Ông Mạnh, 66 tuổi, đầy bụng, khó tiêu, trào ngược, đi khám phát hiện ung thư gan 2cm nằm sát đại tràng. Bác sĩ tạo lớp nước tách khối u ra xa cơ quan lân cận, sau đó đốt sóng cao tần, loại bỏ u mà không gây tổn thương đại tràng kế cận.

Ông Mạnh cho biết các triệu chứng xuất hiện trong khoảng 2 tháng nay, kèm theo đó là đi tiêu 2-3 ngày/lần, chán ăn và sụt 10 kg. Nghĩ mắc bệnh đường tiêu hóa, người bệnh đã nhiều lần đến các cơ sở y tế gần nhà, điều trị theo hướng rối loạn tiêu hóa nhưng triệu chứng không thuyên giảm, ngược lại ngày càng tăng. Người bệnh không có tiền sử viêm gan siêu vi B, C.

Khi tình trạng kéo dài, ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) kiểm tra. Bác sĩ chỉ định chụp CT bụng bằng hệ thống CT 1975 lát cắt để tìm nguyên nhân.

Bác sĩ Nguyễn Đăng An, Đơn vị Siêu âm Can thiệp, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp cho biết, kết quả CT phát hiện một nốt bất thường ở hạ phân thùy VI gan, kích thước khoảng 18 x 12 x 13 mm. Trên hình ảnh trước tiêm thuốc cản quang, nốt này có đậm độ thấp hơn nhẹ so với nhu mô gan xung quanh. Sau tiêm, khối u ngấm thuốc mạnh hơn nhu mô gan ở thì động mạch, sau đó giảm mức độ ngấm thuốc và trở nên giảm đậm độ hơn nhu mô gan ở thì tĩnh mạch.

Kiểu thay đổi này còn gọi là “tăng quang thì động mạch – thải thuốc thì tĩnh mạch”, là đặc điểm hình ảnh điển hình khiến bác sĩ nghĩ nhiều đến ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Nguyên nhân là các tế bào HCC thường được cấp máu chủ yếu từ hệ động mạch gan, trong khi nhu mô gan bình thường nhận máu đáng kể từ tĩnh mạch cửa, tạo ra sự tương phản rõ giữa khối u và gan xung quanh ở các thì chụp.

Ung thư biểu mô tế bào gan hình thành khi các tế bào gan bị tổn thương kéo dài, tích lũy những biến đổi bất thường trong quá trình phân chia và phát triển, từ đó hình thành khối u. Bệnh thường liên quan đến viêm gan B, viêm gan C, xơ gan, rượu bia hoặc bệnh gan mạn tính, nhưng vẫn có thể xuất hiện ở người không có bệnh gan rõ ràng.

Ê kíp Siêu âm can thiệp hội chẩn cùng chuyên khoa Ngoại Tổng quát để lên phác đồ điều trị. Do tổn thương được đánh giá có đặc điểm gợi ý ung thư, người bệnh được chỉ định sinh thiết và đốt u bằng sóng cao tần (RFA) ngay trong cùng phiên can thiệp để triệt căn khối u.

Bác sĩ CKI Võ Mai Khanh, Trưởng Đơn vị Siêu âm can thiệp cho biết với những khối u gan kích thước nhỏ, đốt u bằng sóng cao tần là một phương pháp can thiệp ít xâm lấn, sử dụng kim điện cực đưa qua da vào trung tâm khối u. Năng lượng cao tần tạo nhiệt, làm tăng nhiệt độ tại vùng tổn thương và phá hủy các tế bào u. Với phương pháp này, người bệnh có thể hồi phục sau điều trị rất nhanh, có thể xuất viện vào ngày hôm sau và sinh hoạt bình thường.

Tuy nhiên, u nằm ở hạ phân thùy VI, sát vùng bao gan và gần đại tràng góc gan. Nếu tạo nhiệt trực tiếp tại khu vực này, nhiệt có thể lan sang đại tràng, gây bỏng nhiệt hoặc tổn thương thành ruột.

Vì vậy, trước khi đốt, ê-kíp dùng siêu âm định vị chính xác khối u, đưa kim tách nước vào tạo một lớp dịch quanh bao gan, phía trước và phía sau khối u. Kỹ thuật này tạo khoảng cách giữa vùng đốt và đại tràng, đồng thời giúp bảo vệ các cơ quan lân cận khỏi tổn thương do nhiệt. Sau khi tạo lớp dịch an toàn, bác sĩ đưa điện cực RFA vào đúng vị trí khối u, tiến hành đốt từng nhát theo kế hoạch và đốt cả đường kim khi rút ra nhằm hạn chế nguy cơ tế bào u còn sót dọc đường vào kim.

Sau thủ thuật, siêu âm kiểm tra không ghi nhận dấu hiệu tổn thương các cơ quan xung quanh. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và không ghi nhận biến chứng, xuất viện ngày hôm sau.

Kết quả giải phẫu bệnh sau sinh thiết xác định khối u là ung thư biểu mô tế bào gan. Các bác sĩ đánh giá khối u đơn độc, kích thước nhỏ, được phát hiện ở giai đoạn sớm, đốt sóng cao tần trị triệt căn và tiếp tục theo dõi định kỳ bằng hình ảnh học, xét nghiệm chức năng gan.

Bác sĩ Khanh cho biết với những khối u gan nằm sát các cơ quan như đại tràng, dạ dày, túi mật hoặc cơ hoành, khoảng cách an toàn là yếu tố quan trọng khi thực hiện RFA. Trong những trường hợp này, việc tạo khoảng cách nhân tạo bằng lớp dịch trước khi đốt giúp giảm nguy cơ nhiệt từ vùng điều trị lan sang cơ quan lành, qua đó mở rộng khả năng điều trị tại chỗ cho những khối u ở vị trí khó tiếp cận.

Bác sĩ khuyến cáo ung thư gan giai đoạn sớm thường chưa có triệu chứng rõ ràng, các biểu hiện như đầy bụng, chán ăn, sụt cân hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài dễ bị nhầm với bệnh đường tiêu hóa. Khi xuất hiện triệu chứng này, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân. Phát hiện khối u khi còn nhỏ giúp tăng cơ hội lựa chọn các phương pháp điều trị triệt căn, trong đó đốt sóng cao tần có thể được cân nhắc ở những trường hợp phù hợp.

*Tên người bệnh đã được thay đổi