Mang thai “con quý”, chị Phương 38 tuổi, nhiều lần bị dọa sảy, được bác sĩ Bệnh viện Tâm Anh phối hợp giữ thai và nuôi sống bé sinh non ở tuần 28, nặng 1,2 kg.

Sau thụ tinh ống nghiệm, chị Phương bị đau bụng dưới âm ỉ, ra huyết sẫm, khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận dọa sảy thai 5 tuần do bóc tách túi thai, được đặt thuốc dưỡng thai. Tình trạng dọa sảy tiếp tục ở tuần thứ 9 khiến chị càng lo lắng, bác sĩ trấn an tinh thần, hướng dẫn nghỉ ngơi, sinh hoạt nhẹ nhàng, ăn uống đủ chất.

Đến tuần 13, chị tiểu buốt nhiều lần do nhiễm trùng đường tiết niệu. BS.CKII Nguyễn Ngọc Thoại, Trung tâm Sản Phụ khoa, cho biết ở phụ nữ mang thai, nhiễm trùng đường tiết niệu làm tăng nguy cơ sinh non, đặc biệt khi nhiễm trùng tiểu tiến triển thành viêm thận – bể thận, dẫn đến phản ứng viêm kích hoạt quá trình gò tử cung, tăng nguy cơ dọa sảy thai, chuyển dạ sớm. Bác sĩ điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu cho chị Phương và theo dõi sát diễn tiến thai kỳ.

Ở tuần 17, chị bất ngờ ra huyết âm đạo ồ ạt, dọa sảy thai lần thứ ba, kết quả xét nghiệm cho thấy ối rỉ. Buồng ối là môi trường vô trùng giúp bảo vệ, nuôi dưỡng và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của thai nhi trong suốt thai kỳ. Rỉ ối ở giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bảo vệ thai nhi, tăng nguy cơ nhiễm trùng ối, nhiễm trùng tử cung, tỷ lệ mất thai hoặc sinh cực non cao.

Mục tiêu cấp thiết là kiểm soát nhiễm trùng và dưỡng thai để cố gắng kéo dài tuổi thai. “Thêm một ngày thai nhi ở lại trong bụng mẹ là thêm cơ hội hoàn thiện các cơ quan quan trọng, đặc biệt phổi và não, giúp bé tăng khả năng sống sót khi chào đời”, bác sĩ Thoại nói.

Êkíp áp dụng phác đồ kháng sinh tối ưu nhằm hạn chế vi khuẩn, kết hợp liệu pháp nội tiết tố giúp ổn định, giảm kích thích cơ tử cung cho thai phụ.

Vào tuần thai 21, kết quả siêu âm đo chiều dài kênh cổ tử cung chỉ còn 8 mm (bình thường ở tuần thai này khoảng 30-35 mm), nguy cơ sinh cực non. Bác sĩ chỉ định đặt thuốc nội tiết dự phòng sinh non, tư vấn phương pháp can thiệp và các nguy cơ liên quan. Sau khi cân nhắc, thai phụ chọn đặt vòng nâng cổ tử cung bằng silicon để giảm áp lực lên cổ tử cung.

Thai kỳ diễn tiến tích cực, song đến tuần 28, thai phụ lại rỉ ối và được tiêm đủ liều trưởng thành phổi, kháng sinh giúp dự phòng nhiễm trùng ối. Bác sĩ Thoại cho biết đây là thời điểm quan trọng, thai kỳ đang trong giai đoạn nguy cơ vỡ ối kèm nhiễm trùng cao.

4 ngày sau, thai phụ vỡ ối và chuyển dạ, được truyền magne sulfate kịp thời giúp bảo vệ hệ thần kinh thai nhi, sinh mổ cấp cứu khi tim thai bất thường. Bác sĩ lấy dịch ối để cấy tìm vi khuẩn, kết quả cho thấy nhiễm E coli. Đây là vi khuẩn trú ở ruột, có thể hiện diện ở vùng tầng sinh môn và âm đạo. Màng ối bị rỉ làm mất hàng rào bảo vệ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào buồng ối.

Bé gái chào đời, nặng 1,2 kg, thở lõm ngực, không đều, suy hô hấp nặng. Êkíp Sơ sinh lập tức hồi sức, hỗ trợ hô hấp cho bé ngay trên bụng mẹ, sau đó chuyển sang giường sưởi chuyên dụng để ổn định thân nhiệt, can thiệp thở máy không xâm lấn.

BS.CKI Nguyễn Thị Kim Học, Trung tâm Sơ sinh, cho biết trẻ sinh non 28 tuần có nguy cơ thiếu oxy máu nặng do phổi chưa trưởng thành. Áp dụng “phác đồ giờ vàng” ngay khi chào đời giúp cung cấp oxy kịp thời, hạn chế tổn thương não và các cơ quan khác. Tại Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU), bé được nằm lồng ấp, bơm surfactant sớm giúp phổi nở, tiếp tục thở máy, dùng kháng sinh và chiếu đèn điều trị vàng da.

Hai ngày tuổi, bé được xác định có nguy cơ nhiễm E. coli từ kết quả cấy dịch ối của mẹ. Êkíp điều chỉnh kháng sinh để kiểm soát nhiễm trùng. Khi chỉ số viêm CRP tăng cao, bác sĩ nâng bậc kháng sinh, chọc dò dịch não tủy và loại trừ viêm màng não.

Trong quá trình điều trị, bé được hỗ trợ hô hấp bằng thở máy không xâm lấn, truyền hồng cầu lắng do thiếu máu gây ngưng thở, đồng thời nuôi ăn tĩnh mạch kết hợp sữa qua ống thông dạ dày. Sau 10 ngày, bé chuyển sang ăn hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Hơn hai tháng sau sinh, bé bú tốt, tự thở, nặng 2,9 kg, được tiêm chủng đầy đủ và xuất viện.

TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết sinh non là một biến cố sản khoa tác động lớn đến thể chất lẫn tâm lý của mẹ và bé. Mức độ ảnh hưởng tùy thuộc vào tuổi thai, hiệu quả của quá trình hồi sức – chăm sóc ban đầu. Với sự tiến bộ của y học hiện đại, cùng quy trình phối hợp chặt chẽ giữa Sản Phụ khoa – Sơ sinh, tỷ lệ sống sót và phát triển khỏe mạnh của trẻ sinh non, thậm chí cực non, đã cải thiện rõ rệt.

Bác sĩ Phượng khuyến nghị phụ nữ mang thai nguy cơ cao sinh non nên khám thai định kỳ tại các bệnh viện chuyên chăm sóc thai phụ và trẻ sơ sinh, nhằm quản lý thai kỳ tối ưu, can thiệp kịp thời, đảm bảo an toàn cho mẹ và con.

* Tên nhân vật đã được thay đổi