Sau gần 20 năm triệt sản, can thiệp nhiều lần ở vùng kín, tinh hoàn bị teo nên anh Minh, 53 tuổi, từ Mỹ về Việt Nam vi phẫu tìm tinh trùng để thụ tinh ống nghiệm sau nhiều lần thất bại.

Gần 20 năm trước, sau khi có con gái, anh Minh quyết định thắt ống dẫn tinh để triệt sản. Nhiều năm sau, hai vợ chồng muốn có thêm con nên từ Mỹ về Việt Nam thực hiện thông nối ống dẫn tinh. Sau thông nối, anh Minh cho biết có tinh trùng trong tinh dịch nhưng số lượng ít và có thời điểm không có tinh trùng. Sau đó, vợ chồng anh quyết định làm IVF.

Tại một bệnh viện ở TP.HCM, anh được chọc hút tinh trùng từ mào tinh (PESA) để tạo phôi. Tuy nhiên, quá trình điều trị không thành công. Hai lần chuyển phôi đều thất bại, trong đó một lần thai sinh hóa, lần còn lại không có thai.

Suốt 6 năm, vợ chồng anh nhiều lần bay qua lại giữa hai châu lục, tìm đến các cơ sở hỗ trợ sinh sản nhưng chưa đạt kết quả, đành ngậm ngùi trở về Mỹ.

Không bỏ cuộc, từ Mỹ, anh Minh tìm hiểu và liên hệ phòng khám online của Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM). Sau khi trao đổi với bác sĩ, gửi hồ sơ điều trị trước đây và được tư vấn hướng xử trí, tháng 6/2026, vợ chồng anh trở lại Việt Nam.

Bác sĩ Nguyễn Công Danh, Đơn vị Nam khoa, IVF Tâm Anh TP.HCM, cho biết anh Minh từng thắt ống dẫn tinh và đã phẫu thuật nối lại. Tuy nhiên, kết quả tinh dịch đồ sau đó gần như không ghi nhận tinh trùng trong tinh dịch, trong khi các xét nghiệm cũ ghi nhận rất ít và có thời điểm không còn tinh trùng. Sau khi ly tâm mẫu và kiểm tra phần cặn, chuyên viên lab chỉ ghi nhận hai tinh trùng bất động. Theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mật độ tinh trùng dưới 16 triệu/ml được xem là thấp, việc chỉ tìm thấy hai tinh trùng sau khi quay ly tâm là dấu hiệu cho thấy quá trình sinh tinh của anh Minh bị suy giảm rất nặng, theo bác sĩ Danh.

Đáng chú ý, kích thước tinh hoàn của người bệnh chỉ bằng một nửa thông thường. Xét nghiệm nội tiết ghi nhận FSH tăng cao 11,6 mIU/mL, testosterone 9,63 nmol/L ở mức thấp. Từ các kết quả này cùng với tình trạng tinh dịch gần như không có tinh trùng, bác sĩ Danh nhận định chức năng tinh hoàn và khả năng sinh tinh của người bệnh đã suy giảm, không đơn thuần do vấn đề tại đường dẫn tinh.

Anh Minh còn được phát hiện giãn tĩnh mạch thừng tinh hai bên, yếu tố có thể ảnh hưởng đến chức năng tinh hoàn và quá trình sinh tinh.

Theo bác sĩ Danh, người đã thắt ống dẫn tinh thường có tình trạng tắc nghẽn đường dẫn tinh, nhưng trường hợp anh Minh phức tạp hơn. Sau gần 20 năm triệt sản, người bệnh đồng thời có tinh hoàn kích thước nhỏ, bất thường nội tiết, giãn tĩnh mạch thừng tinh hai bên và dấu hiệu suy giảm sinh tinh. Do đó, êkíp đánh giá khả năng sinh tinh để lựa chọn phương pháp lấy tinh trùng phù hợp.

