2 tháng trước, ông Đoàn (65 tuổi, Đồng Tháp) ra vườn, bị trái dừa trên cây cao 5m rơi trúng mắt gây tổn thương nhưng không đến bệnh viện, nay biến chứng mất thị lực vĩnh viễn mắt phải.

Sau tai nạn, mắt phải đỏ, nhìn mờ, đau. Ông không đi khám, tự mua thuốc nhỏ mắt không rõ loại về nhỏ, mắt giảm đau nhưng mờ tăng dần. Gần đây, mắt phải không nhìn thấy rõ, tròng đen đục trắng, đau nhức mắt dữ dội, chảy nước mắt.

Khám cho người bệnh, Phó giáo sư tiến sĩ bác sĩ Nguyễn Thanh Nam, Giám đốc Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) cho biết mắt phải ông Đoàn nhận biết sáng tối âm tính – biểu hiện mất thị lực hoàn toàn; thị lực mắt trái 5/10.

Đặc biệt, thủy tinh thể mắt phải căng phồng, nhân đục trắng xóa, xuất huyết pha lê thể sau (chảy máu dịch kính); đồng thời chỉ số nhãn áp 56 mmHg – cao hơn mức bình thường 11-21 mmHg. Ông Đoàn được chẩn đoán bong rách võng mạc, tăng nhãn áp kèm đục thủy tinh thể căng phồng mắt phải sau chấn thương.

Theo Phó giáo sư Nam tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, lực va đập mạnh có thể làm biến dạng nhãn cầu đột ngột và tạo ra các vết rách tại võng mạc. Khi đó, máu rò rỉ vào buồng dịch kính, gây suy giảm thị lực hoặc mất thị lực đột ngột. Tình trạng này cần cấp cứu nhãn khoa trong vòng 24-72 tiếng. Tuy nhiên, người bệnh không đến bệnh viện, chậm trễ điều trị dẫn đến mất thị lực mắt phải không hồi phục.

Đồng thời, người bệnh lớn tuổi, thủy tinh thể hai mắt đã bắt đầu đục. Khi mắt phải gặp chấn thương, các sợi trong thủy tinh thể gia tăng tổn thương, thúc đẩy nhanh quá trình protein bên trong bị biến tính, mất tính trong suốt và hút nước khiến thủy tinh thể dày lên, căng phồng.

Ở người bị đục thủy tinh thể căng phồng, thủy tinh thể tăng kích thước, làm hẹp góc tiền phòng, gây bít tắc hệ thống dẫn lưu thủy dịch trong nhãn cầu, dẫn đến cơn tăng nhãn áp góc đóng cấp tính. Tình trạng này gây đau nhức mắt dữ dội như trường hợp của ông Đoàn; một số khác có thể đau đầu, buồn nôn, ảnh hưởng thần kinh thị giác.

Đục thủy tinh thể căng phồng khiến quá trình phẫu thuật trở nên phức tạp, làm tăng nguy cơ tổn thương cấu trúc bên trong mắt cũng như biến chứng trong và sau mổ. Đây là dạng bệnh khó nhất trong điều trị đục thủy tinh thể, Phó giáo sư Nam giải thích.

Trước tình trạng phức tạp, bác sĩ chỉ định nhỏ thuốc chuyên dụng cho người bệnh để đưa chỉ số nhãn áp về mức an toàn. Sau đó, Phó giáo sư Nam thực hiện phẫu thuật Phaco để loại bỏ thủy tinh thể bị hỏng, tuy nhiên, không lắp thể thủy tinh nhân tạo thay thế vì thị lực không thể hồi phục, mục tiêu cuộc mổ nhằm kiểm soát và hạ nhãn áp về mức an toàn.

“Phẫu thuật thủy tinh thể lúc này không đóng vai trò khôi phục thị lực mà giúp người bệnh giảm đau đớn và ngăn ngừa biến chứng khác do tăng nhãn áp”, Phó giáo sư Nam nói.

Ca mổ diễn ra thuận lợi trong khoảng 10 phút. Tái khám sau một tuần, vết mổ của ông Đoàn hồi phục tốt, mắt không còn tình trạng đau nhức, chảy nước mắt. Bác sĩ lưu ý người bệnh cần chú ý chăm sóc mắt còn lại, tái khám định kỳ để theo dõi thị lực cũng như tầm soát các bất thường.

Đục thủy tinh thể căng phồng xảy ra khi tình trạng đục tiến triển nặng, nhân đục quá chín, thủy tinh thể có thể hút nước và căng phồng bất thường. Bệnh chủ yếu liên quan đến lão hóa, chấn thương, viêm nhiễm mắt hoặc bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, tăng huyết áp. Đục thủy tinh thể căng phồng có thể gây tăng nhãn áp, glôcôm, mù lòa nếu không được điều trị kịp thời.

Chấn thương mắt do va đập gặp phổ biến, nguy cơ cao dẫn đến các biến chứng như xuất huyết nội nhãn, bong rách võng mạc, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, tổn thương thần kinh thị giác, mù lòa, thậm chí vỡ nhãn cầu. Các triệu chứng ban đầu có thể rất nhẹ, hoặc giảm dần theo thời gian, thường gặp gồm đỏ mắt, giảm thị lực, sợ ánh sáng, nhìn thấy ruồi bay hoặc mất thị lực đột ngột. Tùy theo vị trí, tình trạng chấn thương và mức độ ảnh hưởng đến chức năng thị giác, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

“Tổn thương mắt có thể xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc tiến triển âm thầm trong nhiều tháng, nhiều năm. Một số trường hợp ban đầu vẫn nhìn rõ, không đau nhức; tình trạng bất thường chỉ được phát hiện khi thị lực đã suy giảm rõ rệt”, Phó Giáo sư Nam nói.

Các bác sĩ khuyến cáo người bị chấn thương vùng đầu, mặt hoặc quanh hốc mắt nên đến bệnh viện có chuyên khoa Mắt để thăm khám sớm, kể cả khi không có triệu chứng bất thường. Kiểm tra toàn diện giúp phát hiện, xử trí kịp thời các tổn thương, hạn chế nguy cơ mất thị lực.

Đồng thời, người dân khi tham gia các hoạt động ngoài trời hoặc làm việc trong môi trường tiềm ẩn nguy cơ cần đeo kính, thiết bị bảo hộ chuyên dụng để hạn chế chấn thương mắt.

*Tên người bệnh đã được thay đổi