Anh Phong, 48 tuổi, sốt âm ỉ một tuần tưởng mắc Covid-19, nhập viện phát hiện dịch màng tim ứ đọng nhiều do viêm màng ngoài tim cấp.

Ngày 23/9, anh Phong (ngụ Q. Gò Vấp TP HCM) chia sẻ trước đó một tuần, anh sốt trên 38 độ, có lúc lên 39 độ phải uống thuốc hạ sốt, nhưng vài giờ sau âm ỉ sốt trở lại. Anh còn bị đau họng, nhói ngực trái khi hít sâu hoặc thay đổi tư thế. Nghĩ mình mắc Covid-19, anh tự mua thuốc uống 5 ngày, triệu chứng giảm. Anh Phong tưởng bệnh đã khỏi nên sinh hoạt bình thường, thậm chí còn đi nhậu với bạn bè.

Về nhà, anh đau ngực từng cơn, nhiệt độ cơ thể vẫn xấp xỉ 38-39 độ. Đi khám tại cơ sở y tế, anh được làm xét nghiệm sốt xuất huyết cho kết quả âm tính. Bác sĩ chẩn đoán anh sốt siêu vi, cho uống thuốc kháng sinh. Sau một ngày, tình trạng không cải thiện, anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM thăm khám.

BSNT Phạm Công Danh, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho hay bệnh nhân nhập viện trong trạng thái đau nhói ngực khi hít thở sâu, nhịp tim rất nhanh (110 lần/phút). Siêu âm tim thấy tràn dịch màng ngoài tim mức độ trung bình.

Sau khi làm các cận lâm sàng loại trừ nguyên nhân do nhồi máu cơ tim, tràn khí màng phổi và bóc tách động mạch chủ, bác sĩ chẩn đoán anh Phong mắc bệnh lý viêm màng ngoài tim cấp. Đây là tình trạng màng ngoài tim bị viêm, tăng tiết dịch trong khoang màng ngoài tim, đòi hỏi phải điều trị kịp thời để tránh các biến chứng chèn ép tim cấp và biến chứng lâu dài như viêm màng ngoài tim co thắt.

Nguyên nhân thường gặp gây tràn dịch màng tim là viêm màng ngoài tim do nhiễm trùng (virus, vi khuẩn, bệnh lao, nấm, nhiễm HIV…), bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, ung thư di căn, sau chấn thương (sau mổ tim, chấn thương ngực kín), sau nhồi máu cơ tim và đôi khi là vô căn.

Anh Phong đã tầm soát ung thư không phát hiện bất thường, xét nghiệm lao kết quả âm tính. Người bệnh có kèm triệu chứng sốt, đau cơ, mệt mỏi, nhói ngực trước đó một tuần nên bác sĩ Danh kết luận nhiều khả năng anh thuộc nhóm 90% trường hợp viêm màng ngoài tim do nhiễm siêu vi trước đó.

Màng tim gồm hai lớp, ở giữa có một ít dịch bôi trơn giúp cho hai lớp này giảm cọ sát và có thể trượt lên nhau mỗi khi tim co bóp. Tràn dịch màng tim xảy ra khi có nhiều dịch tích tụ giữa hai lớp bao màng ngoài tim, nếu nghiêm trọng sẽ ảnh hưởng chức năng tim khiến người bệnh khó thở, sốc, tụt huyết áp. Lúc này cần thực hiện chọc hút dịch màng ngoài tim để làm giảm áp lực trong khoang màng ngoài tim nhanh chóng. Từ đó, giảm áp lực ép lên tim (hiện tượng chèn ép tim cấp), giúp tim quay trở lại hoạt động bình thường.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đánh giá bệnh nhân tỉnh táo, sức khỏe ổn định, không bị tụt huyết áp, không sốc tim. Vì thế, bác sĩ quyết định chưa chọc hút dịch mà điều trị bằng thuốc kháng viêm. Sau một ngày, anh Phong hết đau ngực 50%. Sau ba ngày, bệnh nhân cải thiện triệu chứng đến 80-90%, không còn đau ngực, ăn uống tốt, nhịp tim về mức 80-90 lần/phút. Siêu âm kiểm tra lại, dịch màng tim giảm nhiều cho thấy tình trạng viêm cải thiện đáng kể.

Năm ngày sau, bệnh nhân xuất viện, được kê toa thuốc kháng viêm trong ít nhất một tháng. Bệnh nhân được tiếp tục theo dõi dịch màng tim và tình trạng viêm khi tái khám một tuần sau.

Có hai dạng viêm màng ngoài tim: Cấp tính (triệu chứng khởi phát đột ngột nhưng không kéo dài) và mạn tính (triệu chứng kéo dài trên 3 tháng). Viêm màng ngoài tim cấp tính có biểu hiện tương tự với nhiều bệnh tim và phổi khác như viêm phổi, nhồi máu cơ tim… nên dễ gây chẩn đoán nhầm, làm chậm trễ quá trình điều trị.

Kết quả là bệnh tiến triển thành mạn tính, gây biến chứng dày màng ngoài tim, hạn chế khả năng co giãn của trái tim. Điều này làm cho tim mất tính đàn hồi, hoạt động không hiệu quả, biểu hiện bằng triệu chứng khó thở nghiêm trọng, sưng chân, cổ trướng (ứ đọng nhiều dịch trong ổ bụng).

Bác sĩ Kiều nhấn mạnh, việc đi khám sớm khi xuất hiện dấu hiệu nghi viêm màng ngoài tim giúp chẩn đoán sớm và điều trị bệnh kịp thời. Hầu hết các trường hợp đáp ứng tốt với điều trị nội khoa có thể khỏi bệnh trong vài tuần đến ba tháng. Trong thời gian chữa trị, bệnh nhân lưu ý nghỉ ngơi đầy đủ, tránh hoạt động mạnh, không nên tự ý uống thuốc không được kê toa hoặc bỏ thuốc, tái khám đúng lịch hẹn để được theo dõi.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi