Tắc nghẽn đường hô hấp rất nguy hiểm, cần sơ – cấp cứu và can thiệp y tế kịp thời để tránh gây ra biến chứng đe dọa đến tính mạng. Tùy theo nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp chữa trị phù hợp.
Tắc nghẽn đường hô hấp là tình trạng tắc nghẽn hoặc hẹp cấu trúc đường thở về mặt giải phẫu, từ đó làm giảm khả năng lưu thông không khí ra vào phổi. Bệnh lý này có thể xảy ra cấp tính hoặc mạn tính, có thể là một phần hoặc toàn bộ đường hô hấp.
Tình trạng tắc nghẽn cấp tính một phần hoặc toàn bộ đều cần can thiệp phẫu thuật khẩn cấp tránh nguy cơ đe dọa đến tính mạng. Trong khi đó, tắc nghẽn hô hấp mạn tính cũng có thể gây biến chứng suy tim phổi, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Vì vậy, việc chẩn đoán, phát hiện và can thiệp điều trị kịp thời là rất quan trọng.
Đường hô hấp trên có thể bị tắc nghẽn cấp tính hoặc mãn tính do bệnh lý ở hầu và mũi. Trong đó, vùng cấu trúc có sức cản không khí cao nhất là van mũi, ngay cả độ lệch nhẹ cũng có thể dẫn đến tắc nghẽn hô hấp trên. Ví dụ: dị vật đường thở là một trường hợp tắc nghẽn đường thở cấp tính.
Tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp được phân loại cụ thể thành các dạng sau đây:
Dựa theo vị trí tắc nghẽn, hội chứng tắc nghẽn đường hô hấp được chia thành 4 dạng:
Tắc nghẽn hô hấp trên xảy ra ở khu vực từ mũi và môi đến thanh quản.
Tắc nghẽn đường hô hấp trên chủ yếu do: hít phải dị vật, chấn thương thanh quản, phì đại amidan, liệt dây thanh quản hoặc nếp thanh quản, viêm thanh quản khí quản cấp tính như viêm thanh quản do virus, viêm khí quản do vi khuẩn, viêm nắp thanh quản, áp xe quanh amidan, ho gà…
Tắc nghẽn đường hô hấp dưới xảy ra từ thanh quản và các tiểu phế quản của phổi.
Tắc nghẽn hô hấp dưới chủ yếu do sức cản tăng lên ở các tiểu phế quản (thường do bán kính của các tiểu phế quản giảm), làm giảm lượng không khí hít vào trong mỗi lần thở và lượng oxy đến động mạch phổi. Các bệnh gây ra tình trạng này được gọi là bệnh phổi tắc nghẽn như: hen suyễn, viêm tiểu phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Dựa theo thời gian bệnh, tắc nghẽn đường hô hấp được chia thành 2 dạng:
Tắc nghẽn hô hấp cấp tính là tình trạng tắc nghẽn xảy ra nhanh chóng, chẳng hạn như tắc nghẽn do dị vật. Trường hợp này cần can thiệp hoặc phẫu thuật khẩn cấp để tránh nguy cơ đe dọa đến tính mạng.
Tắc nghẽnhô hấp mạn tính xảy ra theo hai cách: tắc nghẽn mất nhiều thời gian để phát triển hoặc tắc nghẽn kéo dài. Tình trạng này có thể gây biến chứng suy tim phổi, thậm chí đe dọa đến tính mạng.
Theo tình trạng hô hấp, tắc nghẽn được chia thành hai dạng:
Tắc nghẽn hô hấp một phần là tình trạng không khí vẫn có thể lưu thông qua đường hô hấp nhưng ít. Người bệnh có thể thở nhưng khó khăn.
Tắc nghẽn đường thở toàn phần là tình trạng không khí hoàn toàn không thể lưu thông qua đường hô hấp, khiến người bệnh không thể thở được.
Tắc nghẽn đường hô hấp xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể tổng hợp một số tác nhân thường gặp như sau: (1)
Triệu chứng tắc nghẽn đường thở biểu hiện tùy thuộc vào nguyên nhân cũng như vị trí tắc nghẽn. Các dấu hiệu thường gặp phải kể đến gồm:
Trẻ em có nguy cơ bị tắc nghẽn đường thở cấp tính do dị vật cao hơn người lớn. Do trẻ thường có thói quen nhét đồ chơi/ vật nhỏ vào mũi, miệng hoặc không nhai kỹ thức ăn trước khi nuốt. Ngoài ra, các nhóm đối tượng có nguy cơ cao khác bao gồm:
Tắc nghẽn đường hô hấp cấp là một trường hợp cấp cứu y tế nguy hiểm. Tình trạng này có thể gây ra nhiều biến chứng sức khỏe nghiêm trọng, thậm chí đe dọa đến tính mạng: (2)
Tắc nghẽn đường hô hấp cũng có thể là dấu hiệu của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
Tiên lượng tắc nghẽn đường hô hấp phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Nhìn chung, các trường hợp xuất phát từ nguyên nhân viêm và nhiễm trùng có tiên lượng tích cực hơn so với nguyên nhân ác tính.
