thể không cần tác động. Tuy nhiên nếu bướu gây sưng tấy, đau tinh hoàn hoặc tiết dịch bất thường dương vật, bìu… sẽ cần can thiệp điều trị.
• U bướu ác tính: Đối với trường hợp u bướu ác tính tinh hoàn, phương pháp điều trị bao gồm phẫu thuật và xạ trị. Tùy thuộc vào tuổi tác, giai đoạn bệnh, tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn, có thể kết hợp xạ trị sau phẫu thuật nhằm loại bỏ triệt để tế bào ung thư.

Hiện nay không có phương pháp phòng ngừa hoàn toàn nguy cơ mắc bướu tinh hoàn, vì vậy nam giới cần chủ động thăm khám sức khỏe sinh sản định kỳ nhằm chủ động phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường cơ quan sinh dục, từ đó có hướng xử trí phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị khi xuất hiện triệu chứng bất thường vùng bìu.