Bà Thịnh, 68 tuổi, đang hóa trị ung thư, bác sĩ phát hiện van tim nhân tạo ở lần thay trước bằng phẫu thuật bị hỏng nên lần này, để tăng tính an toàn, phải can thiệp qua ống thông cấy van mới vào trong lòng van cũ.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, đây là trường hợp đầu tiên tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được thay van động mạch chủ nhân tạo bị hỏng qua ống thông bằng kỹ thuật ViV-TAVI (cấy “van trong van”).

Thay vì tiến hành ca mổ mở lần thứ hai để lấy lá van nhân tạo đã thoái hóa, êkíp luồn ống thông từ động mạch đùi đến vị trí van cần thay rồi bung lá van mới áp sát van cũ, thay van cũ đảm nhận chức năng đóng – mở nhịp nhàng. Kỹ thuật này ít xâm lấn nên được xem là một chiến lược an toàn và hiệu quả cho những bệnh nhân hẹp van động mạch chủ được đánh giá có nguy cơ phẫu thuật cao hoặc không thể phẫu thuật. ViV-TAVI được ưu tiên lựa chọn nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng, chảy máu, rối loạn huyết động, suy hô hấp – các biến chứng đặc thù do kỹ thuật mổ mở lần hai.

Sáu tháng trước, bà Thịnh, 68 tuổi, bắt đầu thấy khó thở khi gắng sức, đi bộ chỉ được tối đa 100 m. Kết quả siêu âm tim tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho thấy, van động mạch chủ tái hẹp mức độ nặng. Đây là biến chứng thường gặp sau phẫu thuật thay van nhân tạo 8-12 năm, đặc biệt ở người bệnh lớn tuổi và có nhiều bệnh nền.

Giáo sư Nhân nhận định, tình trạng hẹp van tim của bệnh nhân đã ở giai đoạn rất nặng, biến chứng suy tim, nhịp tim không đều (ngoại tâm thu), giãn nhĩ trái. Độ chênh áp trung bình qua van hơn 65 mmHg, vượt xa ngưỡng chỉ định thay van là 40 mmHg. Thông thường, bệnh nhân sẽ được mổ mở để thay van lần hai nhằm ngăn biến chứng nguy hiểm như suy tim nặng, viêm nội tâm mạc, loạn nhịp tim, cục máu đông, đột quỵ, tử vong.

Tuy nhiên, trường hợp của bà Thịnh đặc biệt phức tạp. Ngoài tuổi cao, bà còn mắc ung thư phổi đang hóa trị, thuyên tắc phổi, huyết khối tĩnh mạch chi dưới, từng mổ thay van tim nên khoang lồng ngực bị viêm dính gây khó khăn nhiều cho việc mổ lại. Việc cưa xương ức mổ lại và bóc tách mô sẹo có nguy cơ gây tổn thương tim, mạch máu lớn và các cơ quan lân cận, đồng thời kéo dài thời gian hồi phục, ảnh hưởng kế hoạch điều trị ung thư.

“Tôi vẫn còn nhớ cảm giác đau sau lần mổ đầu tiên. Gần một tháng mới đỡ đau, ba tháng mới sinh hoạt bình thường. Nghĩ đến phải mổ lần nữa, tôi rất lo”, bà nói.

Trong buổi hội chẩn, êkíp đứng trước hai lựa chọn: mổ mở với nhiều nguy cơ hoặc tìm giải pháp ít xâm lấn hơn để vừa xử lý van tim, vừa giúp người bệnh nhanh hồi phục tiếp tục hóa trị.

Để giảm thiểu nguy cơ của cuộc mổ lớn, Giáo sư Nhân quyết định thực hiện kỹ thuật cấy van qua ống thông “valve-in-valve” (ViV-TAVI) – đặt một van sinh học mới ngay trong lòng van nhân tạo cũ qua đường ống thông từ động mạch đùi. Kỹ thuật này không cần mở ngực, giúp người bệnh tránh phải cưa xương ức lần nữa.

Giáo sư Nhân chọn loại van sinh học thế hệ mới nhất tại Việt Nam – SAPIEN 3 Ultra RESILIA, có tuổi thọ dự kiến khoảng 15-16 năm, dài gần gấp đôi nhiều thế hệ van sinh học trước đây (8-10 năm). Bệnh nhân có thể không cần can thiệp thêm lần nào nữa.

Thử thách lớn nhất với êkíp nằm ở chính chiếc van cũ. Sau nhiều năm hoạt động, mô sợi phát triển khiến đường kính lòng van chỉ còn khoảng 17 mm. Nếu đặt van mới đúng kích thước này, nguy cơ van không bung hết hoặc bám không chắc rất cao. Êkíp tiến hành nong rộng vòng van lên khoảng 20 mm trước khi bung van mới, bảo đảm van cố định vững và hoạt động tối ưu.

Sau một giờ, van mới được đặt thành công, chức năng co bóp cơ tim cải thiện, tăng cường bơm máu nuôi cơ thể. Độ chênh áp qua van giảm từ hơn 65 mmHg xuống còn khoảng 9 mmHg, gần bình thường. Ngay hôm sau, bà Thịnh có thể tự đi lại trong phòng bệnh, không còn cảm giác hụt hơi khi vận động nhẹ. Ba ngày sau, bà xuất viện để tiếp tục phác đồ điều trị ung thư phổi.

Giáo sư Nhân cho hay, ViV-TAVI được phát triển từ hơn một thập kỷ trước, trở thành một trong những chiến lược điều trị chuẩn cho bệnh nhân có van tim sinh học bị thoái hóa nhưng có nguy cơ do phẫu thuật cao nếu phải mổ mở lần hai. Kỹ thuật này được ứng dụng rộng rãi tại Mỹ, châu Âu và nhiều trung tâm tim mạch lớn trên thế giới. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM triển khai thành công kỹ thuật này, mở thêm cơ hội điều trị cho nhiều người bệnh từng thay van tim, mắc nhiều bệnh lý nặng, thậm chí không thể phẫu thuật.