Thay vì tiếp tục chọc hút tinh trùng từ mào tinh như những lần trước nguy cơ gây tổn thương, xơ sẹo và làm tắc nghẽn mào tinh hoặc ống dẫn tinh, bác sĩ Danh quyết định vi phẫu micro-TESE lấy mô tinh hoàn dưới kính hiển vi. Kỹ thuật này giúp bác sĩ tìm những vùng còn khả năng sinh tinh để lấy mẫu chuyển cho phòng lab tìm và thu nhận tinh trùng. Đồng thời, êkíp thực hiện vi phẫu điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh cho người bệnh trong cùng một cuộc mổ.

Dưới kính hiển vi phẫu thuật có độ phóng đại đến 40 lần, bác sĩ khảo sát mô tinh hoàn để tìm những ống sinh tinh tiềm năng còn sản xuất tinh trùng, lấy lượng mô cần thiết và chuyển ngay sang phòng lab. Chuyên viên phôi học đồng thời xử lý mẫu, tìm và thu nhận tinh trùng phục vụ IVF.

“Khi khả năng sinh tinh đã suy giảm, mục tiêu quan trọng là tìm và tận dụng những vùng mô còn khả năng sinh tinh để thu nhận và trữ tinh trùng phục vụ điều trị IVF, đồng thời hạn chế lấy mô tinh hoàn không cần thiết, tránh ảnh hưởng chức năng sinh lý của người bệnh”, bác sĩ Danh nói.

Kết quả, êkíp thu được lượng tinh trùng đủ để sử dụng cho chu kỳ IVF và trữ đông cho lần điều trị sau. Nhờ đó, anh Minh có thể trở về Mỹ theo kế hoạch, trong khi người vợ tiếp tục quá trình điều trị IVF tại Việt Nam.

Từ số tinh trùng thu được, êkíp tạo được 5 phôi, gồm 3 phôi ngày 5 và 2 phôi ngày 6. Với tuổi của hai vợ chồng và tiền sử nhiều lần IVF chưa thành công, bác sĩ tư vấn sinh thiết phôi để xét nghiệm di truyền tiền làm tổ, nhằm lựa chọn phôi phù hợp cho chuyển phôi. Kết quả, 2 phôi đạt tiêu chuẩn. Sau quá trình chuẩn bị niêm mạc tử cung, bác sĩ chuyển một phôi vào buồng tử cung người vợ, may mắn đậu thai. Thai kỳ diễn tiến ổn định, người vợ trở về Mỹ và được các bác sĩ Việt Nam tiếp tục phối hợp theo dõi thai kỳ. Phôi còn lại được trữ đông, giúp vợ chồng có thêm cơ hội sinh con trong tương lai.

Theo bác sĩ Danh, người từng có con tự nhiên không đồng nghĩa khả năng sinh sản được bảo toàn theo thời gian. Tuổi tác cùng các bệnh lý mắc phải ở cơ quan sinh dục, bất thường nội tiết và nhiều yếu tố sức khỏe khác có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh.

Trường hợp nam giới đã thắt ống dẫn tinh nhiều năm và mong muốn có thêm con, cần thăm khám sớm để bác sĩ đánh giá tình trạng tắc nghẽn đường dẫn tinh lẫn chức năng tinh hoàn hiện tại. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thu thập tinh trùng từ tinh dịch, mào tinh hoặc trực tiếp từ tinh hoàn.

Hiện có khoảng 30% bệnh nhân kiều bào và người nước ngoài điều trị vô sinh hiếm muộn tại IVF Tâm Anh. Trung tâm hỗ trợ tư vấn trực tuyến, xây dựng kế hoạch và sắp xếp các bước cần thực hiện trước khi người bệnh về Việt Nam. Quy trình này giúp người bệnh rút ngắn thời gian lưu trú, hạn chế số lần đi lại và chi phí phát sinh nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu điều trị.

* Tên người bệnh đã được thay đổi