Trẻ dưới 3 tháng bị sốt có đáng lo? Ba mẹ cần làm gì?

Trẻ dưới 3 tháng bị sốt là tình trạng cần được đặc biệt lưu ý do hệ miễn dịch của trẻ còn chưa hoàn thiện. Ở giai đoạn này, sốt có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, bao gồm cả các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng cần được phát hiện sớm. Việc nhận biết đúng dấu hiệu sốt và đưa trẻ đi thăm khám kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Sốt ở trẻ từ 1 đến 3 tháng tuổi có giống nhau?

Về mặt y khoa, trẻ từ 1 đến 3 tháng tuổi có sự khác biệt nhất định so với trẻ sơ sinh dưới 1 tháng, nhưng vẫn được xếp chung vào nhóm nguy cơ cao khi bị sốt. (1)

• Trẻ dưới 1 tháng tuổi: Mọi mức độ sốt đều được coi là tình trạng cấp cứu vì nguy cơ nhiễm trùng máu cực cao.
• Trẻ từ 1-3 tháng: Hệ miễn dịch đã bắt đầu làm quen với môi trường, nhưng các triệu chứng chưa rõ ràng. Sốt ở giai đoạn này có thể tiến triển nhanh từ nhẹ sang nặng chỉ trong vài giờ.

Tuy trẻ dưới 3 tháng bị sốt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, virus đến các nguyên nhân khác như nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm màng não, hoặc các bệnh do nhiễm trùng hệ tiêu hóa. Một đặc điểm chung của trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt là mức độ sốt có thể cao đột ngột, đi kèm với các biểu hiện như mệt mỏi, lừ đừ, bỏ bú hoặc quấy khóc liên tục.

Vì sao trẻ dưới 3 tháng thường hay bị sốt?

Trong giai đoạn trẻ sơ sinh, có nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị sốt, do cơ thể còn non yếu và khả năng thích nghi môi trường bên ngoài chưa hoàn thiện. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Nhiễm trùng: Bao gồm nhiễm trùng đường hô hấp  (virus RSV, cúm), nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc nghiêm trọng hơn là viêm màng não.
• Sau tiêm chủng: Trẻ 2 tháng tuổi bắt đầu có các mũi tiêm vắc xin mở rộng, sốt là phản ứng thông thường khi cơ thể tạo ra kháng thể.
• Môi trường: Do trẻ chưa tự điều hòa được thân nhiệt, việc ủ ấm quá nhiều hoặc quá kỹ, mặc quần áo hoặc nhiệt độ phòng quá nóng cũng khiến cơ thể trẻ tăng lên.

>> Tìm hiểu thêm: Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt vì sao không nên chủ quan?

Nhìn chung, trẻ dưới 3 tháng bị sốt không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhung do nguy cơ tiềm ẩn bệnh lý nặng cao, ba mẹ không nên chủ quan và cần theo dõi sát để xử lý kịp thời.

Trẻ dưới 3 tháng bị sốt phải làm sao?

Đối với tình trạng sốt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi thường vẫn được coi là một tính trạng cần được theo dõi đặc biệt vì hệ miễn dịch của bé chưa đủ sức ngăn chặn vi khuẩn xâm  vào máu, khi phát hiện bé có dấu hiệu nóng người, ba mẹ cần bình tĩnh thực hiện các bước xử trí sau:

• Các cách xử lý ban đầu tại nhà: Các biện pháp tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ giúp trẻ dễ chịu hơn, không thay thế việc thăm khám y tế đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt.
  • Nới lỏng quần áo: Bỏ bớt bỉm, mặc quần áo đồ vải cotton mỏng, thấm hút mồ hôi, tránh quấn khăn quá chặt hoặc đắp chăn dày.
  • Lau mát người bằng nước ấm: Sử dụng nước ấm, nhiệt độ thấp hơn cơ thể bé khoảng 2 độ, dùng khăn mềm lau vào các vùng trán, bẹn, nách, lòng bàn chân của bé.
  • Tăng cường cho bé bú sữa: Duy trì lượng sữa mẹ và sữa công thức giúp bé cung cấp đủ lượng nước và kháng thể cần thiết, ngăn chặn tình trạng mất nước khi sốt.
• Theo dõi: Bên cạnh việc đo nhiệt độ mỗi 1-2 giờ mỗi lần bằng nhiệt kế, ba mẹ cần quan sát các biểu hiện như:
  • Bé quấy khóc liên tục hoặc li bì khó đánh thức.
  • Màu sắc da tái nhợt hay nổi vân tím.
  • Nhịp thở của bé có nhanh hay bị rút lõm ngực không.
• Đưa đến bệnh viện (khi sốt cao): Trong trường hợp khi đã xử lý ban đầu tại nhà nhưng trẻ dưới 3 tháng tuổi vẫn sốt cao với các dấu hiệu:
  • Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên (đo trực tràng) đều cần được bác sĩ đánh giá, kể cả khi trẻ vẫn bú tốt hoặc chưa có triệu chứng khác.
  • Trẻ có biểu hiện co giật, thóp phồng hoặc xuất hiện các nốt phát ban lạ trên da.

>> Xem thêm: 5 cách hạ sốt cho trẻ 2 tháng tuổi ba mẹ cần ghi nhớ

Các bác sĩ sẽ khám lâm sàng, xét nghiệm để xác định nguyên nhân và có phương pháp điều trị phù hợp giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Lưu ý khi hạ sốt cho trẻ dưới 3 tháng tại nhà

Trẻ dưới 3 tháng tuổi cực kỳ nhạy cảm, mọi tác động không đúng cách đều có thể dẫn đến những hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng. Khi thực hiện các cách hạ sốt tại nhà ba mẹ cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc dưới đây để đảm bảo an toàn cho trẻ:

• Không dùng mẹo dân gian: Việc sử dụng các mẹo dân gian để hạ sốt cho trẻ như dùng rượu, giấm, hoặc lá để đắp lên người bé đều có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của trẻ. Những biện pháp này có thể làm tổn thương da, gây nhiễm khuẩn, tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Không tự ý dùng thuốc: Đối với trẻ dưới 3 tháng, bất kỳ loại thuốc nào (kể cả paracetamol) cũng cần được bác sĩ kê đơn dựa vào cân nặng chính xác và tình trạng lâm sàng. Việc tự ý dùng thuốc có thể gây ra các phản ứng, gây tổn thương gan và não đối với trẻ sơ sinh.

Phòng ngừa sốt cho trẻ dưới 3 tháng như thế nào?

Phòng ngừa luôn là phương pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ sơ sinh, đặc biệt trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non yếu. Việc áp dụng các phương pháp phòng ngừa đúng cách sẽ giúp giảm thiểu khả năng mắc các bệnh gây sốt cho trẻ như:

• Tiêm phòng đúng lịch và đầy đủ: Tiêm chủng là phương pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bé khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể gây sốt và biến chứng nặng. Khi trẻ đủ 2 tháng tuổi các mũi tiêm cơ sở được khuyến cáo bao gồm các loại vaccine như 6 trong 1 (phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, Hib), vaccine phòng phế cầu khuẩn và uống vacxin ngừa tiêu chảy cấp do Rotavirus.
• Vệ sinh cá nhân và môi trường sống: Giúp phòng ngừa và ngăn chặn các loại vi khuẩn và virus gây sốt cho trẻ. Người chăm sóc, ba mẹ và khách đến thăm cần rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi chạm vào hay bế bé. Thường xuyên khử khuẩn bình sữa, núm vú giả, đồ chơi và các bề mặt mà trẻ thường xuyên tiếp xúc.
• Duy trì nguồn sữa mẹ: Sữa mẹ không chỉ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo mà còn là vắc xin tự nhiên đầu đời của trẻ nhỏ, Các chuyên gia dinh dưỡng luôn khuyến cáo mẹ cho trẻ bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu đồi để tối ưu hệ miễn dịch cho trẻ.

Tại Khoa Sơ sinh và Khoa Nhi, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hiện đại nhằm xác định nguyên nhân gây sốt. Việc đánh giá sớm giúp phát hiện kịp thời các bất thường và có hướng theo dõi, xử trí phù hợp đối với từng trường hợp.

Trẻ dưới 3 tháng bị sốt cần được theo dõi và đánh giá cẩn thận vì đôi khi có thể liên quan đến nhiễm trùng nghiêm trọng. Ba mẹ không nên tự ý điều trị kéo dài tại nhà, đặc biệt khi trẻ sốt từ 38°C trở lên, bú kém, lừ đừ, khó thở, co giật hoặc có biểu hiện bất thường. Đưa trẻ đi khám sớm giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, hạn chế nguy cơ bỏ sót bệnh nặng.