TP.HCM – Sau 6 lần bơm tinh trùng và chuyển phôi thất bại, chị Hạnh, 37 tuổi, được bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP. HCM phát hiện và điều trị lạc nội mạc tử cung, mang thai sau 12 năm mong con.

Thai kỳ của chị Hạnh hiện bước sang tuần thứ 10, sau 12 năm vợ chồng tìm kiếm cơ hội có con. Trước đó, năm 2017, chị từng thực hiện thụ tinh nhân tạo (IUI) 3 lần tại một bệnh viện ở TP.HCM nhưng không thành công. Sau đó, vợ chồng tiếp tục dùng thuốc nam, thuốc bắc với hy vọng bổ trứng và tinh trùng, song vẫn không có kết quả.

Năm 2023, anh chị làm thụ tinh ống nghiệm (IVF), chị Hạnh tạo được 4 phôi ngày 3, song 2 lần chuyển phôi liên tiếp đều không đậu thai. Người chồng tinh trùng yếu, từng phẫu thuật điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh hai năm trước.

Đầu tháng 5 năm nay, anh chị đến thăm khám tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM). ThS.BS Trần Ngọc Vân Anh, cho biết dự trữ buồng trứng của chị Hạnh tương đối thuận lợi (AMH 1,8 ng/mL), hai vòi trứng thông. Tuy nhiên, hình ảnh siêu âm gợi ý chị có lạc nội mạc tử cung. Người chồng tinh trùng yếu, tỷ lệ di động chỉ 15%.

Theo bác sĩ Vân Anh, trường hợp này có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở cả hai vợ chồng. Bên cạnh chất lượng tinh trùng, tiền sử chuyển phôi thất bại khiến êkíp cần đánh giá kỹ tình trạng tử cung và xây dựng lại kế hoạch điều trị.

Chị Hạnh được kích thích buồng trứng, bác sĩ thu được 14 noãn trưởng thành. Tinh trùng của người chồng được lọc rửa, chọn mẫu chất lượng đem thụ tinh bằng kỹ thuật ICSI, kết quả thu được 12 phôi ngày 3. Toàn bộ số phôi tiếp tục nuôi cấy trong hệ thống Time-lapse, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), theo dõi phôi liên tục và hỗ trợ lựa chọn phôi có tiềm năng làm tổ cao. Cuối cùng vợ chồng chị Hạnh được 6 phôi ngày 5 chất lượng tốt.

Trước khi chuyển phôi, bác sĩ Vân Anh nội soi buồng tử cung kiểm tra kỹ môi trường phôi làm tổ. Kết quả xác định chị Hạnh có lạc nội mạc tử cung. Đây là nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng chuyển phôi thất bại nhiều lần.

Theo bác sĩ Vân Anh, lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô tương tự nội mạc tử cung phát triển bên ngoài buồng tử cung, thường ở trong cơ tử cung hoặc buồng trứng, và phúc mạc vùng chậu. Các tổn thương chịu tác động của nội tiết theo chu kỳ kinh nguyệt, gây viêm, chảy máu tại chỗ, hình thành mô sẹo và dính. Tình trạng viêm và dính có thể cản trở trứng gặp tinh trùng, đồng thời ảnh hưởng môi trường nội mạc tử cung, làm giảm khả năng phôi làm tổ. Tuy nhiên, kết quả hỗ trợ sinh sản còn phụ thuộc nhiều yếu tố, không thể quy toàn bộ những lần chuyển phôi thất bại trước đó cho riêng bệnh lý này.

Sau khi đánh giá tình trạng bệnh và các yếu tố liên quan, bác sĩ Vân Anh xây dựng phác đồ ức chế nội tiết trong hai tháng trước khi chuẩn bị nội mạc tử cung để chuyển phôi cho chị Hạnh.

Ở lần chuyển phôi đầu tiên, chị Hạnh có thai nhưng thai ngừng phát triển sớm. Êkíp tiếp tục đánh giá lại tình trạng tử cung, điều chỉnh kế hoạch chuẩn bị nội mạc và theo dõi đáp ứng điều trị. Lần chuyển phôi tiếp theo, chị Hạnh mang thai. Hiện thai kỳ đạt 10 tuần phát triển ổn định, được theo dõi chặt chẽ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lạc nội mạc tử cung ảnh hưởng khoảng 10% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản trên toàn cầu, tương đương khoảng 190 triệu người. Trong số phụ nữ vô sinh, có tới 25-50% mắc bệnh.

Bệnh có thể gây đau bụng kinh nhiều, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ hoặc khó mang thai. Một số phụ nữ có triệu chứng không rõ ràng, chỉ được phát hiện trong quá trình thăm khám hiếm muộn.

Ở phụ nữ mắc lạc nội mạc tử cung, việc điều trị cần cân nhắc đồng thời mức độ bệnh, triệu chứng, tuổi, dự trữ buồng trứng và kế hoạch sinh con. Không phải mọi trường hợp đều cần phẫu thuật hoặc điều trị ức chế nội tiết trước khi thực hiện IVF.

Bác sĩ Vân Anh cho biết, với những cặp vợ chồng từng áp dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản không thành công, việc tiếp tục chuyển phôi không đơn thuần phụ thuộc số lượng hay chất lượng phôi. Bác sĩ cần đánh giá lại toàn diện các yếu tố liên quan đến khả năng sinh sản của cả hai vợ chồng, tình trạng tử cung và diễn tiến những chu kỳ điều trị trước.

Tại IVF Tâm Anh, quá trình điều trị được phối hợp giữa bác sĩ hỗ trợ sinh sản, nam học và chuyên viên phôi học. Tùy nguyên nhân hiếm muộn, tuổi, dự trữ buồng trứng cũng như các vấn đề liên quan đến tử cung, vòi trứng, yếu tố người chồng…bác sĩ tư vấn kế hoạch điều trị phù hợp nhằm kiểm soát tổn thương, bảo tồn dự trữ buồng trứng và tối ưu hóa cơ hội mang thai.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ đau bụng kinh nhiều, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ hoặc sau một năm quan hệ đều đặn chưa có thai (hoặc sáu tháng với phụ nữ trên 35 tuổi), cần thăm khám, đánh giá khả năng sinh sản để can thiệp kịp thời, tránh kéo dài thời gian khiến dự trữ buồng trứng tiếp tục suy giảm.

* Tên nhân vật đã được thay đổi