Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt là tình trạng cần được đặc biệt lưu ý do hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt. Ở giai đoạn này, các dấu hiệu bệnh có thể không rõ ràng nhưng diễn tiến nhanh và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Vì vậy, việc nhận biết đúng tình trạng trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt, xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của trẻ.
Theo khuyến cáo của BS.CKI Đỗ Phương Nga, trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt khi thân nhiệt từ 38°C trở lên. Ở độ tuổi này, sốt có thể liên quan đến nhiễm trùng nghiêm trọng dù trẻ chưa có nhiều biểu hiện rõ ràng.
Nhiệt độ cơ thể của trẻ sơ sinh thường cao hơn so với người lớn một chút do trung tâm điều nhiệt chưa hoàn thiện và tốc độ chuyển hóa cơ bản cao. Nhiệt độ trung bình của trẻ sơ sinh là khoảng 36.5°C – 37.5°C đo ở hậu môn, tuy nhiên, các yếu tố ngoại cảnh, quần áo bé mặc, thời tiết nóng hay lạnh cũng ảnh hưởng đến kết quả đo.
Nếu nhiệt độ cơ thể của trẻ vượt quá 38°C khi đo ở hậu môn, ≥37,5°C khi đo ở nách hoặc ≥38°C khi đo ở tai thì được xem là sốt và cần được theo dõi. Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi, mức độ tăng thân nhiệt không phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Đối với trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt, cách đo nhiệt độ ở trực tràng (hậu môn) được coi là tiêu chuẩn vàng vì phản ánh chính xác nhất nhiệt độ lõi của cơ thể. Khi đo ba mẹ cần đặt bé nằm ngửa, bôi trơn đầu nhiệt kế bằng dầu em bé hoặc chất bôi trơn để đặt đầu nhiệt kế vào hậu môn của bé, đưa đầu nhiệt kế vào hậu môn khoảng 1-2 cm, giữ trong khoảng 3 phút ( hoặc tới khi máy báo tín hiệu đã đo xong) để có kết quả chính xác nhất.
Đối với trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe cần chú ý đặc biệt. Có nhiều nguyên nhân khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao, từ yếu tố môi trường đến bệnh lý nguy hiểm. Dưới đây là những nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị sốt: (1)
Nhiễm trùng là nguyên nhân hàng đầu gây sốt ở trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi. Hệ miễn dịch của bé còn non nớt, các tác nhân gây bệnh như virus hoặc vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, tiêu hóa hoặc qua vết thương nhỏ trên da.
Các loại virus phổ biến gây sốt ở trẻ sơ sinh gồm virus RSV, Adenovirus, virus cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng do Phế cầu, H.I, E.coli, Klebsiella pneumoniae… Trong khi đó, vi khuẩn như liên cầu tụ, tụ cầu, đều tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng huyết, viêm màng não hoặc bệnh lý nặng khác. Những tình trạng này đều có thể gây ra sốt cao kèm theo các dấu hiệu bất thường khác.
Dấu hiệu nhiễm trùng thường kèm theo sốt là những biểu hiện như bỏ bú, bú ít, nôn trớ nhiều, quấy khóc, lừ đừ, sốt cao, hạ thân nhiệt có thể kèm theo phát ban hoặc xuất hiện xuất huyết dưới da. Đặc biệt, khi bé có các biểu hiện của nhiễm trùng nặng như khó thở, co giật hoặc mất ý thức là trường hợp y tế đặc biệt nghiêm trọng.
Trẻ rất nhạy cảm với nhiệt độ ngoài trời lẫn nhiệt độ phòng, vì hệ điều hòa nhiệt của bé chưa hoàn thiện như người lớn. Do đó, việc ủ ấm quá mức hoặc phòng quá nóng có thể làm nhiệt độ cơ thể bé tăng cao, gây ra tình trạng thân nhiệt tăng hơn bình thường mà không phải nhiễm bệnh lý thực sự.
Các mũi tiêm của trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi gồm tiêm phòng lao và viêm gan B, thường được tiêm ngay sau khi bé chào đời. Các phản ứng phụ của vắc xin thường xuất hiện trong 24- 48 giờ sau tiêm, trong đó thường gặp nhất là sốt nhẹ hoặc trung bình. Đây là phản ứng thông thường của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, nếu phản ứng diễn ra quá mức, sốt cao hoặc kèm theo các triệu chứng như nổi mẩn, sưng tấy, quấy khóc nhiều hoặc bỏ bú, co giật, ba mẹ cần đưa bé đi khám ngay.
Trong bất kỳ trường hợp nào, khi trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt đều cần được bác sĩ kiểm tra ngay lập tức. Đừng chờ đợi, đặc biệt khi trẻ có những dấu hiệu sau:
Ngoài ra, nếu trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt xuất hiện các dấu hiệu như: nôn ói, tiêu chảy, khó thở (thở rên, phập phồng cánh mũi, rút lõm lồng ngực) hoặc da tím tái… ba mẹ cũng nên đưa trẻ đến cơ sở y tế được thăm khám và tư vấn kịp thời.
Khi trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt, việc xử lý đúng cách tại nhà giúp giảm sốt cho trẻ an toàn và hiệu quả, giúp trẻ cảm thấy dễ chịu và tránh những biến chứng ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ.
Ba mẹ có thể áp dụng những bước sau đây trước khi đưa trẻ đi khám:
>> Tìm hiểu thêm: 5 cách hạ sốt cho trẻ 2 tháng tuổi ba mẹ cần ghi nhớ
Ngoài ra, ba mẹ có thể lau người cho trẻ bằng nước ấm với nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ trẻ 2 độ để hỗ trợ hạ nhiệt an toàn cho trẻ. Dùng khăn mềm thấm nước nhẹ nhàng lau vùng nách, bẹn, cổ và trán trẻ giúp cơ thể bé giảm bớt thân nhiệt. Tuy nhiên, đây chỉ là phương pháp giúp bé giảm nhiệt tạm thời, việc theo dõi những dấu hiệu cơ thể của bé để đưa bé khám tại cơ sở y tế là cần thiết. Nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe và phát triển của trẻ.
Việc chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt được coi là tình trạng cấp cứu y tế, do đặc điểm sinh lý đặc biệt, việc hạ sốt cho trẻ ở giai đoạn này, đòi hỏi sự cẩn trọng. Dưới đây là những sai lầm cần tránh mà ba mẹ cần tuyệt đối tránh khi hạ sốt cho trẻ:
Thay vì tự xử trí tại nhà, ba mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi ghi nhận tình trạng sốt để được thăm khám và đánh giá kịp thời.
Theo BS.CKI Đỗ Phương Nga, Khoa Sơ sinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, trẻ dưới 1 tháng tuổi có thân nhiệt từ 38°C trở lên cần được thăm khám và đánh giá y tế sớm. Với sự hỗ trợ của hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hiện đại, bác sĩ có thể xác định nguyên nhân gây sốt, đánh giá nguy cơ mắc các bệnh lý nhiễm trùng nghiêm trọng và đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt là tình trạng không nên chủ quan do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và nguy cơ diễn tiến bệnh nhanh. Việc thăm khám kịp thời giúp phát hiện sớm các bất thường, xác định nguyên nhân gây bệnh và có hướng xử trí phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.
