Đôi mắt là “cửa sổ tâm hồn” của mỗi chúng ta, sở hữu đôi mắt đẹp khiến nhiều người tự tin hơn về ngoại hình của mình. Tuy nhiên, nhiều người lại mắc phải các bệnh về mắt như mắt lác, sụp mí,… khiến họ tự ti về đôi mắt của mình. Mắt lé kim thường xuất hiện nhiều ở trẻ em nhưng cũng có thể gặp phải ở người lớn. Lé kim ảnh hưởng đến thị lực, tâm lý và chất lượng cuộc sống. ThS.BS Phạm Huy Vũ Tùng, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, BVĐK Tâm Anh TP.HCM chia sẻ về dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị mắt lé kim.
Mắt lé kim (strabismus) là tình trạng bất thường khi hai mắt không nhìn cùng một hướng do không cân xứng trong cơ điều khiển mắt. Hai mắt không nhìn về cùng một điểm và một hoặc cả hai mắt lệch sang một bên. Tình trạng này ảnh hưởng đến thị giác và thẩm mỹ của người bệnh.
Mắt lé kim xảy ra do các cơ quan ngoại nhãn của mắt bị mất cân bằng khiến tròng mắt lệch hơn so với người bình thường. Mắt lé kim đôi khi khiến chúng ta nhìn mờ, mỏi mắt khi nhìn, nặng hơn là khả năng tập trung, quan sát cũng kém hơn so với người bình thường. Tình trạng lé kim khiến thị lực ảnh hưởng, gây nguy cơ mắc các bệnh về mắt. Người bệnh bị lé kim thường cảm thấy tự ti về ngoại hình của chính bản thân mình.
Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, dưới đây là một số nguyên nhân bị lé kim thường gặp nhất:
Mắt lé kim bẩm sinh thường xuất hiện khi trẻ dưới 6 tháng tuổi [1], do ảnh hưởng của các bệnh vùng não, làm tê liệt các dây thần kinh và cơ quan của mắt. Khi các cơ hoạt động không đồng đều khiến tình trạng một cơ yếu, một cơ mạnh khiến hai mắt nhìn sang hai hướng khác nhau dẫn đến lé mắt.
Tình trạng lé kim có khả năng di truyền khi người trong gia đình gặp phải. Ví dụ như cha mẹ, ông bà bị lé kim thì con cái cũng có nguy cơ gặp phải tình trạng này.
Các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, sẹo giác mạc, u nguyên bào võng mạc, bất đồng khúc xạ,… cũng dẫn đến lé kim. Ngoài ra, trường hợp mắc viễn thị, cận thị, loạn thị nặng, nghiêm trọng dẫn đến hai mắt mất cân bằng, gây lé kim [2].
Một số bệnh về mạch máu cũng có thể gây lé kim như tăng huyết áp, đái tháo đường,… ảnh hưởng đến các cơ và dây thần kinh điều khiển mắt. Người bị lé kim có thể do một hoặc một số nguyên nhân kể trên. Để đánh giá toàn diện, bác sĩ chuyên khoa Mắt sẽ xác định nguyên nhân cụ thể, đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.
Bên cạnh đó, một số trường hợp lé kim do góc nhìn lệch trục mắt hoặc phần mí góc hạ thấp che mất lòng trắng hoặc cấu trúc khuôn mặt nhiều người nhìn gần cảm giác giống như bị lé.
Dấu hiệu lé kim có thể dễ dàng nhận biết qua một số triệu chứng dưới đây:
Dù không quá nặng nhưng mắt lé kim gây nên những ảnh hưởng đến mắt của người bệnh, nhất là trong học tập, công việc, sinh hoạt hàng ngày.
Mắt lé kim dù là trường hợp nhẹ vẫn gây ảnh hưởng đến thị lực. Hai mắt lệch hướng nhau khiến tầm nhìn gặp nhiều hạn chế, hình ảnh phản chiếu đến mắt trở nên không được chân thực, có thể nhìn một hình thành hai hình khác nhau.
Khi bị lé kim, người bệnh thường rất dễ mỏi mắt do phải cố quan sát, nhiều người còn dễ đau đầu, ức chế do phải nhìn tập trung lâu. Ngoài ra, thị lực của người lé kim cũng dẫn đến nguy cơ biến chứng gây nhiều bệnh về mắt khác như đục thủy tinh thể, cận, viễn, loạn thị,…
Đối với trường hợp trẻ lé kim bẩm sinh trong giai đoạn phát triển làm giảm thị lực hai mắt. Trẻ đi đứng dễ bị té ngã, hụt chân,… dẫn đến những chấn thương không mong muốn. Ngoài ra, khả năng nhìn, tập trung kém hơn người bình thường có thể ảnh hưởng đến nghề nghiệp, tương lai sau này của trẻ bởi một số ngành nghề yêu cầu phải có thị lực tốt.
Đôi mắt được ví như “cửa sổ tâm hồn”. Tuy không thể đánh giá một con người qua vẻ bề ngoài nhưng mắt lé kim gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ trên khuôn mặt, khiến cho họ có thể gặp nhiều rào cản trong công việc, cuộc sống. Nhiều người bị mắt lé kim luôn cảm thấy tự ti về ngoại hình, e dè, khó khăn trong việc giao tiếp với những người xung quanh.
Mắt lé kim có thể được phân thành nhiều loại, ví dụ như:
Để kiểm tra xem mắt có bị lé kim không, có thể thực hiện bằng các cách sau:
Mắt lé kim có thể chữa được, điều trị bằng cách cải thiện khả năng phối hợp của mắt, cải thiện vẻ thẩm mỹ cho đôi mắt.
Phương pháp điều trị mắt lé kim phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nhẹ hay nặng, độ tuổi của người bệnh. Dưới đây là một số phương pháp phổ biến:
Trong một số trường hợp cụ thể, sau khi thăm khám, bác sĩ chỉ định điều chỉnh tật khúc xạ và cải thiện khả năng phối hợp cho đôi mắt. Để xác định có phù hợp với phương pháp này không, bạn cần khám với bác sĩ chuyên khoa.
Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định uống thuốc và nhỏ thuốc để điều chỉnh khả năng làm việc, hoạt động của cơ mắt, nhất là những trường hợp mắt bị lé kim do sự điều tiết.
Liệu pháp thị giác là một trong những cách điều trị đòi hỏi sự kiên nhẫn với các bài tập mắt nhằm cải thiện sự phối hợp, khả năng tập trung và các chức năng thị giác khác. Với liệu pháp này, bác sĩ chuyên khoa Mắt sẽ khám, hướng dẫn bạn thực hiện.
Phẫu thuật nhằm điều chỉnh cơ mắt trong những trường hợp mắt bị lé kim không thể điều trị bằng các phương pháp thông thường. Phẫu thuật giúp điều chỉnh vị trí của cơ mắt, cải thiện sự phối hợp và thẩm mỹ cho mắt [3].
Khi điều trị lé kim, bạn cần lưu ý một số phương pháp hỗ trợ điều trị tại nhà giúp nhanh chóng được cải thiện:
Bổ sung vào thực đơn hàng ngày các khoáng chất, vitamin giúp hỗ trợ sức khỏe mắt như vitamin A, C, E và kẽm như trái cây tươi, rau xanh, cà rốt,… Ngoài ra, nên ăn các thực phẩm chứa axit béo như DHA và omega-3 trong cá thu, cá hồi, các loại hạt,… giúp duy trì sức khỏe mắt, hỗ trợ hồi phục, cải thiện chức năng thị giác.
Sử dụng nhiều thiết bị điện tử ảnh hưởng đến mắt, gây mỏi và căng thẳng mắt. Thực hiện nguyên tắc 20-20-20 (cứ mỗi 20 phút nhìn màn hình, sẽ nhìn xa ra 20 feet tương đương 6,1m trong vòng 20 giây) giúp mắt có thời gian nghỉ ngơi, thư giãn. Ngoài ra, nên đảm bảo phòng làm việc, học tập đủ sáng khi dùng thiết bị điện tử nhằm giảm căng thẳng cho mắt. Bạn nên điều chỉnh độ sáng màn hình cho phù hợp với ánh sáng ở xung quanh.
Duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh, vận động thể dục thể thao thường xuyên, ngủ đủ giấc để bảo vệ sức khỏe mắt. Ngoài ra, bạn cũng có thể thực hiện các bài tập giúp mắt thư giãn.
Nếu mắt có dấu hiệu bất thường, cần thăm khám với bác sĩ chuyên khoa Mắt để được chẩn đoán, điều trị kịp thời.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị tình trạng mắt lé tại Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, bạn có thể liên hệ thông tin dưới đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Nhìn chung, tuy mắt lé kim không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của người bệnh nhưng gây mất thẩm mỹ cho mắt và tổng thể khuôn mặt. Bạn cần quan tâm đến sức khỏe toàn diện nói chung và đôi mắt nói riêng bằng cách khám sức khỏe 6 tháng/ lần tại cơ sở uy tín như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
