Bà M. thoa nhiều dầu nóng khiến bàn chân trái phồng rộp, nhanh chóng nhiễm trùng, mưng mủ, hoại tử đen…, phải cắt 2 ngón chân.
Bà N.T.M. (57 tuổi, Sóc Trăng) thấy nhức ở bàn chân trái nên dùng dầu nóng (loại dầu xoa bóp dạng nước, có mùi hương nồng) thoa lên chân. Bà đổ nhiều dầu lên toàn bàn chân, ngay lập tức bà thấy nóng rát nên dùng tay thoa đều.
“Tôi lỡ tay đổ nhiều dầu ra chân, thấy nóng nhưng nghĩ không sao nên tôi đi ngủ luôn. Không ngờ sáng hôm sau bàn chân đỏ, phồng rộp như bị phỏng”, bà M. kể.
Bà M. ngại đầu năm đi khám bệnh và nghĩ vết thương không quá nghiêm trọng nên tự bôi thuốc kháng khuẩn tại nhà và chỉ nằm một chỗ do đau nhức. “Tôi đau chân quá nên chỉ nằm trên giường, khách tới cũng không thể tiếp đón. Con cái ở nhà chăm sóc tôi nên cũng không đi chơi Tết được nhiều”, vừa kể bà M. khóc vì sợ bệnh làm khổ các con bà.
Hai ngày sau, thấy vết thương dần chuyển sang màu đen và có mùi hôi thối, bà M. tới phòng khám gần nhà và được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ chân. “Nghe tin tôi sợ lắm, tôi không muốn bị cắt bỏ chân. Con tôi đưa tôi tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám với hy vọng còn nước còn tát”, bà M. chia sẻ.
Bác sĩ CKI Đặng Thị Oanh, khoa Cấp cứu, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết bà M. bị tiểu đường hơn 3 năm, có vết thương nhiễm trùng và hoại tử rộng ở mu bàn chân trái, nguy cơ phải cắt cụt chân nếu nhiễm trùng lan sâu vào xương và mạch máu chân xơ vữa nhiều. “Người bệnh được chụp X-quang bàn chân, siêu âm mạch máu chân, xét nghiệm máu. Thật may, nhiễm trùng chưa lan sâu vào xương, người bệnh có cơ hội được giữ lại bàn chân”, bác sĩ Oanh chia sẻ.
Kết quả xét nghiệm máu cho thấy chỉ số đường huyết của bà M. cao gấp 3 lần (chỉ số bình thường từ 4,11-6,05 mmol/L), rối loạn điện giải, độ lọc cầu thận giảm, nhiễm trùng nặng dọa nhiễm trùng huyết. Nếu không cấp cứu kịp thời có khả năng sốc nhiễm trùng gây suy đa cơ quan (thận, tim, phổi…). Người bệnh được truyền kháng sinh, tiêm insulin, bù dịch và chuyển tới khoa Nội tiết – Đái tháo đường để được chăm sóc vết thương.
Bác sĩ CKI Võ Trần Nguyên Duy, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho hay: “Bà M. tới bệnh viện chậm trễ khiến hoại tử nhiều mô bàn chân, bác sĩ phải cắt lọc các mô bị hoại tử sâu gần tới xương, tiến hành rửa sạch, chăm sóc hàng ngày. Đồng thời, người bệnh được kiểm soát tình trạng nhiễm trùng bằng truyền kháng sinh và điều chỉnh đường huyết về ngưỡng an toàn”. Bác sĩ Duy cho biết thêm: “Nguyên nhân bà M. bị loét nhiễm trùng là do bị giảm cảm giác không cảm nhận được độ nóng của dầu”.
Đây không phải lần đầu bà M. bị nhiễm trùng hoại tử do bệnh tiểu đường. Chỉ vào vết sẹo ở bắp chân phải, bà M. kể: “Năm 2022, bắp chân tôi nổi 1 cục cứng, sờ đau, ngày càng to ra, có màu đen và mủ. Tới bệnh viện khám, bác sĩ nói phải phẫu thuật khoét vùng thịt ở bắp chân. Tôi sợ lắm, khi gây tê phẫu thuật tôi không dám mở mắt. Chồng tôi kể, bác sĩ lấy ra khối u tròn có nhiều lỗ như tổ ong, cũng do bệnh tiểu đường mà ra”.
Vốn đã sợ máu, vết thương, bà M. sau lần phẫu thuật năm 2022 lại càng lo lắng về bệnh tiểu đường. “Tôi thấy trong người không khỏe như xưa, hay bệnh vặt. Tôi chỉ mong có cháu nội sớm để yên lòng vì không biết mình còn sống được bao lâu”. Nay khi bị vết thương ở bàn chân trái, bà M. cũng không dám nhìn. Mỗi lần thay băng vết thương, bà M. lại dùng khăn trùm kín mặt.
Bác sĩ Duy động viên bà M. không nên bi quan về bệnh tiểu đường. Nếu kiểm soát tốt đường huyết, bà M. vẫn có thể sống khỏe mạnh bình thường.
Sau 2 tuần điều trị, các bác sĩ đã bảo tồn được bàn chân cho bà M. nhưng 2 ngón chân bị hoại tử sâu phải cắt cụt. Bác sĩ Duy hướng dẫn bà chăm sóc bàn chân tiểu đường tại nhà, nếu có các dấu hiệu bất thường cần đến bệnh viện để được khám và điều trị sớm. Các bác sĩ luôn túc trực điều trị cho người bệnh 24/7 kể cả ngày lễ.
Bác sĩ Võ Trần Nguyên Duy giải thích dầu nóng là một trong những loại thuốc xoa bóp phổ biến ở Việt Nam, hầu như gia đình nào cũng có. Dầu nóng có nhiều công dụng nhưng nếu sử dụng sai cách sẽ ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe.
Trong dầu nóng chủ yếu chứa các loại tinh dầu như: khuynh diệp, bạc hà, quế, tràm và các thành phần như menthol và methyl salicylate… Trong đó, thành phần methyl salicylate thường có trong dầu nóng là chất lỏng dễ thấm qua da giúp chống tê, đau cơ bắp nhưng khi dùng nhiều lại làm phồng, rộp da. Ở người tiểu đường có hệ miễn dịch giảm, đường huyết cao là một trong số các tác nhân thúc đẩy quá trình nhiễm trùng lan rộng dễ dẫn đến hoại tử. Do đó, khi có vết thương phồng rộp da do dầu nóng, bà M. không được điều trị sớm khiến nhiễm trùng tiến triển nặng.
Bác sĩ Duy cho biết, cần thận trọng khi dùng dầu nóng ở người tiểu đường, không nên dùng quá nhiều và dùng nhiều lần trong ngày. Ở người tiểu đường, bàn chân là cơ quan dễ bị nhiễm trùng hơn, do đó người bệnh cần biết chăm sóc bàn chân đúng cách.
Nên rửa sạch chân mỗi ngày; thoa kem dưỡng ẩm cho chân nhưng tránh thoa kem ở kẽ chân; kiểm tra chân trước khi đi ngủ; chọn giày dép bít mũi có chất liệu tự nhiên và mềm. Người bệnh tiểu đường cũng nên chủ động khám tầm soát biến chứng bàn chân tiểu đường để được xử lý sớm tránh biến chứng nặng. Bác sĩ Duy nhấn mạnh: “Người bệnh tiểu đường dù không có vết thương nhưng cũng nên đi khám bàn chân định kỳ từ 6-12 tháng/lần để được tầm soát các yếu tố nguy cơ loét nhiễm trùng và phòng ngừa biến chứng”.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
