Bé Trang, 7 tuổi, (ngụ ở TP.HCM), cao 126 cm, nặng 24 kg, tuổi xương tương đương trẻ 9 tuổi, gần đây phát triển ngực, tăng chiều cao nhanh nên gia đình đưa đi khám sức khỏe tổng quát, bác sĩ chẩn đoán dậy thì sớm.

ThS.BSNT.CKI Hạp Tiến Lộc, chuyên khoa Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, khám sức khỏe cho Trang nhận thấy bé có dấu hiệu tăng trưởng bất thường, biểu hiện của dậy thì sớm. Bác sĩ chỉ định chụp X-quang tuổi xương, siêu âm tử cung – buồng trứng và thực hiện các xét nghiệm nội tiết để tìm nguyên nhân.

Kết quả cho thấy tuổi xương của Trang phát triển tương đương trẻ khoảng 9 tuổi (hơn 2 so với tuổi thật), nghĩa là hệ xương phát triển nhanh hơn bình thường, nguy cơ đóng sớm các đầu xương nếu không được điều trị. Cơ quan sinh dục của bệnh nhi có những thay đổi trong giai đoạn dậy thì, bác sĩ Lộc chẩn đoán dậy thì sớm trung ương.

Trang được phát hiện khi mới bắt đầu dậy thì, bác sĩ chỉ định điều trị bằng thuốc đồng vận GnRH kết hợp theo dõi định kỳ. Sau 6 tháng điều trị, các dấu hiệu dậy thì được kiểm soát, tốc độ trưởng thành của xương chậm lại, giúp trẻ có thể đạt chiều cao tối ưu khi trưởng thành.

Các dấu hiệu của dậy thì sớm ở bé gái gồm phát triển ngực, mọc lông mu hoặc lông nách, có kinh nguyệt, tăng trưởng chiều cao nhanh so với bạn cùng tuổi.

Nguyên nhân được chia thành dậy thì sớm trung ương và ngoại biên. Trong đó, dậy thì sớm trung ương thường gặp nhất, khi não bộ bắt đầu giải phóng hormone sớm, kích hoạt quá trình dậy thì bình thường nhưng diễn ra sớm. Dậy thì sớm ngoại biên xảy ra khi các hormone sinh dục được sản xuất bởi tuyến thượng thận, buồng trứng, tinh hoàn, do khối u hoặc các vấn đề sức khỏe khác, không do kích thích từ não.

Theo bác sĩ Lộc, một số trường hợp có thể do di truyền, nếu mẹ hoặc chị gái của bé gái có kinh nguyệt sớm thì khả năng bé gái đó cũng có thể dậy thì sớm. Trẻ dậy thì sớm có thể bối rối, tự ti hoặc khác biệt so với bạn bè. Ban đầu trẻ có thể cao hơn bạn bè, nhưng do quá trình tăng trưởng kết thúc sớm, chiều cao cuối cùng thường thấp hơn.

Bác sĩ Lộc khuyến nghị phụ huynh nên đưa trẻ khám sức khỏe trước tuổi dậy thì để đánh giá dấu hiệu dậy thì qua xét nghiệm máu đo nồng độ các hormone sinh dục như LH, FSH, chụp X-quang tuổi xương, siêu âm hoặc chụp MRI để tìm nguyên nhân nếu phát hiện dấu hiệu dậy thì sớm. Việc khám sức khỏe định kỳ còn giúp theo dõi toàn diện quá trình tăng trưởng, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các bệnh lý tiềm ẩn như thiếu máu, thiếu sắt, rối loạn chuyển hóa, tim mạch, nội tiết, tâm thần – vận động… tạo nền tảng sức khỏe lâu dài cho trẻ.

Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ từ 3 tuổi trở lên nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm. Trẻ tăng cân nhanh, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh nội tiết, chuyển hóa, bác sĩ có thể chỉ định khám với tần suất dày hơn để theo dõi, tầm soát các nguy cơ và can thiệp kịp thời.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ được bác sĩ Nhi khám, đánh giá các chỉ số tăng trưởng và mốc phát triển theo từng độ tuổi. Khi cần, bác sĩ phối hợp với các chuyên khoa liên quan và chỉ định các xét nghiệm, siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh phù hợp nhằm xác định nguyên nhân, phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn và xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị hiệu quả.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi