Bà Lài, 73 tuổi, ngã gãy xương vùng háng trên nền bệnh suy thận, nhồi máu cơ tim, suy tim, nguy cơ biến chứng rối loạn nhịp, ngưng tim trong lúc phẫu thuật.

Bà Lài có triệu chứng mệt từ nửa năm trước, không thể hoạt động gắng sức, làm việc nhà hạn chế, đi được vài bậc cầu thang phải dừng lại nghỉ. Bà nghĩ do tuổi cao sức yếu nên không đi khám.

Một tháng trước, bà mở cửa tủ lạnh lấy đồ thì trượt chân té ngã, không đi khám mà tự theo dõi tại nhà. Ba ngày sau cơn đau trầm trọng hơn, bà gần như không thể đi lại, cộng thêm triệu chứng mệt, khó thở tăng dần, người nhà mới đưa bà đến bệnh viện cấp cứu.

Ngày 9/4, ThS.BS.CKI Hồ Văn Duy Ân, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết phim chụp X-quang ghi nhận bà Lài bị gãy liên mấu chuyển xương đùi trái. Đây là dạng gãy xương phổ biến ở người già, thuộc nhóm gãy vùng háng, dễ dẫn đến biến chứng nặng nề như huyết khối tĩnh mạch sâu, loét do tì đè, nhiễm trùng đường tiểu, viêm phổi do nằm lâu. Bệnh nhân cần phẫu thuật kết hợp xương để phục hồi chức năng sớm, qua đó tránh các biến chứng nằm lâu nói trên.

Tuy nhiên, bà Lài nhập viện trong trạng thái suy kiệt do mắc nhiều bệnh nền gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, suy tim (chức năng co bóp tim – EF còn 40%), suy thận giai đoạn cuối. Bà còn có các dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình như khó thở, đau thắt ngực trái. Bác sĩ tiến hành xét nghiệm máu, thử men tim, đo điện tâm đồ, phát hiện bà bị nhồi máu cơ tim cấp.

Bác sĩ Ân đánh giá ở những bệnh nhân cao tuổi có nhiều bệnh nền như bà Lài, ca phẫu thuật gãy xương tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bệnh nhân có nguy cơ rối loạn nhịp, suy tim nặng hơn, ngưng tim, thậm chí tử vong trong và sau mổ. Ngoài ra, bà bị suy thận giai đoạn cuối đòi hỏi phải lọc máu liên tục, nguy cơ rối loạn chuyển hóa và nhiễm trùng rất cao. Do đó, bà được chuyển khoa Nội tim mạch điều trị ổn rồi mới phẫu thuật.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho hay, bà Lài có bệnh thận mạn giai đoạn 4 đang theo dõi với bác sĩ chuyên khoa gần hai năm nay. Lần này, bệnh nhân nhập viện sau chấn thương, bị nhồi máu cơ tim cấp, suy tim nên suy thận cũng nặng lên, cần phải lọc thận điều trị.

Bác sĩ Kiều lên phác đồ điều trị suy tim, lọc máu để cải thiện chức năng thận cho người bệnh, truyền máu và dinh dưỡng hỗ trợ. Sau hai tuần bà Lài khỏe hơn, đủ điều kiện phẫu thuật.

Ê kíp bàn bạc phương án rút ngắn tối đa thời gian mổ để giảm nguy cơ biến chứng. Trong vòng 30 phút, bác sĩ Ân cùng ê kíp tiến hành phương pháp kết hợp xương bằng đinh nội tủy PFNA (Proximal Femoral Nail Antirotation), một loại đinh thiết kế đặc biệt giúp tránh di lệch, đồng thời tăng nén ép ổ gãy nhằm kích thích lành xương tốt hơn. Đinh nội tủy PFNA còn có thiết kế phù hợp với các trường hợp loãng xương như bà Lài. “Chất lượng xương kém có thể ảnh hưởng đến độ bám của đinh nội tủy và tăng nguy cơ thất bại của ca mổ kết hợp xương”, bác sĩ Ân lý giải.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân được theo dõi sát, ngừa biến chứng huyết khối bằng thuốc chống đông, tiếp tục lọc máu cải thiện tình trạng thận. Nhờ áp dụng kỹ thuật mổ xâm lấn tối thiểu với kích thước tổng của hai vết mổ chưa đến 5 cm, bà đỡ đau sau mổ, ít chảy máu, rút ngắn thời gian hồi phục.

Một tuần sau, bà Lài hết khó thở, ăn uống tốt, được hướng dẫn tập vật lý trị liệu để phục hồi chức năng vận động. Một tháng kể từ khi nhập viện, bà được về nhà khi chức năng tim đã ổn định, bước đi khi có người dìu hoặc chống nạng. Sắp tới bà cần chạy thận định kỳ, tiếp tục điều trị nội khoa bệnh tim mạch. Dự kiến bà có thể đi lại chủ động sau ba tháng.

Có nhiều nguyên nhân khiến người lớn tuổi dễ bị gãy xương háng hơn so với người trẻ. Như trường hợp bà Lài bị loãng xương nặng làm giảm độ chắc khỏe của xương, cộng thêm bệnh cảnh suy thận giai đoạn cuối làm giảm hấp thu canxi càng khiến bệnh loãng xương thêm nặng. Bên cạnh đó, việc té ngã từ tư thế đứng, thường gặp ở người già, cũng làm tăng nguy cơ gãy xương vùng háng.

Bác sĩ Kiều khuyến cáo người lớn tuổi không nên chủ quan khi thấy xuất hiện các triệu chứng liên quan đến bệnh tim, bệnh thận như mệt nhiều, khó thở, hụt hơi, chán ăn… Việc đi khám sớm sẽ giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn đầu, có biện pháp điều trị kịp thời để kiểm soát tốt bệnh, tránh biến chứng nguy hiểm.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi