Hà Nội_Sau 40 năm sống chung với một mảnh đạn mắc kẹt trong cơ thể, ông Điệp (60 tuổi, Hải Dương) đã được ê kíp bác sĩ Tâm Anh phẫu thuật thành công, thoát nguy cơ liệt nửa người.

Năm 1984, ông Điệp không may gặp tai nạn, mảnh đạn găm sâu vào cơ thể. Dù được đưa đi cấp cứu ngay sau đó, nhưng các bác sĩ không thể lấy viên đạn ra do vị trí quá phức tạp. Sau nhiều năm chịu đựng, ông quyết định thực hiện thêm một ca phẫu thuật với hy vọng loại bỏ dị vật, nhưng kết quả vẫn không như mong đợi. Không chỉ không lấy được viên đạn, mà sau lần mổ thứ hai, tình trạng sức khỏe của ông càng suy giảm nghiêm trọng: chân bị teo, đi lại khó khăn, gần như mất khả năng lao động.

Suốt hàng chục năm sau đó, ông Điệp chỉ có thể làm những công việc nhẹ nhàng, sống chung với cơn đau dai dẳng, đặc biệt là khi trời trở lạnh. Đến năm 2017, bệnh tình trở nặng, một bên chân dần bị tê liệt, việc đi lại ngày càng khó khăn hơn. Gia đình ông tiếp tục tìm đến nhiều bệnh viện lớn, nhưng tất cả đều từ chối phẫu thuật vì viên đạn nằm ở vị trí nguy hiểm, đe dọa nhiều dây thần kinh quan trọng. Nếu phẫu thuật, nguy cơ liệt là rất cao. Bác sĩ chỉ định điều trị nội khoa bảo tồn, tức cho thuốc về uống. Gia đình chấp nhận “sống chung với lũ”, theo giời gian, ngay cả những loại thuốc mạnh nhất cũng dần mất tác dụng.

Tới đầu năm 2025 người bệnh nghe nói về máy chụp CT thế hệ mới tại Tâm Anh có thể xác định chính xác vị trí tổn thương, ngay cả với đối tượng có kim loại trên người. Ông Điệp cùng vợ tìm tới Tâm Anh với hy vọng có thể loại bỏ đầu đạn ra khỏi cơ thể.

“Tôi từng nghĩ chồng sẽ phải sống chung với viên đạn đến hết đời. Khi bác sĩ nói có thể phẫu thuật cho chồng, tôi vừa mừng vừa lo nhưng rất tin tưởng các bác sĩ”, vợ ông Điệp xúc động chia sẻ.

Ngày 24/3 ThS.BSNT Lê Văn Ngân, khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống cho biết, người bệnh tới khám trong tình trạng đau lưng, hai chân tê buốt. Tình trạng đau kéo dài suốt nhiều năm, gần đây tăng nặng hơn. Trên kết quả chụp cộng hưởng từ MRI và CT cột sống thắt lưng phát hiện dị vật kim loại với kích thước 1x2cm tại vùng cánh xương cùng (phần cuối của cột sống) kèm theo ống sống thắt lưng bị hẹp nặng do tổn thương thoái hóa. Dị vật gây viêm các tổ chức xung quanh. Điện cơ cũng xác định người bệnh còn có chèn ép rễ thần kinh hai bên nặng nghiêm trọng dẫn teo cơ chân và rối loạn cơ tròn khiến người bệnh khó khăn trong quá trình vận động, đại tiểu tiện và sinh hoạt hàng ngày.

“Đây là một cuộc phẫu thuật phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro do vị trí viên đạn nằm sâu, cần khoan mài một phần xương cột sống để tạo đường vào gắp bỏ viên đạn. Nhưng với tình trạng này, nếu không phẫu thuật sớm, chỉ 1-2 năm nữa, người bệnh có thể chịu các tổn thương thần kinh không hồi phục như liệt các cơ, đại tiểu tiện mất tự chủ. BVĐK Tâm Anh từng thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật lấy dị vật khó, nhưng đây là một trong những trường hợp đặc biệt do dị vật tồn tại quá lâu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến dây thần kinh. Tuy nhiên, với hệ thống thiết bị hiện đại hỗ trợ, chúng tôi tự tin có thể phẫu thuật thành công cho người bệnh”, bác sĩ Ngân đánh giá.

Ngay sau khi hội chẩn, ê kíp gồm bác sĩ gây mê hồi sức, bác sĩ phẫu thuật thần kinh cột sống và bác sĩ theo dõi điện sinh lý thần kinh nhanh chóng lên kế hoạch điều trị.

Do bệnh nhân đã trải qua hai lần phẫu thuật trước đó, các bác sĩ quyết định lựa chọn phương pháp mổ mở nhằm đảm bảo phẫu tích rõ ràng vùng tổn thương. Hệ thống định vị thần kinh Neuro Navigation được ứng dụng nhằm xác định chính xác vị trí viên đạn, giúp bác sĩ tiếp cận với đường mổ ngắn nhất mà không gây tổn thương với cấu trúc xung quanh. Hệ thống theo dõi điện sinh lý thần kinh (IOM) cảnh báo cho phẫu thuật viên khi chạm tới các dây thần kinh quan trọng có nguy cơ gây tổn thương dẫn tới yếu liệt, rối loạn đại tiểu tiện sau mổ. Với sự hỗ trợ của hệ thống thiết bị nguy cơ liệt sau mổ của người bệnh giảm đáng kể.

Ca mổ kéo dài suốt 5 tiếng đồng hồ, với lượng máu truyền lên đến 1,5 lít, nhưng nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, toàn bộ quá trình diễn ra an toàn, không phát sinh biến chứng nguy hiểm.

Sau phẫu thuật, ê kíp bác sĩ hồi sức tích cực giúp người bệnh phục tỉnh nhanh nhờ kiểm soát đau hiệu quả, theo dõi sát sao, đảm bảo dinh dưỡng và vật lý trị liệu sớm. Bác sĩ sử dụng thêm hệ thống giám sát chỉ số sinh tồn tự động, hỗ trợ hô hấp khi cần thiết. Nhờ vào quy trình điều trị và chăm sóc chu đáo, toàn diện, chỉ sau một thời gian ngắn, ông Điệp đã có thể cử động tốt hơn, giảm đau đáng kể.

Ngày đầu tiên sau mổ, người bệnh được vận động nhẹ tại giường dự phòng hình thành huyết khối do bất động lâu ngày. Đến ngày thứ ba, nhân viên y tế hỗ trợ người bệnh đi lại. Ông Điệp được xuất viện sau 7 ngày điều trị, thể trạng tốt. Dự kiến khoảng 1-2 tháng người bệnh sẽ phục hồi các chức năng cảm giác. Bác sĩ hướng dẫn bài tập phục hồi chức năng tại nhà để người bệnh sớm trở lại cuộc sống ngày thường.

Tổn thương cột sống và chèn ép dây thần kinh có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm, không chỉ do dị vật mà còn do thoái hóa, chấn thương hoặc thói quen sinh hoạt sai cách. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ teo cơ, rối loạn vận động, thậm chí liệt hoàn toàn. Bác sĩ Ngân khuyến cáo, khi có dấu hiệu đau lưng kéo dài, tê bì chân tay, người bệnh nên đi khám sớm để tìm nguyên nhân, can thiệp kịp thời, tránh để lại hậu quả nặng nề.

Sự phát triển của y học hiện đại đã mở ra cơ hội điều trị cho nhiều ca bệnh phức tạp, từng được xem là “bất khả thi” với tỉ lệ thành công thấp. Các công nghệ tiên tiến như chụp CT vượt qua mọi giới hạn lát cắt, hệ thống định vị thần kinh và theo dõi điện sinh lý giúp bác sĩ xác định chính xác tổn thương và can thiệp an toàn.Từ đó giúp người bệnh có cơ hội phục hồi tốt hơn.