Bà Kim (68 tuổi, Tây Ninh) thường xuyên tê rần hai chân nên đã ngâm chân vào nước lá nóng để giảm bớt tê buốt. Hậu quả, chân hoại tử nặng, nguy cơ cắt cụt cả bàn chân.

Bị tiểu đường type 2 hơn 10 năm, được chỉ định điều trị bằng thuốc của bác sĩ nhưng lớn tuổi, hay lẫn, bà Kim thường xuyên quên uống thuốc và điều chỉnh chế độ ăn uống.

Gần một năm nay, chân bà luôn có cảm giác tê rần như kiến bò, không thấy đau hay nóng – lạnh, nhiều lúc khô ráp như đang đi trên cát. Bà tự thoa dầu nhiều lần không đỡ, nghe người quen mách, bà đã đun nước lá trầu không, ngải cứu, gừng… ngâm chân hàng ngày. Sau khoảng 1 tháng ngâm nước lá liên tục, bà thấy chân chảy dịch mủ mới biết có vết loét ở bàn chân.

Tự mua thuốc kháng sinh và lau rửa vết thương bằng nước muối không đỡ, vết loét ngày càng nặng khiến bà Kim không thể tự đứng lên, đi lại được, hai ngón chân trái bầm tím, gia đình đưa bà đi khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ).

Bác sĩ CKI Phạm Thị Thu Hà, Trưởng Đơn vị Bàn chân – Đái tháo đường, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, bà Kim bị biến chứng bàn chân tiểu đường rất nặng, đường huyết không ổn định. Khi làm vệ sinh vết thương, bác sĩ nhận thấy vết loét đã ăn đến xương, kéo sâu xuống gần hết gan bàn chân bên trái. Hai ngón chân bị hoại tử toàn bộ. Mặc dù đã cắt lọc các mô bị hoại tử, kiểm soát dịch tiết, cố gắng ngăn chặn nhiễm trùng nhưng tình trạng của người bệnh vẫn diễn tiến xấu.

“Toàn bộ bàn chân của người bệnh đã lạnh, dấu hiệu của máu không tưới đều được lên chi, nguy cơ cắt cụt đến cổ chân là rất lớn. Nếu không nhiễm trùng lan rộng sẽ nguy hiểm đến tính mạng”, bác sĩ Hà nói.

Bác sĩ giải thích thêm, việc kiểm soát đường huyết không tốt đã khiến biến chứng tiểu đường diễn tiến nhanh và nặng hơn. Da chân người bệnh tiểu đường thường khô, nứt nẻ, hàng rào bảo vệ da suy yếu. Ngâm chân lâu làm da mềm ra, dễ trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng. Các vết thương ở chân người bệnh tiểu đường cũng rất chậm lành.

Bà Kim bị tiểu đường có biến chứng bàn chân nhưng không biết, do không cảm nhận được nhiệt độ chính xác nên có thể ngâm chân với nước quá nóng hoặc ngâm quá lâu, dễ gây bỏng, biến chứng cho bàn chân. Người bệnh không tự nhận biết vết thương khiến vết trầy xước nhỏ cũng có thể tiến triển thành nhiễm trùng, loét, nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến cắt cụt chi.

Bác sĩ Hà khuyến cáo, với người bệnh tiểu đường, việc tuân thủ điều trị rất quan trọng, tránh tự chữa hoặc bỏ thuốc khiến đường huyết không được kiểm soát. Biến chứng bàn chân tiểu đường rất nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa. Người bệnh tiểu đường cần thường xuyên giữ vệ sinh tay chân, tự theo dõi quan sát bàn chân để phát hiện các vết nứt da, phồng rộp da, vết chai mới phát hiện.

Vệ sinh bàn chân với nước sạch, xà phòng, lau khô bằng khăn mềm bàn chân và các kẽ ngón chân, tránh gây tổn thương da ngay sau rửa chân, chọn giày dép phù hợp thoải mái, vừa vặn, không bó sát và không có đường may bên trong gây cấn chân, phồng rộp. Không mang giày cao gót, giày mũi nhọn, giày hở mũi, dép xỏ ngón. Không đi chân trần, mang giày dép chật, cắt móng không đúng phương pháp. Không tự cắt hay dùng thuốc xử lý các vết chai chân mà không có ý kiến của thầy thuốc.

Không ngâm chân trong nước, nước nóng hay nước có sử dụng các cây lá khi có triệu chứng đau nhức mà không có khuyến cáo của bác sĩ. Khi có các triệu chứng tê nhức bàn chân nghi do biến chứng của tiểu đường, cần đến khám chuyên khoa Nội tiết để được điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã thay đổi