Nhiều phụ nữ băn khoăn viêm cột sống dính khớp có nên mang thai khi vẫn đang điều trị bệnh hoặc kiểm soát triệu chứng bằng thuốc. Việc mang thai trong giai đoạn này không chỉ liên quan đến sức khỏe của người mẹ mà còn ảnh hưởng đến thai nhi, vì vậy cần được chuẩn bị và theo dõi một cách khoa học.
Viêm cột sống dính khớp có nên mang thai là câu hỏi được nhiều phụ nữ trong độ tuổi sinh sản quan tâm khi đang điều trị bệnh. Trên thực tế, phần lớn người mắc viêm cột sống dính khớp vẫn có khả năng mang thai và sinh con khỏe mạnh nếu được lập kế hoạch phù hợp trước khi thụ thai.
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy bản thân bệnh làm giảm khả năng thụ thai ở nữ giới. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị mang thai cần được thực hiện sớm với sự phối hợp giữa bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp và bác sĩ sản khoa. Mục tiêu là đánh giá mức độ hoạt động của bệnh, điều chỉnh thuốc điều trị nếu cần và lựa chọn thời điểm sức khỏe ổn định nhất để mang thai.
Đối với những trường hợp đang sử dụng thuốc điều trị, việc tự ý mang thai có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Một số thuốc điều trị viêm cột sống dính khớp cần được ngừng sử dụng trước khi có thai trong một khoảng thời gian nhất định nhằm hạn chế ảnh hưởng đến thai nhi. Vì vậy, người bệnh nên sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả cho đến thời điểm thích hợp để mang thai.
Ở nam giới mắc viêm cột sống dính khớp, một số thuốc như sulfasalazine có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, làm giảm khả năng sinh sản tạm thời. Trong trường hợp có kế hoạch sinh con, bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh phác đồ điều trị hoặc chỉ định kiểm tra tinh dịch đồ trước khi thụ thai.
Đa số thai phụ mắc viêm cột sống dính khớp vẫn trải qua thai kỳ thuận lợi và sinh con khỏe mạnh. Bản thân bệnh không được chứng minh làm tăng nguy cơ sảy thai hay gây dị tật bẩm sinh.
Tuy nhiên, khi hoạt tính bệnh cao hoặc đi kèm các bệnh lý khác, thai kỳ có thể đối mặt với một số nguy cơ nhất định như:
Ngoài ra, tiền sản giật là một trong những biến chứng cần đặc biệt lưu ý vì có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả mẹ và thai nhi. Đây không phải biến chứng đặc hiệu của viêm cột sống dính khớp nhưng nếu xuất hiện sẽ làm quá trình điều trị và chăm sóc thai kỳ trở nên phức tạp hơn.
Một yếu tố quan trọng khác là thuốc điều trị. Không phải tất cả thuốc điều trị viêm cột sống dính khớp đều an toàn trong thai kỳ. Một số thuốc có thể tiếp tục sử dụng theo chỉ định của bác sĩ, trong khi một số khác bắt buộc phải ngừng trước khi mang thai. Do đó, mọi quyết định liên quan đến thuốc cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.
Diễn biến của bệnh trong thai kỳ không giống nhau ở tất cả người bệnh. Một số phụ nữ gần như không thay đổi triệu chứng, một số cải thiện nhẹ, trong khi số khác lại xuất hiện các đợt bùng phát.
Nghiên cứu cho thấy hoạt tính bệnh thường duy trì ở mức tương đối ổn định trong suốt thai kỳ nhưng có xu hướng tăng ở tam cá nguyệt thứ hai. Đến tam cá nguyệt thứ ba, sự gia tăng trọng lượng cơ thể và áp lực từ thai nhi có thể khiến cột sống, khớp cùng chậu và vùng hông phải chịu tải lớn hơn, từ đó làm đau lưng, cứng khớp và hạn chế vận động rõ rệt.
Ngoài nguyên nhân do bệnh, chính những thay đổi sinh lý trong thai kỳ cũng góp phần làm gia tăng cảm giác đau mỏi. Điều này khiến việc phân biệt giữa triệu chứng của viêm cột sống dính khớp và đau lưng thông thường ở phụ nữ mang thai đôi khi không dễ dàng.
Để thai kỳ diễn ra thuận lợi, ngoài việc kiểm soát bệnh, thai phụ còn cần quan tâm đến nhiều vấn đề khác. Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng và tạo điều kiện thuận lợi cho cả mẹ lẫn bé.
Một trong những mối quan tâm lớn nhất khi cân nhắc viêm cột sống dính khớp có nên mang thai là liệu bệnh hoặc thuốc điều trị có ảnh hưởng đến em bé hay không. Thực tế, bản thân bệnh không trực tiếp gây dị tật bẩm sinh hay cản trở sự phát triển của em bé nếu người mẹ được theo dõi và điều trị phù hợp.
Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc trong thai kỳ cần đặc biệt thận trọng. Một số thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể được bác sĩ chỉ định trong giai đoạn đầu thai kỳ nếu lợi ích vượt trội nguy cơ, nhưng việc dùng sau tuần thứ 20 cần được bác sĩ đánh giá kỹ do nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.
Với thuốc sinh học hoặc thuốc điều hòa miễn dịch, việc tiếp tục hay ngừng điều trị phải theo chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, thai phụ nên khám thai đúng lịch, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung canxi và vitamin D khi cần và vận động phù hợp để hỗ trợ sức khỏe xương khớp.
