Dị dạng lồng ngực không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà nó còn có thể gây ảnh hưởng tới chức năng tim phổi nếu người bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời.

ThS.BS Lê Hồng Quân, khoa Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết nhiều trường hợp trẻ còn nhỏ, phụ huynh không để ý hoặc cho rằng tình trạng dị dạng lồng ngực như lõm ngực, lồi ngực sẽ tự cải thiện khi trẻ lớn lên, song thực tế vấn đề thường nặng hơn theo thời gian. Đặc biệt, trẻ lớn hoặc bước vào tuổi dậy thì mới phát hiện thường cảm thấy mất tự tin, xấu hổ, ngại ngùng không dám chia sẻ với cha mẹ, bạn bè, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau này.

“Bỏ sót các dấu hiệu bệnh hoặc chủ quan không chữa trị có thể dẫn đến hạn chế sự phát triển toàn diện của trẻ, làm giảm chất lượng cuộc sống cả về thể chất lẫn tinh thần, đồng thời gây tác động xấu đến sức khỏe tim mạch và hô hấp”, bác sĩ Quân nhấn mạnh.

Dị dạng lồng ngực là thuật ngữ chung chỉ các bất thường trong cấu trúc của lồng ngực, thường liên quan đến sự phát triển không bình thường của xương ức, cột sống và các sụn sườn. Khoảng 95% các dị tật thành ngực bẩm sinh được cho là do các dị dạng lồng ngực trong đó dạng phổ biến nhất là lõm ngực (chiếm 90%) với tỷ lệ mắc hiện nay dao động từ 1/300 đến 1/1000 trẻ ra đời, số lượng bé trai nhiều gấp 5 lần bé gái.

Lõm ngực (Pectus Excavatum) là một dị dạng bẩm sinh của thành ngực trước, trong đó xương ức và một vài sụn sườn hai bên xương ức phát triển bất thường làm cho thành ngực trước lõm xuống. Khi trẻ bị lõm ngực nhẹ, chức năng tim phổi chưa bị ảnh hưởng nhiều. Tuy nhiên, lõm ngực nặng có thể gây chèn ép tim phổi. Những biểu hiện thường gặp như mệt mỏi, hồi hộp; thở nhanh nông khi làm việc, gắng sức; có trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp kéo dài; nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, đôi khi nghe tim có tiếng thổi.

Mặc dù nguyên nhân chính xác của lõm ngực vẫn chưa được xác định, nhưng nhiều trường hợp lõm ngực là một biểu hiện của các hội chứng di truyền ảnh hưởng đến mô liên kết. Các hội chứng này không chỉ gây dị dạng lồng ngực mà còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương tim, mạch máu lớn, hệ hô hấp và các cơ quan nội tạng khác.

Như hội chứng Marfan thường liên quan đến các biến chứng nguy hiểm như dãn, phình tách động mạch chủ, và bất thường van tim; Hội chứng Ehlers-Danlos (EDS) là một rối loạn di truyền ảnh hưởng đến sự hình thành và chức năng collagen. Cả hai có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ thống cơ quan, dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh và tử vong đáng kể. Nhiều đột biến gen đã được tìm thấy có liên quan đến các bệnh lý tim mạch, dị dạng lồng ngực.

Việc phát hiện sớm và có phác đồ điều trị phụ hợp giúp ngăn ngừa các biến chứng tim mạch, cải thiện thẩm mỹ, cởi bỏ tâm lý tự ti, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Các gia đình nên đưa trẻ đi kiểm tra nếu phát hiện lồng ngực trẻ lõm, lồi hay dị dạng bất thường. Khi trẻ có các biểu hiện khó thở, đau ngực, mệt mỏi hơn khi vận động so với các bạn cùng trang lứa; có chiều cao bất thường so với tuổi, tay chân dài quá mức; tiền sử gia đình có người mắc các bệnh lý tim mạch bẩm sinh, đột tử dưới 50 tuổi, các bệnh lý di truyền… cũng là các đối tượng cần được tầm soát bệnh.

Chẩn đoán lõm ngực dựa vào khám lâm sàng kết hợp các phương tiện hiện đại như chụp X-quang, chụp CT ngực; ngoài ra bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm tim, đo chức năng hô hấp, xét nghiệm gen nếu nghi ngờ bệnh lý di truyền đi kèm theo. Sau kiểm tra, tuỳ theo chẩn đoán, các bác sĩ sẽ đưa ra lời khuyên về các phương án điều trị phù hợp, có thể điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật chỉnh hình lồng ngực.

Các trường hợp nhẹ được theo dõi định kỳ kết hợp tập vật lí trị liệu. Với những ca nặng, phẫu thuật chỉnh hình lồng ngực sẽ được chỉ định. Hiện nay, phương pháp phẫu thuật Nuss ít xâm lấn có nội soi hỗ trợ, đặt thanh nâng ngực qua đường rạch nhỏ hai bên ngực, là kỹ thuật phổ biến nhờ tính thẩm mỹ và hiệu quả phục hồi chức năng tốt.

Hệ thống BVĐK Tâm Anh tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến “Dị dạng lồng ngực: Phát hiện sớm – Điều trị bằng phương pháp hiện đại, ít xâm lấn. Lõm ngực, lồi ngực, khuyết ngực…” với sự tham gia của TTND.PGS.TS.BS.CKII Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngực; TS.BS Nguyễn Thị Duyên – Phó khoa Tim mạch; ThS.BS Nguyễn Ngọc Dự – Phó khoa Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngực Chương trình phát sóng vào 20h ngày 11/06/2025 trên các kênh sóng: Phát sóng Trực tiếp trên website tamanhhospital.vn và vnvc.vn. Livestream trên các fanpage: VTV8 – Đài Truyền hình Việt Nam, VTV24 – Trung tâm tin tức, Báo điện tử VnExpress, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, VNVC – Trung tâm tiêm chủng Trẻ em và Người lớn, Nutrihome – Trung tâm dinh dưỡng Y học vận động, Trung tâm Tim mạch – BVĐK Tâm Anh, Khoa Tim mạch – BVĐK Tâm Anh Hà Nội, Faz – Điều hòa mỡ máu Tiếp sóng trên các kênh: Youtube Bệnh viện Đa Khoa Tâm Anh, Youtube VNVC.