Người phụ nữ 58 tuổi viêm khớp, phát ban, tiêu chảy nghiêm trọng, sau nhiều tháng mới phát hiện mắc bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein biến chứng đa cơ quan.

Trước đó ba tháng, bà Hiên té ngã sưng hai đầu gối, sau đó phát ban lấm tấm hai chân. Bà nghĩ mình bị viêm khớp do ngã, mua thuốc giảm đau về uống, vài ngày sau chân hết sưng, ban đỏ lặn hết. Bà nghĩ bệnh đã khỏi nên không đi khám. Một tuần nay bà đau quặn bụng kèm tiêu chảy, buồn nôn và nôn nhiều lần. Sau đó, ban xuất huyết dưới da xuất hiện ngày một nhiều từ hai cẳng chân lan lên đùi, tạo thành nhiều mảng bầm, bệnh nhân tiểu ít dần và sưng phù toàn thân.

BS.CKI Huỳnh Phúc Nguyên, Trưởng khoa Hồi sức Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết lúc nhập viện, bà mệt nhiều, phù toàn thân, nhiều ban xuất huyết dưới da từ chân lên đến bụng ngực, hai cánh tay. Huyết áp tăng cao 160-170/90-100 mmHg, nhịp tim chậm, không đều, khoảng 50-55 nhịp/phút. Bác sĩ chẩn đoán bà mắc bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein, tổn thương đa cơ quan (tiêu hóa, thận, tim).

Bác sĩ Nguyên thông tin, ban xuất huyết Henoch-Schönlein hay bệnh viêm mạch máu nhỏ do phức hợp miễn dịch IgA, là bệnh viêm mạch phổ biến nhất ở trẻ em dưới 10 tuổi (chiếm hơn 90% các trường hợp được chẩn đoán ban xuất huyết Henoch-Schönlein). Bệnh rất ít gặp ở người lớn với tỷ lệ khoảng 1.4 đến 5.1 trên 100.000, thường ở người 50-60 tuổi.

Bệnh Henoch-Schonlein ở người lớn thường nặng, gây tổn thương đa cơ quan và tiên lượng không khả quan. Biểu hiện bệnh thường gặp là ban xuất huyết dưới da, sưng và đau khớp, các triệu chứng đường tiêu hóa (đau bụng, buồn nôn, nôn và phân có máu), các triệu chứng bệnh thận như tiểu máu, tiểu đạm, suy thận cấp… Bệnh nhân có thể bị viêm ruột cấp gây tiêu chảy, đau quặn bụng, nặng hơn nữa là lồng ruột. Viêm cơ tim là biến chứng nặng gây suy tim, rối loạn nhịp với nguy cơ tử vong cao.

Bệnh Henoch-Schonlein ở người lớn khó chẩn đoán vì dễ gây nhầm lẫn với các bệnh lý về mạch máu, da, đường tiêu hóa, đường tiết niệu, xương khớp. Như trường hợp bà Hiên, bệnh khởi phát từ nhiều tháng trước với biểu hiện viêm khớp, xuất huyết dưới da, rồi tự hết nên bệnh nhân chủ quan không đi khám, đến khi bệnh tái phát với các biến chứng nặng mới vào viện.

Bà Hiên được điều trị với thuốc ức chế miễn dịch, kiểm soát huyết áp. Hai ngày sau bà hết bị rối loạn nhịp, giảm hẳn tiêu chảy và cải thiện tình trạng khó thở. Sau năm ngày, các ban đỏ mờ dần, bà hết chướng bụng, giảm phù. Các xét nghiệm đánh giá chức năng tim, thận hồi phục về mức bình thường. Bệnh nhân xuất viện sau 3 tuần trong trạng thái tỉnh táo, khỏe, toàn thân giảm phù, ban xuất huyết dưới da không lan thêm và biến mất dần.

Hiện chưa tìm được chính xác nguyên nhân gây bệnh ban xuất huyết Henoch-Schönlein. Các chuyên gia cho rằng đây là dạng một bệnh tự miễn. Thống kê cho thấy 3 trong số 4 trường hợp mắc bệnh là do người bệnh bị nhiễm trùng đường hô hấp trên sau một đợt cảm lạnh hoặc cúm. Các yếu tố khởi phát khác như viêm họng, sởi, sử dụng thuốc, thức ăn, côn trùng cắn. Lúc này, hệ thống miễn dịch phản ứng thái quá và làm hỏng các mạch máu nhỏ ở nhiều bộ phận của cơ thể.

Bác sĩ Nguyên khuyến cáo, các bệnh nhân khi thấy xuất hiện các chấm hay nhiều mảng xuất huyết dưới da trên cơ thể, nhất là ở hai chân sau cảm cúm, uống thuốc hoặc ăn thức ăn, đau khớp, đau quặn bụng kèm tiêu chảy… nên đi khám sớm. Tỷ lệ tái phát bệnh vào khoảng 2.7-30%, đặc biệt gây tổn thương thận mạn, nên bệnh nhân cần tuân thủ tốt chế độ trị liệu và tái khám định kỳ.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi