Ông Lê, 70 tuổi, hút thuốc nhiều năm, phát hiện nốt phổi 9 mm nghi ác tính, được phẫu thuật nội soi qua “một cổng” sinh thiết lạnh xác định do lao.

Ông Lê đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám sức khỏe tổng quát do thỉnh thoảng ho khan, có đờm. Ông hút thuốc lá nhiều năm, đồng thời đang điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường. Kết quả chụp CT phổi phát hiện một nốt bất thường kích thước 9 mm ở thùy dưới phổi phải.

ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nghĩa, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết với những khối u kích thước nhỏ (<1cm), phương pháp sinh thiết chọc kim xuyên thành thường khó thực hiện chính xác, dễ dẫn đến phải chọc kim nhiều lần, gây đau đớn cho người bệnh và nguy cơ tàn phá cấu trúc phổi. Ngay cả khi chọc trúng đích, lượng mẫu thu được cũng không đủ để khẳng định chắc chắn bản chất khối u.

Sau khi đánh giá vị trí, kích thước tổn thương và nguy cơ của người bệnh, êkíp lựa chọn phẫu thuật lấy trọn nốt phổi để vừa điều trị tổn thương, vừa có đủ bệnh phẩm xác định chẩn đoán.

Thông thường, phẫu thuật nội soi lồng ngực có thể sử dụng nhiều đường vào cho camera và dụng cụ. Do ông Lê tuổi cao, nhiều bệnh nền đái tháo đường và tăng huyết áp, bác sĩ Nghĩa thực hiện kỹ thuật nội soi lồng ngực qua một cổng duy nhất, toàn bộ camera và dụng cụ chuyên dụng được đưa qua một đường mổ khoảng 2-3 cm trên thành ngực.

“Phương pháp này có ưu điểm ít xâm lấn, giảm cảm giác đau do hạn chế số lượng vết mổ nhưng vẫn đảm bảo lấy được tổn thương để chẩn đoán chính xác, phù hợp cho người lớn tuổi, nhiều bệnh nền, đồng thời tăng tính thẩm mỹ”, bác sĩ Nghĩa nói.

Điểm khó của kỹ thuật này là camera và các dụng cụ cùng đi qua một đường mổ hẹp. Không gian thao tác hạn chế, các dụng cụ có thể giao nhau hoặc cản trở tầm nhìn, đòi hỏi phẫu thuật viên phối hợp nhuần nhuyễn giữa quan sát, bóc tách và cắt mô.

Thông qua một đường mổ nhỏ duy nhất, bác sĩ Nghĩa tiếp cận thùy dưới phổi phải, xác định vùng chứa nốt 9 mm, tỉ mỉ bóc tách tổn thương, bảo đảm không gây chảy máu ở các cơ quan và mô lân cận. Khi đưa mô phổi ra ngoài, êkíp mở rộng nhẹ chính đường mổ sẵn có mà không phải rạch thêm các vị trí khác trên thành ngực, qua đó giúp giảm thiểu tối đa số lượng vết thương cho người bệnh.

Mẫu bệnh phẩm lập tức được chuyển đến khoa Giải phẫu bệnh để sinh thiết lạnh. Sau 40 phút, kết quả xác định tổn thương do lao, bác sĩ Nghĩa tiến hành đóng vết mổ, bảo tồn tối đa mô phổi lành cho người bệnh.

Theo bác sĩ Nghĩa, đây cũng là lý do việc xác định bản chất nốt phổi ngay trong cuộc mổ có ý nghĩa. Nếu sinh thiết lạnh xác định ung thư, tùy loại mô học, vị trí, giai đoạn và tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể phải cân nhắc cắt rộng triệt để nhu mô phổi và xử trí hạch phù hợp. Với ông Lê, kết quả là tổn thương lao nên cuộc mổ có thể dừng lại sau khi lấy trọn vùng bệnh lý.

Sau mổ, người bệnh hồi phục nhanh, ít đau, có thể đi lại và ăn uống bình thường, xuất viện sau ba ngày. Bác sĩ hướng dẫn ông tập thở để phục hồi chức năng hô hấp, đồng thời tiếp tục theo dõi và điều trị lao theo chuyên khoa.

Phẫu thuật nội soi lồng ngực một cổng sử dụng chung một đường vào cho camera và các dụng cụ thay vì tạo nhiều đường rạch riêng biệt. Theo bác sĩ Nghĩa, việc giảm số đường vào thành ngực có thể giúp hạn chế tổn thương thành ngực và hỗ trợ quá trình hồi phục ở những trường hợp có bệnh nền như đái tháo đường, tim mạch… Tuy nhiên, kỹ thuật này không áp dụng cho mọi bệnh nhân; lựa chọn phương pháp phụ thuộc vị trí, kích thước tổn thương, phạm vi cần cắt và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Bác sĩ Nghĩa lưu ý, người lớn tuổi, có tiền sử hút thuốc lá lâu năm thuộc nhóm nguy cơ ung thư phổi như có tiền sử gia đình mắc ung thư, làm việc trong môi trường khói bụi… cần được đánh giá nguy cơ và tầm soát định kỳ. Khi phát hiện nốt phổi, người bệnh không nên quá lo lắng hoặc bỏ theo dõi mà cần tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá sự thay đổi của tổn thương và lựa chọn phương pháp và thời điểm can thiệp phù hợp.

* Tên người bệnh đã được thay đổi