HÀ NỘI – Nhập viện vì sốt cao, rét run, bà Hậu, 73 tuổi, được phát hiện có ổ áp xe hơn 5 cm trong gan, xét nghiệm dương tính với kháng thể giun đũa chó mèo, dịch mủ có vi khuẩn Streptococcus intermedius.

Bà Hậu khởi phát sốt nhẹ, vã mồ hôi nhưng không ho, không đau ngực, khó thở hay đau bụng. Mười ngày sau tình trạng nặng lên do mệt nhiều, sốt cao, gai lạnh bà tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám. Huyết áp đo được 159/63 mmHg, mạch 93 lần/phút, SpO2 96% khi thở khí phòng. Bác sĩ ghi nhận hội chứng nhiễm trùng, phổi có ran nổ rải rác ở hai đáy.

Xét nghiệm máu cho thấy bạch cầu tăng nhẹ 11,79 G/L, trong khi procalcitonin tăng cao 1,58 ng/mL, gợi ý tình trạng nhiễm khuẩn. Xét nghiệm máu ghi nhận bạch cầu ái toan tăng. Chụp cộng hưởng từ ổ bụng phát hiện một ổ áp xe gan kích thước 36 x 47 x 52 mm, nằm sát bao gan. Áp xe gan là tình trạng hình thành ổ chứa mủ trong nhu mô gan, thường liên quan đến nhiễm khuẩn. Ngoài vi khuẩn, một số trường hợp có thể do lao, nấm hoặc ký sinh trùng.

Ổ áp xe có kích thước hơn 5 cm và nằm sát bao gan có nguy cơ gây biến chứng vỡ ổ áp xe gây viêm phúc mạc, viêm phổi và màng phổi… Nếu không kiểm soát nhiễm trùng kịp thời, vi khuẩn vào máu gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, tổn thương nhiều cơ quan.

Xét nghiệm huyết thanh bà Hậu dương tính với kháng thể giun đũa chó mèo. Bà cho biết gia đình nuôi mèo nhiều năm song không tẩy giun sán cho động vật và người trong nhiều năm.

Ths.BSNT Nguyễn Thị Thúy Hậu, khoa Nội Tổng hợp, nhận định các trường hợp áp xe gan do vi khuẩn thường có biểu hiện sốt cao kéo dài, rét run, đau bụng vùng hạ sườn phải; một số người có thể vàng da, vàng mắt. Tuy nhiên, triệu chứng không phải lúc nào cũng điển hình. Người bệnh cao tuổi có thể chỉ biểu hiện sốt thất thường, mệt mỏi, ăn uống kém nên dễ bỏ qua hoặc điều trị như một tình trạng nhiễm trùng thông thường.

Do ổ mủ lớn nguy cơ biến chứng hoặc đáp ứng không đầy đủ với điều trị nội khoa nên bà Hậu được chỉ được dùng kháng sinh đường tĩnh mạch kèm can thiệp dẫn lưu ổ áp xe dưới hướng dẫn siêu âm giúp lấy mủ ra ngoài để kiểm soát ổ nhiễm trùng. Khoảng 30 ml dịch mủ màu xanh, đặc được lấy ra. Nuôi cấy dịch mủ xác định vi khuẩn Streptococcus intermedius.

Theo bác sĩ Hậu Streptococcus intermedius có thể cư trú trong khoang miệng hoặc đường tiêu hóa ở người khỏe mạnh nhưng trong một số điều kiện có thể gây nhiễm trùng sâu và hình thành ổ mủ tại các cơ quan, trong đó có gan. Sau khi có kết quả nuôi cấy và kháng sinh đồ, bác sĩ lựa chọn thuốc phù hợp, đồng thời tiếp tục dẫn lưu và theo dõi kích thước ổ áp xe.

Sau 5 ngày điều trị, người bệnh hết sốt, không còn rét run, đỡ mệt. Ống dẫn lưu không tiếp tục ra mủ, các chỉ số viêm trong máu giảm và siêu âm cho thấy ổ áp xe có xu hướng thu nhỏ. Sau 10 ngày nằm viện, tình trạng toàn thân ổn định, vị trí dẫn lưu liền tốt, người bệnh tiếp tục được dùng kháng sinh đủ liệu trình và theo dõi.

Giun đũa chó mèo (Toxocara) là loại ký sinh trùng có thể lây sang người. Người nhiễm có thể tiếp xúc với trứng giun từ đất, cát hoặc môi trường bị nhiễm phân chó mèo, sau đó đưa vào miệng qua tay hoặc thực phẩm không được vệ sinh đúng cách.

Sau khi vào cơ thể, ấu trùng có thể di chuyển qua các mô và gây hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng. Gan là một trong những cơ quan có thể bị ảnh hưởng. Một số người có thể có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau bụng hoặc tăng bạch cầu ái toan.

Bác sĩ Hậu khuyến cáo người nuôi chó mèo cần vệ sinh tay sau khi tiếp xúc với vật nuôi, đặc biệt trước khi ăn hoặc chế biến thực phẩm; giữ vệ sinh môi trường sống, xử lý phân vật nuôi đúng cách và đưa chó mèo đi kiểm tra, tẩy giun theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Những người có biểu hiện sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, đau bụng hoặc bất thường về bạch cầu ái toan, đặc biệt có tiền sử tiếp xúc thường xuyên với chó mèo, nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân. Không nên tự mua thuốc tẩy giun điều trị khi chưa có chỉ định.

Với áp xe gan, việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng. Người có sốt kéo dài, rét run, đau bụng, vàng da hoặc tình trạng mệt mỏi bất thường cần được thăm khám, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc diễn tiến nặng dần.