Viêm cột sống dính khớp có yếu tố di truyền nhất định nhưng không đồng nghĩa với việc con chắc chắn sẽ mắc bệnh. Gen HLA-B27 được xem là yếu tố liên quan chặt chẽ đến bệnh. Nếu cha hoặc mẹ mang gen HLA-B27, khả năng truyền gen này cho con khoảng 50%. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mang HLA-B27 đều phát triển thành viêm cột sống dính khớp.
Các nghiên cứu cho thấy chỉ một tỷ lệ nhỏ trẻ mang gen này có thể mắc bệnh trong tương lai. Điều đó có nghĩa là nguy cơ có tồn tại nhưng không quá cao như nhiều người vẫn lo ngại. Do đó, khi tìm hiểu viêm cột sống dính khớp có nên mang thai, yếu tố di truyền chỉ là một phần cần cân nhắc và không phải lý do để từ bỏ kế hoạch sinh con nếu sức khỏe được đánh giá phù hợp.
Nếu trong gia đình có người mắc bệnh và lo lắng về nguy cơ đối với con, bạn có thể xem thêm bài viết viêm cột sống dính khớp có di truyền không để tham khảo thông tin chi tiết.
Phần lớn phụ nữ mắc viêm cột sống dính khớp vẫn có thể sinh thường nếu không có chống chỉ định từ sản khoa. Tuy nhiên, ở những trường hợp cột sống hoặc khớp háng bị tổn thương nhiều, khả năng vận động hạn chế có thể khiến quá trình chuyển dạ khó khăn hơn.
Một số trường hợp cũng gặp trở ngại khi thực hiện gây tê ngoài màng cứng do biến đổi cấu trúc cột sống. Vì vậy, trước ngày dự sinh, thai phụ nên được bác sĩ sản khoa, bác sĩ cơ xương khớp và bác sĩ gây mê đánh giá toàn diện để lựa chọn phương pháp sinh phù hợp, đảm bảo an toàn.
Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sinh mổ ở người mắc viêm cột sống dính khớp có thể liên quan đến các biến chứng thai kỳ như sinh non hoặc tiền sản giật, thay vì chỉ do tổn thương cột sống.
Do đó, không phải mọi trường hợp mắc bệnh đều bắt buộc phải sinh mổ. Việc duy trì kiểm soát bệnh ổn định, tái khám đúng hẹn và phối hợp điều trị đa chuyên khoa sẽ góp phần giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và em bé, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sinh nở.
Giai đoạn sau sinh là thời điểm cơ thể người mẹ phải thích nghi với nhiều thay đổi. Đây cũng là khoảng thời gian cần được theo dõi sát vì nguy cơ bệnh tái phát hoặc xuất hiện các đợt bùng phát có xu hướng tăng lên.
Nhiều người lo lắng viêm cột sống dính khớp có nên mang thai vì e ngại bệnh sẽ ảnh hưởng đến khả năng nuôi con bằng sữa mẹ. Trên thực tế, chưa có bằng chứng cho thấy viêm cột sống dính khớp làm giảm lượng sữa hoặc khiến người mẹ không thể cho con bú.
Điều cần lưu ý là việc sử dụng thuốc điều trị sau sinh. Trước khi bắt đầu hoặc thay đổi bất kỳ loại thuốc nào, người mẹ nên thông báo với bác sĩ nếu đang cho con bú. Dựa trên tình trạng bệnh và nhu cầu điều trị, bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ phù hợp để vừa kiểm soát bệnh hiệu quả, vừa đảm bảo an toàn cho trẻ.
Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tái phát có thể dao động khá rộng (khoảng 30% đến 100%) trong những tháng đầu sau sinh, tùy theo mức độ hoạt động của bệnh và đặc điểm từng người.
Các biểu hiện có thể gặp bao gồm:
Nếu nhận thấy bệnh tái phát hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường, nên tái khám sớm để được đánh giá mức độ hoạt động của bệnh. Bác sĩ có thể điều chỉnh thuốc, thay đổi liều điều trị hoặc bổ sung các biện pháp phục hồi chức năng nhằm kiểm soát triệu chứng hiệu quả.
Việc chăm sóc trẻ sơ sinh thường bao gồm nhiều động tác lặp đi lặp lại như bế, bồng, cúi người hoặc thay đổi tư thế, dễ làm tăng áp lực lên cột sống và các khớp bị viêm. Vì vậy, người mẹ mắc viêm cột sống dính khớp nên nhận được sự hỗ trợ từ chồng hoặc người thân trong giai đoạn đầu sau sinh để giảm gánh nặng thể chất.
Đồng thời, nên điều chỉnh chiều cao giường cũi hoặc bàn thay tã, sử dụng địu hoặc xe đẩy phù hợp, duy trì tư thế đúng khi bế trẻ, hạn chế mang vác nặng và chia nhỏ các công việc chăm sóc trong ngày. Bên cạnh đó, việc tuân thủ điều trị, ăn uống đầy đủ, nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần thoải mái cũng góp phần giảm nguy cơ bệnh bùng phát và hỗ trợ phục hồi sau sinh.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm cột sống dính khớp có nên mang thai không phụ thuộc vào mức độ hoạt động của bệnh, loại thuốc đang sử dụng và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa. Khi được lập kế hoạch trước khi mang thai và theo dõi đầy đủ, đa số phụ nữ vẫn có thể có thai kỳ an toàn và sinh con khỏe mạnh. Thăm khám sớm trước khi mang thai sẽ giúp xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và bé.
