Nốt phổi của bà San chỉ 7×9 mm, khó quan sát và sinh thiết, nhờ công nghệ huỳnh quang (ICG) định vị khối u, bác sĩ điều khiển các cánh tay robot lách qua mô mỡ, triệt căn ung thư, bảo tồn mô lành.

Năm năm sau phẫu thuật ung thư vú, bà San, 67 tuổi, vẫn đều đặn tái khám và chụp CT theo dõi định kỳ. Một năm trước, hình ảnh CT ghi nhận bà có nốt phổi rất nhỏ 7×7 mm. Do kích thước nhỏ, bác sĩ chưa can thiệp mà tiếp tục theo dõi. Sau 6 tháng, nốt phổi không tăng kích thước. Tuy nhiên, ở lần kiểm tra tiếp theo sau đó 6 tháng, nốt phổi tăng nhẹ lên 7×9 mm.

ThS.BS.CKI Lê Chí Hiếu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, với những nốt phổi dưới 2 cm, nếu không tăng kích thước thì khả năng lành tính cao, chưa cần cắt bỏ. Trường hợp bà San kích thước nốt phổi tăng nhẹ, phân độ Lung RADS 4B (nguy cơ ác tính 30-50%).

Nốt phổi quá nhỏ, chỉ 7×9 mm, đặt ra khó khăn trong chẩn đoán. Nếu chọc kim sinh thiết có thể khó lấy trúng hoặc lấy đủ mô đại diện, dễ bỏ sót tế bào ác tính, dẫn đến kết quả âm tính giả. Sau khi đánh giá hình ảnh và diễn tiến của nốt phổi, êkíp quyết định phẫu thuật lấy tổn thương để xác định đúng bản chất.

Tuy nhiên, bệnh nhân có thể trạng béo phì (BMI 27.30), lớp mỡ thành ngực và mô mỡ trong phẫu trường dày, trong khi nốt phổi chưa đầy một cm nằm trong nhu mô, khó quan sát trực tiếp trên bề mặt phổi. Nếu không xác định chính xác vị trí, bác sĩ có thể khó lấy trọn tổn thương hoặc phải cắt nhiều nhu mô phổi hơn cần thiết. Do đó, êkíp quyết định phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi kết hợp sử dụng công nghệ hình ảnh huỳnh quang (ICG) được tích hợp trên hệ thống robot này.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, với những hệ thống robot thế hệ cũ, bác sĩ phải dùng máy riêng để bơm chất huỳnh quang vào cơ thể người bệnh. Robot Da Vinci Xi thế hệ mới được tích hợp chức năng này.

Sau khi tiêm chậm 10 ml chất huỳnh quang vào cơ thể từ đường truyền tĩnh mạch ngoại biên, vùng phổi chứa khối u và mô lành tương phản rõ nét. Bác sĩ Dũng điều khiển các cánh tay robot xoay, gập linh hoạt, len lỏi trong không gian hẹp, “lách” qua các mô mỡ tiến đến vị trí cần tiếp cận. Nốt phổi nhanh chóng được cắt bỏ và gửi sinh thiết lạnh. Sau 30 phút, kết quả xác định u ác tính, cánh tay robot tiếp tục hỗ trợ ê kíp cắt thùy phổi bệnh lý kèm nạo vét hạch xung quanh.

Bà San được phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm nhờ phối hợp chuỗi công nghệ chẩn đoán đến sinh thiết và điều trị gồm CT giúp phát hiện và theo dõi sự thay đổi của nốt phổi rất nhỏ, huỳnh quang ICG hỗ trợ định vị tổn thương trong cuộc mổ và robot hỗ trợ bác sĩ bóc tách, cắt chính xác, sinh thiết lạnh tức thì giúp êkíp quyết định mức độ phẫu thuật phù hợp.

Kết quả giải phẫu bệnh sau đó cho thấy u ác tính, tất cả các hạch đều lành tính, chứng tỏ tế bào ác tính chưa di căn xa, chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn 1B. Nhờ được phẫu thuật triệt căn, bà San chưa cần hóa, xạ trị hay các liệu pháp bổ trợ khác. Bác sĩ hướng dẫn người bệnh tái khám định kỳ để theo dõi.

Theo bác sĩ Dũng, ung thư phổi giai đoạn sớm có thể không gây ho, đau ngực hay khó thở rõ rệt. Do đó, việc phát hiện những tổn thương nhỏ thường phụ thuộc vào chẩn đoán hình ảnh. Hiện có nhiều phương pháp tầm soát ung thư phổi như chụp X-quang phổi, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp, nội soi phế quản, xét nghiệm tế bào đờm, sinh thiết phổi. Trong đó, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp (LDCT) để tìm dấu ấn ung thư phổi là phương pháp phổ biến, được khuyến nghị cho những người hút thuốc lá lâu năm, tiếp xúc khói thuốc thụ động, làm việc trong môi trường độc hại, có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hoặc từ 50 tuổi trở lên có yếu tố nguy cơ. Lịch tầm soát tùy thuộc vào độ tuổi, tiền sử hút thuốc và các yếu tố nguy cơ, có thể mỗi 3-5 năm ở người bình thường và 6-12 tháng đối với nhóm nguy cơ cao.

Bác sĩ khuyến cáo người dân không hút thuốc, hạn chế tiếp xúc khói thuốc thụ động và bảo vệ phổi nếu làm việc trong môi trường khói bụi, hóa chất độc hại. Người đã phát hiện nốt phổi cần tái khám đúng lịch để bác sĩ theo dõi sự thay đổi kích thước và hình thái khối u và can thiệp kịp thời.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi