Chị Thơm, 34 tuổi, mang thai lần hai, được bác sĩ điều trị bệnh động kinh song song giữ thai đa ối đến khi “mẹ tròn con vuông”.

Bé trai nặng 4,1 kg, chào đời khỏe mạnh vào cuối tháng 4, còn chị Thơm tiếp tục uống thuốc chống động kinh theo phác đồ tối ưu với người mẹ cho con bú.

“Phụ nữ mắc bệnh động kinh hoàn toàn có thể sinh con khỏe mạnh nếu được kiểm soát tốt bệnh lý trước và trong khi mang thai”, TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết.

Khi mang thai, nếu không điều trị bệnh động kinh theo đúng phác đồ, một số loại thuốc ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, tiềm ẩn rủi ro như dị tật ống thần kinh, sứt môi hở hàm ếch, rối loạn đông máu, dị tật tim, cột sống, chậm phát triển… Hơn nữa, cơn co giật có thể khiến thai phụ bị ngã, chấn thương vùng bụng, co cứng cơ hô hấp hoặc ngừng thở tạm thời, tăng nguy cơ suy thai, xuất huyết, sảy thai hoặc sinh non, thậm chí đe dọa tính mạng của mẹ.

Chị Thơm xuất hiện triệu chứng động kinh lần đầu vào 7 năm trước, sau khi sinh con đầu lòng. Do áp lực phải kích sữa mỗi ba giờ, hút sữa hàng đêm, người mẹ thường xuyên căng thẳng mệt mỏi. Tình trạng này kéo dài gần một tháng, chị bất ngờ bị ngã, co giật kèm mất ý thức, được cấp cứu tại một bệnh viện ở TP.HCM. Bác sĩ chỉ định uống thuốc chống động kinh song chị điều trị không liên tục.

Năm ngoái, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám trước khi mang thai lần hai. Bác sĩ Minh Đức cùng êkíp lên kế hoạch điều trị theo lộ trình nhằm kiểm soát bệnh động kinh cho mẹ, hạn chế tối đa ảnh hưởng của thuốc đối với bé. Trước khi mang thai 6 tháng, chị được sử dụng loại thuốc an toàn hơn cho thai kỳ. Chị Thơm đáp ứng phác đồ, không có cơn động kinh trong 6 tháng theo dõi, bác sĩ đánh giá chị đủ điều kiện mang thai. Chị cũng được tư vấn bổ sung acid folic liều cao để giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh thai nhi, bởi thuốc chống động kinh thường làm giảm nồng độ acid folic trong cơ thể.

Suốt thai kỳ, chị Thơm được bác sĩ Trung tâm Khoa học Thần kinh và Sản Phụ khoa phối hợp theo dõi chặt chẽ. Theo bác sĩ Minh Đức, mục tiêu quan trọng nhất là giữ cho thai phụ không lên cơn co giật toàn thân. Khi mang thai, thể tích máu của mẹ tăng lên, mức độ chuyển hóa thay đổi, khiến nồng độ thuốc kháng động kinh thường bị giảm xuống. Do đó, chị Thơm được xét nghiệm máu và đo điện não định kỳ để kiểm soát liều lượng thuốc. Đến tuần thai 11, kết quả điện não đồ ghi nhận sóng điện não bất thường, bác sĩ điều chỉnh tăng liều thuốc nhằm phòng ngừa cơn co giật, vẫn đảm bảo an toàn cho thai nhi.

TS.BS Nguyễn Thị Yến Thu, Trung tâm Sản Phụ khoa, cho biết thai phụ mắc bệnh động kinh có tỷ lệ biến chứng tiền sản giật, tăng huyết áp, đái tháo đường thai kỳ, thai nhi bị dị tật bẩm sinh cao hơn so với thai kỳ bình thường. Chị Thơm được theo dõi các chỉ số sức khỏe sát sao, kết hợp siêu âm thai định kỳ để đánh giá bất thường thai (nếu có).

Đến khoảng ba tháng cuối thai kỳ, chị bị đa ối, có thể tăng nguy cơ vỡ ối sớm, sinh non, băng huyết sau sinh. Bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng đủ các nhóm chất, tăng cường rau xanh, hạn chế tinh bột, đường, muối nhằm kiểm soát tình trạng đa ối.

Đến tuần thai 38, bác sĩ đánh giá các cơ quan của thai nhi đã gần như hoàn thiện, trong khi thai phụ có nguy cơ xuất hiện cơn co giật trong lúc chuyển dạ. Êkíp quyết định chủ động mổ lấy thai, đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.

Sau sinh, chị Thơm tiếp tục điều trị theo phác đồ, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng, cho con bú sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời như sản phụ bình thường. Bác sĩ Thu cho biết, hầu hết thuốc chống động kinh giải phóng vào sữa mẹ với nồng độ rất thấp, mức độ phơi nhiễm ở trẻ sơ sinh gần như không đáng kể. Để giảm lượng thuốc bé hấp thụ qua sữa, chị được hướng dẫn cho con bú vào những thời điểm phù hợp trong ngày. Nếu bé có biểu hiện ngủ li bì, quấy khóc, bú kém hoặc phát triển chậm hơn so với trẻ cùng độ tuổi, cần đưa đi khám chuyên khoa để bác sĩ xử trí kịp thời.

Thai phụ mắc bệnh động kinh chiếm khoảng 0,3-0,8% tổng số trường hợp mang thai trên toàn cầu, là nhóm cần được chăm sóc y tế chuyên biệt trong suốt thai kỳ. Theo bác sĩ Minh Đức tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh động kinh nên khám bác sĩ chuyên khoa Thần kinh và Sản Phụ khoa khi có kế hoạch mang thai để được kiểm soát ổn định bằng phác đồ thuốc tối ưu. Thai phụ cần tuân thủ dùng thuốc, tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ nhằm kiểm soát bệnh động kinh, quản lý thai kỳ tối ưu.

* Tên người bệnh đã được thay đổi