Các loại rối loạn cơ xương khớp thường gặp và cách điều trị

Rối loạn cơ xương khớp là tình trạng phổ biến, có thể đến từ chấn thương, viêm nhiễm hoặc lão hóa, gây ảnh hưởng đến một hoặc nhiều nhóm cơ xương khớp. Vậy bệnh rối loạn cơ xương có nguy hiểm không và phương pháp điều trị hiệu quả?

Rối loạn cơ xương khớp là gì?

Rối loạn cơ xương khớp hay rối loạn cơ xương (Musculoskeletal Disorders) là một nhóm các bệnh lý ảnh hưởng đến cơ, xương, khớp và mô liên kết. Nhóm bệnh này có thể hình thành do các quá trình nhiễm trùng, viêm hoặc thoái hóa, chấn thương, ung thư, bệnh lý mạch máu hoặc nhiễm độc, bất thường chuyển hóa, lối sống thiếu khoa học… (1)

Bệnh lý này có thể khiến người bệnh đau đớn, mất chức năng vận động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần người bệnh.

Một số triệu chứng điển hình của bệnh rối loạn cơ xương khớp gồm: yếu, cứng, sưng tấy, khó chịu… ở các vùng bị ảnh hưởng.

Một số rối loạn cơ xương khớp thường gặp

Dưới đây là một số dạng rối loạn cơ xương thường gặp:

1. Rối loạn về khớp

Một số rối loạn cơ xương khớp ảnh hưởng đến khớp thường gặp gồm:

• Bệnh gút (gout)
• Viêm xương khớp (Osteoarthritis)
• Viêm khớp vảy nến (Psoriatic arthritis)
• Viêm khớp dạng thấp (Rheumatoid arthritis)
• Viêm bao hoạt dịch (Bursitis)

2. Rối loạn về xương

• Loãng xương (Osteoporosis)
• Thiếu xương (Osteopenia)
• Nhuyễn xương (Osteomalacia)

3. Rối loạn về cơ

• Loạn dưỡng cơ (Muscular dystrophy)
• Thiểu cơ (Sarcopenia)
• Nhược cơ (Myasthenia gravis)
• Rách gân chóp xoay (Rotator cuff tear)
• Viêm gân (Tendinitis)

Một số dạng rối loạn cơ xương có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trên cơ thể như hội chứng đau xơ cơ, lupus ban đỏ hệ thống, viêm mạch máu, hội chứng marfan…

Nguyên nhân phổ biến gây rối loạn cơ xương khớp

Hội chứng rối loạn cơ xương và khớp có thể đến từ nhiều nguyên nhân, dưới đây là một số nguyên nhân gây bệnh phổ biến:

1. Lão hóa do tuổi tác

Theo bác sĩ chuyên khoa, tuổi tác càng cao, nguy cơ hình thành các bệnh về cơ xương khớp càng tăng, bởi cơ khớp, sụn, túi hoạt dịch sẽ bị bào mòn, suy yếu theo thời gian. Điều này có liên quan đến việc lưu lượng máu đến các khớp và mô xung quanh giảm khi một người già đi, làm tăng tốc độ phá vỡ các cấu trúc này.

2. Các hoạt động lặp đi lặp lại

Các chuyển động lặp đi lặp lại liên tục trong thời gian dài có thể gây tổn thương cơ, gân, khớp hoặc thần kinh. Các chấn thương này thường ảnh hưởng đến ngón tay, khuỷu tay, cổ tay, vai, đầu gối và một số bộ phận khác. Những đối tượng có nguy cơ rối loạn cơ xương do các hoạt động lặp đi lặp lại gồm thợ may, nhân viên văn phòng, vận động viên…

3. Vận động sai tư thế

Khi vận động sai tư thế, hệ thống cơ xương khớp sẽ bị căng thẳng, duy trì tư thế sai trong thời gian dài dẫn đến khó chịu, mỏi cơ hay thậm chí tổn thương khớp, viêm khớp, bong gân hay thoái hóa khớp sớm. Trong nhiều trường hợp, vận động sai tư thế còn gây chấn thương do va đâp, té ngã hay căng giãn cơ, khớp, dây chằng… quá mức.

4. Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt

Dinh dưỡng cũng là một yếu tố cần được quan tâm khi tìm hiểu bệnh rối loạn cơ xương khớp. Để duy trì xương khớp khỏe mạnh, chúng ta cần xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, đầy đủ các nhóm chất, đặc biệt là các chất quan trọng để duy trì xương khớp chắc khỏe như canxi, vitamin D và các khoáng chất khác.

Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt các chất này có thể khiến hệ thống cơ xương khớp bị suy yếu, tăng nguy cơ mắc loãng xương, thoái hóa khớp cùng các bệnh lý khác.

5. Rối loạn chuyển hóa

Rối loạn chuyển hóa là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh gút, một bệnh lý hình thành khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao, khiến các tinh thể urat tích tụ trong khớp, gây đau nhức, sưng cứng khớp.

Bên cạnh đó, các vấn đề về tuần hoàn, thần kinh, mạch máu cũng có thể làm trầm trọng thêm bệnh lý cơ xương khớp.

6. Nhiễm trùng

Rối loạn cơ xương là gì, có liên quan đến nhiễm trùng không? Xương khớp có thể bị virus, vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng, điều này thường liên quan đến các chấn thương hoặc biến chứng của bệnh lý. Ví dụ như bệnh sốt thấp khớp là biến chứng của nhiễm trùng liên cầu khuẩn, tình trạng này nếu không được can thiệp xử lý kịp thời có thể gây thấp khớp, đau cơ xương mạn tính.

7. Rối loạn xương khớp sau chấn thương

Tai nạn, té ngã, tác động lực lớn lên xương khớp khi tham gia giao thông, làm việc hay chơi thể thao có thể gây gãy xương, trật khớp, đứt dây chằng và các rối loạn xương khớp khác. Các chấn thương này nếu không được điều trị, phục hồi chức năng có thể gây ra các biến chứng lâu dài, ảnh hưởng đến chức năng vận động của người bệnh.

8. Các dị tật bẩm sinh

Dị tật bẩm sinh cũng là nguyên nhân rối loạn cơ xương cần được quan tâm, một số bất thường bẩm sinh như khớp không đối xứng, dây chằng lỏng lẻo, xương không thẳng hàng… có thể gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe cơ xương khớp, càng kéo dài thời gian can thiệp, hậu quả càng nghiêm trọng.

Ngoài ra, bạn có thể tìm hiểu thêm về các bệnh lý xương khớp, nguyên nhân và các triệu chứng thường gặp.

Rối loạn cơ xương khớp được điều trị như thế nào?

Tùy thuộc vào triệu chứng, cơ quan bị ảnh hưởng, mức độ nghiêm trọng mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị rối loạn cơ xương phù hợp. Dưới đây là một số phương pháp thường được chỉ định nhằm hỗ trợ giảm đau, giảm viêm, cải thiện cứng khớp và phạm vi chuyển động cho người bệnh:

• Thuốc: Thuốc chống viêm không steroid, corticoid và một số loại thuốc khác sẽ được bác sĩ kê đơn nhằm kiểm soát triệu chứng người bệnh gặp phải.
• Vật lý trị liệu: Phương pháp này hỗ trợ cải thiện chức năng vận động hiệu quả, thường được bác sĩ chỉ định kết hợp với các phương pháp điều trị khác để mang lại hiệu quả tối ưu. Có hai dạng vật lý trị liệu chính là vận động trị liệu và tác nhân vật lý, tùy vào trường hợp cụ thể mà bác sĩ sẽ áp dụng một trong hai hoặc cả hai.
• Phẫu thuật thay khớp: Phương pháp này chỉ được cân nhắc thực hiện khi các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả mong muốn.

Cách phòng tránh các rối loạn cơ xương thường gặp

Dưới đây là các biện pháp giảm nguy cơ rối loạn cơ xương​ mà mỗi người cần lưu ý:

• Tích cực vận động, trường hợp làm các công việc như nhân viên văn phòng, thợ may, lái xe… người dân nên giãn cơ sau một khoảng thời gian, không nên duy trì một tư thế liên tục trong thời gian dài.
• Khởi động, giãn cơ đầy đủ trước và sau khi hoạt động thể chất như tập thể dục, chơi thể thao, làm các công việc đặc thù…
• Chú ý duy trì tư thế đúng khi đi, đứng, ngồi, đặc biệt tránh cúi cổ về phía trước trong thời gian dài.
• Tránh các chuyển động đột ngột như vặn mình, uốn cong cơ thể… cẩn trọng khi nâng vật nặng và hạn chế tối đa các chuyển động lặp đi lặp lại.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất tác động xấu tới sức khỏe cơ xương khớp giúp kiểm soát nguy cơ rối loạn cơ xương.
• Duy trì cân nặng phù hợp dựa trên chỉ số BMI.
• Quản lý căng thẳng, stress, tránh xa các yếu tố gây stress kéo dài.
• Khám sức khỏe định kỳ khoảng 1 – 2 năm/lần hoặc theo khuyến nghị khác từ bác sĩ chuyên khoa.

Rối loạn cơ xương khớp nếu không được phát hiện, can thiệp sớm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Do đó, người dân cần chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe, thăm khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau cứng khớp, nhức mỏi cơ, mệt mỏi, khó chịu… không rõ nguyên nhân để được bác sĩ Chấn thương Chỉnh hình kiểm tra và xây dựng phác đồ điều trị theo hướng cá nhân hóa.