Hà Nội – Chị Thanh, 32 tuổi, mang thai 9 tuần được phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa đồng thời giữ thai an toàn mà không gây tổn thương tử cung và các tạng trong ổ bụng.

Chị Thanh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội tình đau quặn vùng hố chậu phải, bác sĩ siêu âm ghi nhận chị Thanh có một thai trong tử cung, tương đương 9 tuần 3 ngày, có tụ dịch dưới màng đệm. Siêu âm ổ bụng phát hiện ruột thừa tăng kích thước 7,7 mm, bên trong chứa dịch, thành hơi dày, mô mỡ xung quanh thâm nhiễm nhẹ. Bác sĩ chẩn đoán thai phụ viêm ruột thừa cấp, chỉ định phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa.

Êkíp phẫu thuật ghi nhận ruột thừa nằm ở hố chậu phải, viêm mủ, kích thước khoảng 1 x 5 cm; manh tràng và hồi tràng chưa có bất thường. Vùng tiểu khung có dịch mủ màu nâu lẫn cặn. Êkíp tiến hành gỡ dính, giải phóng mạc nối lớn đang dính vào tử cung và phúc mạc thành bụng do phẫu thuật trước đó, sau đó cắt ruột thừa và bơm rửa ổ bụng, làm sạch dịch viêm. Kết quả giải phẫu bệnh phù hợp với chẩn đoán viêm ruột thừa cấp.

Trong quá trình kiểm tra ổ bụng, ThS.BSCKII Lê Văn Lượng, khoa Ngoại tổng hợp, phát hiện người bệnh có túi thừa ruột non 1 x 2 cm, chưa có biểu hiện viêm nhiễm. Do bệnh nhân có tiền sử thai sản nặng nề với 6 lần thai lưu, đang dùng thuốc chống đông máu, ổ bụng đang viêm nên việc cắt thêm túi thừa sẽ có thể tăng nguy cơ chảy máu và rò tiêu hóa. Bác sĩ quyết định quyết định bảo tồn và tiếp tục theo dõi.

Sau phẫu thuật, các bác sĩ theo dõi tình trạng đau bụng, vết mổ, dấu hiệu nhiễm trùng, nguy cơ chảy máu và các chỉ số sức khỏe của mẹ, đồng thời kiểm tra tình trạng thai bằng siêu âm theo chỉ định. Khi sức khỏe ổn định, chị Thanh được hướng dẫn ăn uống phù hợp, bổ sung đủ dinh dưỡng và nước. Chị hồi phục tốt, thai phát triển ổn định, không ghi nhận biến chứng hay dấu hiệu bất thường. Sau 3 ngày, chị được xuất viện và tiếp tục theo dõi thai kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ sản khoa.

Bác sĩ Lượng cho biết viêm ruột thừa là cấp cứu ngoại khoa thường gặp trong thai kỳ, có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào, với tỷ lệ khoảng 0,05-0,15% số thai kỳ. Bệnh cần được phát hiện và điều trị sớm, nhưng triệu chứng ở thai phụ thường trùng với những thay đổi sinh lý của thai kỳ nên dễ gây nhầm lẫn.

Khi bị viêm ruột thừa, thai phụ thường đau bụng, buồn nôn, nôn, chán ăn, sốt. Trong ba tháng đầu, cơn đau thường xuất hiện ở vùng hố chậu phải. Khi thai lớn dần, tử cung đẩy manh tràng và ruột thừa lên cao, vị trí đau có thể thay đổi, thường xuất hiện ở vùng bụng phải phía trên hoặc quanh rốn. Một số trường hợp không có đầy đủ triệu chứng điển hình.

Viêm ruột thừa cấp trong thai kỳ có thể gây biến chứng cho cả mẹ và thai, đặc biệt khi chẩn đoán muộn khiến ruột thừa hoại tử, thủng, hình thành áp xe hoặc gây viêm phúc mạc. Khi đó, tình trạng nhiễm trùng, sốt và phản ứng viêm toàn thân có thể đe dọa sức khỏe người mẹ, đồng thời làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non…

Khi xác định viêm ruột thừa cấp, thai phụ cần được điều trị kịp thời, không nên trì hoãn can thiệp. Phẫu thuật cắt ruột thừa là phương pháp điều trị duy nhất. Trong đó, phẫu thuật nội soi có ưu điểm ít xâm lấn, giúp người bệnh giảm đau sau mổ, hồi phục và vận động sớm hơn so với mổ mở. Phương pháp này cũng cho phép bác sĩ quan sát ổ bụng, hút và bơm rửa làm sạch dịch viêm khi có nhiễm trùng trong ổ bụng. Các nghiên cứu cho thấy phẫu thuật nội soi có thể được thực hiện an toàn ở phụ nữ mang thai, kể cả một số trường hợp viêm ruột thừa biến chứng.

Tuy nhiên, phẫu thuật trên thai phụ cần được điều chỉnh theo tuổi thai và kích thước tử cung. Êkíp phải lựa chọn tư thế người bệnh, vị trí đặt dụng cụ và phương pháp gây mê phù hợp, tránh gây tổn thương tử cung và các tạng trong ổ bụng. Việc phối hợp giữa bác sĩ ngoại khoa, sản khoa và gây mê hồi sức giúp lựa chọn thuốc gây mê, kháng sinh, giảm đau phù hợp với thai kỳ, kiểm soát tốt tình trạng bệnh và theo dõi sức khỏe mẹ, thai trong suốt quá trình điều trị.

Bác sĩ khuyến cáo thai phụ khi xuất hiện đau bụng cấp, đau kéo dài, tăng dần hoặc khu trú, kèm sốt, nôn, chán ăn, rối loạn tiêu hóa, ra máu hoặc dịch âm đạo bất thường cần đến bệnh viện sớm để được kiểm tra, đặc biệt trong 3 tháng đầu và những tháng cuối thai kỳ. Thai phụ không nên tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc trì hoãn thăm khám khi triệu chứng không thuyên giảm. Khi đi khám, cần thông báo đầy đủ tuổi thai, tiền sử bệnh, các lần phẫu thuật trước đó và những loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ có cơ sở lựa chọn phương pháp chẩn đoán, điều trị phù hợp.