Để xác định chính xác nguyên nhân gây tắc nghẽn hô hấp, trước tiên, bác sĩ thường chỉ định chụp X-quang. Nếu phương pháp này không có kết quả, người bệnh có thể cần thực hiện thêm một số xét nghiệm khác, bao gồm:
Tắc nghẽn đường hô hấp là một trường hợp cấp cứu y tế, cần can thiệp sơ cứu kịp thời để tránh nguy cơ đe dọa đến tính mạng. Các phương pháp được khuyến khích thực hiện ngay khi người bệnh có triệu chứng tắc nghẽn đường thở:
Đây là một kỹ thuật cấp cứu thường được ưu tiên thực hiện đối với người bị tắc nghẽn hô hấp do nuốt nghẹn dị vật. Các bước tiến hành như sau:
Hồi sức tim phổi nên được thực hiện trong trường hợp người bệnh không thở được và đã mất ý thức, nhằm hỗ trợ vận chuyển máu có oxy đến não trong lúc chờ cấp cứu. Cách thực hiện như sau:
Khi xe cứu thương đến, nhân viên y tế sẽ tiếp tục thực hiện một số phương pháp sơ cứu khác tùy vào nguyên nhân gây tắc nghẽn.
Bác sĩ đưa ống nội khí quản hoặc ống thông mũi khí quản vào đường thở người bệnh để đưa oxy qua đường thở đang bị tổn thương. Sau đó, phẫu thuật mở khí quản và mở sụn nhẫn giáp có thể được thực hiện để tạo ra các lỗ mở phẫu thuật trên đường thở và bắc cầu qua vị trí tắc nghẽn.
Tắc nghẽn đường thở thứ phát do dị vật thường dễ điều trị, vì dị vật có thể được lấy ra và đường thở được thông thoáng trở lại. Tuy nhiên, tắc nghẽn đường thở do chấn thương, bệnh ác tính hoặc quá trình nhiễm trùng có thể dẫn đến chậm phục hồi và tổn thương não do thiếu oxy.
Sau khi sơ cứu kịp thời và đưa tới bệnh viện, bác sĩ sẽ yêu cầu tiến hành chẩn đoán nguyên nhân chính xác và can thiệp điều trị tùy theo từng trường hợp. Các phương pháp chữa trị thường được chỉ định bao gồm:
Một số loại tắc nghẽn đường hô hấp có thể được phòng ngừa hiệu quả thông qua các biện pháp sau:
Khoa Hô Hấp thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 là địa chỉ uy tín, chuyên thăm khám, chữa trị các bệnh lý hô hấp nói chung và tắc nghẽn đường hô hấp nói riêng. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, chăm sóc và điều trị vô cùng chu đáo.
Ngoài ra, bệnh viện còn trang bị hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại, hỗ trợ quá trình chẩn đoán chính xác, điều trị hiệu quả như: hệ thống chụp X-quang treo trần DigiRAD-FP, hệ thống chụp CT 765 lát cắt, CT 1975 lát cắt, máy đo đa ký hô hấp NOX A1, máy đo chức năng hô hấp KoKo 1000, T3S, hệ thống máy xét nghiệm tổng quát, xét nghiệm máu hiện đại…
Thông qua quá trình thăm khám, xét nghiệm, bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây tắc nghẽn hô hấp và chỉ định phác đồ điều trị phù hợp, hiệu quả, từ đó giúp kiểm soát sớm biến chứng có thể gặp phải.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là bài viết tổng hợp các thông tin cơ bản về tắc nghẽn đường hô hấp, nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng, cách chẩn đoán và sơ cứu, điều trị hiệu quả. Hy vọng thông qua những thông tin này, người bệnh có thêm nhiều cập nhật hữu ích để biết cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, đồng thời chủ động đi thăm khám, điều trị sớm các bệnh về đường hô hấp, để tránh biến chứng nguy hiểm về sau.
