Ông Thạch, 72 tuổi, đi khám vì phù tay chân kéo dài, tiểu đêm, bác sĩ chẩn đoán suy tim nặng và suy thận mạn, phối hợp điều trị đa chuyên khoa.

Ông Thạch cho biết, tình trạng phù tay chân kéo dài nhiều năm, thường nặng hơn sau những bữa ăn mặn, kèm tình trạng tiểu đêm, tiểu bọt. Ông còn có tiền sử tăng huyết áp, rung nhĩ mạn, suy tim, xơ vữa mạch máu và suy tĩnh mạch chi dưới, từng điều trị ở cơ sở y tế khác nhưng vẫn tái diễn.

BS.CKII Hồ Tấn Thông, Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết, độ lọc cầu thận (eGFR) của ông Thạch chỉ còn 39,46 mL/phút/1,73 m² (bình thường ở độ tuổi này chỉ số trên 75 mL/phút/1,73 m²), trong khi đó creatinine lên đến 151 µmol/L (bình thường là 53 – 106 µmol/L), tương ứng suy thận giai đoạn 3B.

Bên cạnh bệnh thận mạn, ông Thạch còn được chẩn đoán suy tim độ III, trên nền rung nhĩ mạn và các bệnh lý tim mạch khác. Theo bác sĩ Thông, tim và thận có mối liên hệ chặt chẽ. Suy tim có thể làm giảm tưới máu thận, trong khi bệnh thận mạn gây giữ muối, nước, làm tăng gánh nặng cho tim. Hai tình trạng này có thể tác động qua lại, khiến việc kiểm soát bệnh khó khăn hơn.

Với ông Thạch, mục tiêu điều trị không chỉ là cải thiện chức năng thận mà còn phải kiểm soát tốt suy tim. “Không thể chỉ tập trung cải thiện một cơ quan mà phải thường xuyên đánh giá đáp ứng của cả tim và thận để điều chỉnh điều trị phù hợp”, bác sĩ Thông nói, đồng thời hội chẩn với BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, để đánh giá thêm nguyên nhân gây phù và tình trạng tim mạch.

Bác sĩ Phúc nhận định, tình trạng phù của ông Thạch có thể liên quan đến nhiều bệnh lý cùng lúc. Ông Thạch có bệnh thận mạn, suy giãn tĩnh mạch chi dưới, đồng thời có suy tim và rung nhĩ. Xét nghiệm định lượng NT pro BNP trong máu – chất do cơ tim tiết ra khi thành tim chịu áp lực hoặc căng giãn – tăng nhẹ, siêu âm chức năng co bóp tim còn khoảng 50%, sức căng dọc cơ tim giảm còn 11,5%, trong khi bình thường 16-20%. Bác sĩ Phúc chẩn đoán ông Thạch bị suy tim phân suất tống máu bảo tồn kèm rối loạn chức năng tâm trương.

Bác sĩ Phúc lý giải, tình trạng ứ trệ tuần hoàn do suy tim có thể góp phần làm chức năng thận của ông Thạch suy giảm. Khi áp lực trong hệ tĩnh mạch tăng, máu từ thận trở về tim khó khăn hơn, gây ứ máu tại thận và làm giảm khả năng lọc của cơ quan này.

Hai bác sĩ cùng duy trì và tối ưu điều trị suy tim, đồng thời kiểm soát tình trạng ứ dịch và hỗ trợ bảo vệ thận cho người bệnh. Do ông Thạch bị rung nhĩ kèm bệnh phổi mạn tính, bác sĩ phải cân nhắc phương án kiểm soát tần số tim phù hợp, đồng thời cân nhắc sử dụng thuốc tránh gây phù, ảnh hưởng chức năng thận.

Mỗi thay đổi về thuốc đều được hai bác sĩ cân nhắc dựa trên chức năng tim, thận, các bệnh lý đi kèm và nguy cơ tương tác, trước khi quyết định thêm, bớt hoặc điều chỉnh liều. Sau mỗi thay đổi, người bệnh được theo dõi sát huyết áp, tình trạng phù và các chỉ số tim, thận để tiếp tục điều chỉnh khi cần.

Sau hai tuần điều trị nội khoa, tình trạng phù của ông Thạch giảm rõ rệt, huyết áp được duy trì ổn định, chức năng co bóp tim được cải thiện. Từ đó, chức năng thận của ông cũng dần hồi phục. Cuối tháng 9/2026, ông tái khám, chức năng thận tăng lên 62,23 mL/phút/1,73 m²; creatinine giảm từ 151 xuống 103 µmol/L, tương ứng suy thận giai đoạn 2. Lúc này, bác sĩ Thông quyết định ngừng thuốc điều trị bệnh thận mạn, song cần tiếp tục theo dõi các vấn đề tim mạch theo chỉ định.

Hội chứng tim – thận là tình trạng tim và thận có mối liên hệ qua lại, trong đó rối loạn chức năng của một cơ quan có thể làm ảnh hưởng đến cơ quan còn lại. Suy tim có thể làm giảm tưới máu thận, gây ứ dịch và khiến chức năng thận suy giảm. Ngược lại, bệnh thận mạn có thể gây giữ muối nước, tăng huyết áp và làm tăng gánh nặng cho tim. Khi hai bệnh cùng tồn tại, việc điều trị cần được cá thể hóa và theo dõi cả chức năng tim lẫn thận.

Bác sĩ Phúc khuyến cáo người có bệnh tim mạch, đặc biệt suy tim, tăng huyết áp hoặc rung nhĩ, nên kiểm tra chức năng thận định kỳ. Những biểu hiện như phù chân hoặc phù tay kéo dài, phù tăng sau khi ăn mặn, tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt kéo dài, tăng cân nhanh hoặc khó thở cần được thăm khám để tìm nguyên nhân để lên kế hoạch điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ Thông, người đã được chẩn đoán bệnh thận mạn cần kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và lượng muối trong chế độ ăn theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời tái khám đúng hẹn và không tự ý ngừng, đổi hoặc bổ sung thuốc.

Khi đồng thời có bệnh tim và thận, người bệnh nên lựa chọn các cơ sở y tế có cả hai chuyên khoa để được theo dõi, phối hợp điều trị phù hợp theo diễn biến của cả hai cơ quan.

*Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi