Bị tăng huyết áp từ khi còn trẻ, điều trị nhưng không đáp ứng, chị Vy, 38 tuổi, được phát hiện cường aldosterone nguyên phát kèm u tuyến thượng thận.

Hai năm trước, chị Vy được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng uống thuốc không đều và chưa được tầm soát nguyên nhân. Gần đây, chị đau đầu lan ra sau gáy, buồn nôn, huyết áp tăng lên 220/100 mmHg (bình thường 120/80 mmHg), nhịp tim 100-110 lần/phút (bình thường 60-90 lần/phút). Chị uống thuốc theo đơn cũ nhưng tình trạng không cải thiện, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, cho biết bệnh nhân còn trẻ nhưng huyết áp cao khó kiểm soát, khiến bác sĩ nghĩ đến khả năng tăng huyết áp thứ phát. Đây là tình trạng huyết áp tăng do một nguyên nhân xác định, thường liên quan đến bệnh chủ mô thận, hẹp động mạch thận, rối loạn nội tiết hoặc một số loại thuốc.

Kết quả xét nghiệm xác định chị Vy bị cường aldosterone nguyên phát, tình trạng tuyến thượng thận sản xuất quá nhiều hormone aldosterone. Chụp CT bụng phát hiện có khối ở tuyến thượng thận phải, kích thước 15×8 mm.

Aldosterone là hormone được sản xuất ở vỏ tuyến thượng thận, giúp cơ thể điều hòa natri, kali và thể tích dịch. Khi aldosterone tăng quá mức, thận giữ nhiều natri và nước đồng thời tăng thải kali, khiến huyết áp tăng và có thể gây hạ kali máu.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết cường aldosterone nguyên phát là một trong những nguyên nhân quan trọng gây tăng huyết áp thứ phát. Bệnh có thể bị bỏ sót trong nhiều năm vì biểu hiện chủ yếu vẫn là huyết áp cao. Hạ kali máu là dấu hiệu gợi ý nhưng không phải bệnh nhân nào cũng có.

Aldosterone tăng kéo dài còn tác động bất lợi lên tim, mạch máu và thận. Người bệnh có nguy cơ phì đại thất trái, rung nhĩ, suy tim, đột quỵ và tổn thương thận cao hơn so với người tăng huyết áp nguyên phát có mức huyết áp tương đương.

“Những người còn trẻ đã tăng huyết áp, huyết áp rất cao, khó kiểm soát hoặc phải sử dụng nhiều thuốc, đặc biệt nếu kèm hạ kali máu, cần tìm nguyên nhân thứ phát thay vì chỉ tăng liều thuốc hạ áp”, bác sĩ Kiều nói.

Trong giai đoạn đầu, chị Vy được điều trị bằng 4 loại thuốc hạ áp, trong đó có thuốc đối kháng tác dụng của aldosterone, đồng thời bổ sung kali và điều chỉnh rối loạn điện giải. Huyết áp chị sau đó giảm về khoảng 120/80 mmHg, nhịp tim 80 lần/phút.

Sau khi đánh giá nguyên nhân và vị trí tổn thương, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ tuyến thượng thận phải chứa khối u. Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định u tuyến vỏ thượng thận (adrenal cortical adenoma) lành tính.

Sau phẫu thuật, huyết áp chị Vy cải thiện rõ, chỉ còn sử dụng một loại thuốc hạ áp. Bác sĩ tiếp tục theo dõi kali máu và các chỉ số nội tiết của người bệnh. Sức khỏe chị ổn định và xuất viện 3 ngày sau.

Cơ thể có hai tuyến thượng thận nằm phía trên hai thận. Khi một tuyến được cắt bỏ, tuyến còn lại có thể đảm nhiệm chức năng nội tiết cần thiết. Tuy nhiên, bệnh nhân cần được theo dõi sau phẫu thuật để đánh giá huyết áp, điện giải và hoạt động nội tiết.

Theo bác sĩ Kiều, sau phẫu thuật một số bệnh nhân vẫn cần tiếp tục dùng thuốc kiểm soát huyết áp do đã tăng huyết áp trong thời gian dài hoặc đồng thời có tăng huyết áp nguyên phát.

Bác sĩ khuyến cáo người tăng huyết áp khi còn trẻ, huyết áp trên 180/120 mmHg, khó kiểm soát hoặc cần dùng nhiều thuốc, hạ kali máu không rõ nguyên nhân, hoặc tình cờ phát hiện khối u tuyến thượng thận nên thăm khám chuyên sâu để được đánh giá nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát và can thiệp sớm.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi