Chị Hà, 27 tuổi, phát hiện u mạch máu não từ năm 2023 nhưng không dám mổ do sợ di chứng, khối u lớn dần gây động kinh dẫn đến tai nạn gãy xương mặt, đùi; nay được bác sĩ dùng robot AI loại bỏ an toàn.

Năm 2023, chị Hà thường xuyên đau đầu nên đi khám và tình cờ phát hiện u mạch máu thể hang. Khi đó, chị được bác sĩ khuyên điều trị bảo tồn do khối u nằm sát vùng vận động và các bó sợi thần kinh quan trọng, nguy cơ ảnh hưởng chức năng thần kinh, tử vong sau phẫu thuật cao. Vì còn trẻ, sợ ảnh hưởng đến cuộc sống nên chị chọn theo dõi định kỳ. Theo thời gian, khối u ngày càng tăng kích thước, rò rỉ máu nhiều lần. Gần đây, chị lên cơn động kinh khi tham gia giao thông, té gãy xương mặt và xương đùi, sau đó từ Hà Nội vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết kết quả chụp MRI 3 Tesla cho thấy khối u mạch máu não của chị Hà đã lớn khoảng 4 cm, nằm sâu ở thùy trán phải, sát vùng vận động. Khối u nhiều lần rò rỉ máu, để lại các ổ xuất huyết cũ, gây phù mô não xung quanh và chèn ép khiến các cấu trúc ở giữa não bị đẩy lệch khoảng 6 mm. Kết quả khảo sát DTI chuyên sâu cũng cho thấy tổn thương đã chèn ép, ảnh hưởng đến đường dẫn truyền thần kinh vận động.

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, khối u mạch máu thể hang có thành mạch rất mỏng và dễ rỉ máu. Lượng máu nhỏ thoát ra nhiều lần trong thời gian dài sẽ để lại sản phẩm thoái hóa quanh tổn thương, kích thích các tế bào thần kinh bất thường, tạo nên các ổ phát xung động kinh. “Đây là nguyên nhân khiến người bệnh xuất hiện cơn động kinh dẫn đến tai nạn giao thông”, bác sĩ Tấn Sĩ giải thích. Khi khối dị dạng tiếp tục lớn lên và xuất huyết tái diễn, nguy cơ động kinh, yếu liệt hoặc đột quỵ xuất huyết não sẽ ngày càng tăng. Nếu không can thiệp, người bệnh có thể đối mặt với các di chứng thần kinh vĩnh viễn.

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, người bệnh cần được phẫu thuật nhằm loại bỏ nguồn xuất huyết và ngăn nguy cơ động kinh tái phát. Tuy nhiên, đây là ca bệnh có độ khó cao do khối dị dạng nằm sâu ở thùy trán phải cạnh đường giữa, sát liềm đại não – cấu trúc ngăn cách hai bán cầu não. Khối u đồng thời nằm gần các bó sợi thần kinh vận động quan trọng, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng chức năng thần kinh sau mổ.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định vi phẫu lấy trọn tổn thương bằng robot Modus V Synaptive tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống định vị thần kinh theo thời gian thực. “Nhờ hệ thống robot tích hợp AI hỗ trợ định vị chính xác cấu trúc và bóc tách u với độ chính xác gần như 100%, chúng tôi có thể tiếp cận và xử lý khối u an toàn”, bác sĩ Tấn Sĩ giải thích.

Trước phẫu thuật, dữ liệu MRI kết hợp khảo sát bó sợi thần kinh (DTI) được đưa vào phần mềm chuyên dụng để dựng bản đồ não 3D. Hệ thống giúp xác định vị trí khối dị dạng, các bó sợi thần kinh vận động và mối liên quan với hệ thống mạch máu xung quanh. Êkíp mô phỏng nhiều hành lang tiếp cận khác nhau trước khi mổ, từ đó lựa chọn phương án tối ưu nhất.

Thay vì đi trực tiếp từ bán cầu não phải – nơi có khối u, bác sĩ lựa chọn đường tiếp cận qua khe liên bán cầu đối bên – một hành lang tự nhiên nằm giữa hai bán cầu não. Theo bác sĩ Tấn Sĩ, đường mổ này giúp hạn chế tối đa việc đi xuyên qua nhu mô não lành và giảm nguy cơ tác động đến vùng vận động cũng như các bó sợi thần kinh quan trọng nằm cạnh khối tổn thương.

Trong phẫu thuật, dưới hướng dẫn của robot và hệ thống định vị thần kinh theo thời gian thực, êkíp đi theo hành lang đã được mô phỏng trước, tiếp cận tổn thương nằm sâu ở thùy trán phải. Khối dị dạng đường kính khoảng 4 cm chứa nhiều ổ xuất huyết cũ bên trong. Sau quá trình bóc tách tỉ mỉ, toàn bộ tổn thương được lấy bỏ. Bác sĩ đồng thời sử dụng thuốc huỳnh quang để kiểm tra và bảo tồn thành công các nhánh động mạch não trước (A2) nằm sát vùng phẫu thuật.

Hậu phẫu, chị Hà tỉnh táo, vận động tốt, không ghi nhận yếu liệt hay biến chứng thần kinh mới. Sau một ngày, sức khỏe người bệnh ổn định, đã có thể ngồi dậy, tập vận động và phục hồi chức năng.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định tổn thương là u mạch máu thể hang (cavernoma). Theo bác sĩ, đây là dị dạng mạch máu lành tính nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu tiếp tục rò rỉ máu hoặc xuất huyết tái diễn. Nhiều trường hợp sống chung với bệnh nhiều năm mà không biết, chỉ được phát hiện khi xuất hiện đau đầu kéo dài, động kinh hoặc xuất huyết não.

Bác sĩ Tấn Sĩ khuyến cáo nên đi khám chuyên khoa ngoại thần kinh khi có các dấu hiệu như đau đầu dai dẳng, co giật, tê yếu tay chân, nói khó hoặc thay đổi nhận thức. Việc chụp MRI não giúp phát hiện sớm các tổn thương tiềm ẩn, từ đó có kế hoạch điều trị phù hợp trước khi xảy ra các biến chứng nguy hiểm như động kinh, xuất huyết não hoặc di chứng thần kinh vĩnh viễn.

*Tên người bệnh đã được thay đổi