Sốt là phản ứng miễn dịch tự nhiên giúp cơ thể chống lại tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus. Hiểu rõ sốt bao nhiêu độ là cao giúp người bệnh biết cách xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm. Hãy cùng tìm hiểu về cách phân loại sốt qua chia sẻ của BS.CKII Nguyễn Thành Tín, Khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Thân nhiệt trung bình người khỏe mạnh dao động quanh mức 37°C. Khi thân nhiệt dao động từ 37,3°C trở lên, thường được xem như cơ thể đang sốt nhẹ. Tuy nhiên, nhiệt độ cơ thể thay đổi linh hoạt tùy thời điểm trong ngày, mức độ vận động và một số yếu tố khác như chu kỳ kinh nguyệt.
Ví dụ, khi tập thể dục, cơ bắp hoạt động cường độ cao và đốt cháy nhiều năng lượng, một phần năng lượng được chuyển hóa thành nhiệt năng, làm nhiệt độ cơ thể cao hơn mức bình thường. Ngoài ra, tùy thuộc vào vị trí đo mà mức nhiệt độ được ghi nhận có thể khác nhau đôi chút. Một số vị trí thường được dùng để đo thân nhiệt gồm trán, miệng, nách, hậu môn…
Có nhiều mốc phân loại mức độ sốt khác nhau. Tuy nhiên, có thể tạm chia thành 4 mức độ sốt như sau: (1)
Sốt nhẹ: Nhiệt độ thường dao động từ 37,3-38°C. Ở mức nhiệt này, người bệnh thường ít cảm thấy khó chịu, không nhất thiết phải dùng thuốc hạ sốt ngay, mà nên ưu tiên nghỉ ngơi và uống nhiều nước.
Sốt vừa: Nhiệt độ dao động từ 38,1-39°C. Người bệnh thường bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như đổ mồ hôi, ớn lạnh, đau đầu và mệt mỏi. Có thể cân nhắc dùng thuốc hạ sốt không kê đơn để giảm bớt khó chịu cho người bệnh.
Sốt cao: Nhiệt độ dao động từ 39,1-41°C. Tình trạng cần được theo dõi sát sao và can thiệp tích cực vì có thể gây nguy hiểm. Người bệnh thường rất mệt mỏi, ngủ li bì, nôn ói…
Sốt rất cao/nguy hiểm: Nhiệt độ cao hơn 41°C. Mức nhiệt có thể gây nguy hiểm, tổn thương cơ quan vĩnh viễn, người bệnh phải được đưa đến các cơ quan y tế để được chẩn đoán, điều trị kịp thời. Người bệnh có thể gặp nhiều triệu chứng như nôn ói, ngất xỉu, co giật, lú lẫn…
Biết sốt bao nhiêu độ là cao rất quan trọng, vì mỗi khi thân nhiệt tăng 1°C, cơ thể phải tăng 10%-12,5% tốc độ trao đổi chất, tiêu tốn nhiều năng lượng hơn, gây áp lực lên nhiều hệ cơ quan như hô hấp, tuần hoàn, tiêu hóa… Do đó, khi sốt cao kéo dài, nhiều cơ quan trong cơ thể có thể gặp tổn thương như: (2)
Não: Gây áp lực nội sọ, phù não, tổn thương thần kinh… Khoảng 50% số người sống sau các đợt tăng thân nhiệt (hyperthermia) tổn thương thần kinh mạn tính, đặc biệt các tế bào Purkinje ở tiểu não rất nhạy cảm với nhiệt độ cao.
Tim mạch: Sốt cao làm tăng nhu cầu oxy và tốc độ chuyển hóa, khiến tim đập nhanh hơn, gây rối loạn nhịp tim, giảm huyết áp. Từ đó gây các triệu chứng như khó thở, mệt mỏi, chóng mặt, hoa mắt…
Tiêu hóa: Sốt trên 40°C làm lưu lượng máu đến hệ tiêu hóa giảm. Ngoài ra, tình trạng stress oxy hóa, protein biến tính và màng tế bào tổn thương do sốt cũng xuất hiện, làm tăng khả năng giải phóng các cytokine gây viêm, dẫn đến viêm đường tiêu hóa và phù nề.
Gan: Tăng men gan (AST/ALT) được quan sát thấy ở những người có thân nhiệt trên 40°C, trong trường hợp nặng có thể dẫn đến tổn thương tế bào gan vĩnh viễn. Chức năng gan có thể tiếp tục suy giảm ngay cả sau khi điều chỉnh tình trạng tăng thân nhiệt.
Thận: Người bệnh có thân nhiệt tăng cao có nguy cơ tổn thương thận cấp tính (AKI) cao hơn đáng kể. Chỉ cần thân nhiệt tăng 2°C cũng dẫn đến giảm tốc độ lọc cầu thận (GFR), và có thể tiếp tục giảm khi nhiệt độ tăng thêm.
Mức độ nghiêm trọng của sốt khác nhau tùy thuộc nhóm trẻ em hay người lớn. Việc xác định nhiệt độ sốt chính xác giúp đưa ra quyết định dùng thuốc hoặc nhập viện đúng lúc.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường có thân nhiệt cao hơn một chút so với người lớn. Do đó, nhiệt độ sốt của trẻ cũng sẽ cao hơn. Dưới đây là phân loại mức độ sốt cho trẻ em từ 5 tuổi trở xuống:
Sốt nhẹ: Từ 37,8-39°C.
Sốt vừa: Từ 39-40°C.
Sốt cao: Từ 40,1-40,6°C.
Sốt rất cao: Trên 40,6°C.
Tuy nhiên, không nên xử lý sốt ở trẻ em tương tự với người lớn. Khi bé sốt, gia đình nên chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế để được các bác sĩ chẩn đoán, điều trị kịp thời. Đặc biệt, trẻ cần được đưa đi bệnh viện ngay khi:
Trẻ dưới 3 tháng tuổi.
Sốt trên 40°C.
Có biểu hiện bệnh nặng hoặc có triệu chứng nặng (như khó thở, nôn ói, co giật…) dù nhiệt độ không cao.
Sốt kéo dài hơn 3 ngày không thuyên giảm.
Với người lớn, ngưỡng nhiệt độ được coi là sốt cao thường bắt đầu từ 39,1°C. Người bệnh nên được khám, điều trị và theo dõi sát để kịp thời can thiệp y tế để tránh các biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng:
Đau đầu dữ dội và cứng cổ (đau khi cúi đầu về phía trước).
Lú lẫn, thay đổi tri giác hoặc hành vi bất thường.
Khó thở hoặc đau ngực.
Phát ban da bất thường, đặc biệt là các nốt tím loang lổ.
Co giật hoặc động kinh.
Nôn mửa liên tục hoặc đau bụng dữ dội.
Nếu có các triệu chứng trên, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Với các bác sĩ khoa Nội Tổng hợp giàu kinh nghiệm, được đào tạo chuyên sâu và hệ thống trang thiết bị công nghệ cao hiện đại, người bệnh sẽ được khám, chẩn đoán, điều trị hiệu quả.
Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Sốt bao nhiêu độ là cao là câu hỏi cần ghi nhớ để bảo vệ sức khỏe gia đình. Dù sốt là phản ứng tốt, cho thấy cơ thể đang phản ứng để chống lại mầm bệnh, việc kiểm soát nhiệt độ trong ngưỡng an toàn giúp ngăn chặn những rủi ro không đáng có lên các cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.
