Không thể phẫu thuật do tuổi cao, nhiều bệnh nền, nguy cơ biến chứng mổ rất cao, ông Tiến, 86 tuổi, được thay van tim qua ống thông, không cần phải mổ, hồi phục nhanh sau 3 ngày.

Ông Tiến có tiền căn hẹp van động mạch chủ, chỉ định phẫu thuật hai năm trước. Do lớn tuổi kèm nhiều bệnh nền, nguy cơ rủi ro cao nên ông mong muốn điều trị nội khoa. Gần đây ông khó thở khi đi bộ quãng ngắn, nặng ngực nhẹ, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra.

BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Trưởng khoa Bệnh Tim cấu trúc, Trung tâm Tim mạch Can thiệp cho biết, tình trạng hẹp van động mạch chủ của ông Tiến đã tiến triển rất nặng, biến chứng suy tim độ 2. Nếu không thay van tim sớm, bệnh nhân có nguy cơ loạn nhịp tim, đột tử rất cao.

Hẹp van động mạch chủ xảy ra khi các lá van không mở ra hoàn toàn, khiến lỗ mở giữa tâm thất trái và động mạch chủ bị thu hẹp. Lúc này, tim phải hoạt động vất vả để bơm máu thông qua lỗ nhỏ hơn, lâu ngày làm cho thành tâm thất dày lên, buồng tâm thất giãn ra, tim yếu đi. Giai đoạn đầu, bệnh thường diễn biến âm thầm, nhưng đến khi xuất hiện các triệu chứng đau ngực, khó thở, mệt mỏi, kiệt sức, ngất…, người bệnh có thể xảy ra biến chứng suy tim, rối loạn nhịp và đột tử.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, ông Tiến lớn tuổi, có bệnh nền rối loạn lipid máu, hội chứng vành mạn, đái tháo đường type 2, khó chịu đựng ca mổ mở kéo dài nhiều giờ. Chỉ số STS PROM lên tới 19.5%. STS PROM là thước đo để ước tính xác suất tử vong trong phẫu thuật tim ở bệnh nhân người lớn. Chỉ số này < 1% cho thấy nguy cơ tử vong trong phẫu thuật thấp, 1-5% nguy cơ trung bình, > 8% đồng nghĩa nguy cơ cao và hơn 15% là nguy cơ rất cao, chống chỉ định mổ.

Êkíp quyết định can thiệp ít xâm lấn bằng phương pháp cấy van động mạch chủ qua ống thông (TAVI) cho ông Tiến. Tuy nhiên, hệ động mạch của bệnh nhân vôi hóa nặng từ động mạch đùi tới van, khiến cho quá trình thủ thuật tiềm ẩn tổn thương, bóc tách hoặc vỡ mạch máu. Lỗ xuất phát động mạch vành của bệnh nhân lại thấp, khi bung van nhân tạo, lá van cũ có thể bị đẩy ra che lỗ vào động mạch vành trái, làm dòng máu nuôi cơ tim giảm, gây nhồi máu cơ tim cấp, bệnh nhân có thể tử vong ngay trên bàn mổ.

Để khắc phục những khó khăn trên, ê kíp phân tích thật chi tiết hình ảnh CT trước thủ thuật, đánh giá toàn bộ đường vào mạch máu, mức độ vôi hóa, giải phẫu vòng van và nguy cơ tắc mạch vành. Chiến lược đưa van qua động mạch đùi cũng được các bác sĩ lựa chọn và chuẩn bị kỹ lưỡng, đồng thời chủ động xây dựng phương án xử trí các biến cố có thể xảy ra.

Êkíp lựa chọn van SAPIEN 3 Ultra RESILIA, thế hệ mới của dòng van SAPIEN. Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền, giáo sư Nhân luồn ống thông từ động mạch đùi phải, “lách” qua các đoạn động mạch bị vôi hóa dày. Sau đó, êkíp đưa van nhân tạo đến chỗ van tim bị hẹp và bung ra. Van mới nằm đúng vị trí, bám chắc và không di lệch, hạn chế ảnh hưởng đến dòng máu vào động mạch vành.

Kiểm tra sau thủ thuật cho thấy van hoạt động tốt, không ghi nhận tắc mạch vành hay biến chứng mạch máu nghiêm trọng. Gần 4 giờ sau, ông Tiến có thể ngồi dậy, vận động nhẹ tại giường. Triệu chứng mệt, khó thở cải thiện rõ rệt, không đau dù vừa trải qua ca thay van tim phức tạp. Ông xuất viện 3 ngày sau đó.

TAVI là kỹ thuật thay van xâm lấn tối thiểu, người bệnh không cần cưa xương ức, quá trình can thiệp chỉ qua một đường mở nhỏ (6-8 mm) ở đùi giúp giảm mất máu, ít đau, xuất viện sớm và nhanh hồi phục. Đây là lựa chọn tối ưu với nhóm bệnh nhân mắc nhiều bệnh lý mạn tính, lớn tuổi, sức khỏe yếu, nguy cơ phẫu thuật cao như trường hợp ông Tiến.

Sau can thiệp, người bệnh có thể quay lại sinh hoạt bình thường ngay, thực hiện các công việc nhẹ nhàng sau khoảng 1-2 tuần. Song song với dùng thuốc và tái khám định kỳ, bệnh nhân cần duy trì lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền… để phòng ngừa tái hẹp.

Để phòng ngừa và phát hiện sớm hẹp van động mạch chủ, mọi người cần giải quyết các yếu tố nguy cơ của bệnh, bao gồm kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết và mức cholesterol, bỏ thuốc lá. Có chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, giảm mỡ động vật, thay bằng dầu thực vật, hạn chế ăn phủ tạng động vật. Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, tránh thừa cân béo phì. Giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, tránh các nhiễm trùng răng miệng, điều trị triệt để viêm họng do liên cầu. Đi khám sức khỏe định kỳ 6-12 tháng một lần để bác sĩ phát hiện hẹp van động mạch chủ hoặc các bệnh tim khác trước khi bệnh tiến triển.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi