Đau đầu kéo dài một tuần, kèm choáng váng khi thay đổi tư thế, chị Linh được chẩn đoán tổn thương hiếm gặp ở não do nhiễm trùng từ ổ áp xe buồng trứng.

Chị Linh, 35 tuổi, được người nhà đưa đi khám do trong tình trạng đau đầu liên tục, uống thuốc giảm đau ít cải thiện. Lúc đến bệnh viện khám phát hiện bệnh nhân sốt cao, xét nghiệm máu ghi nhận các chỉ số viêm tăng mạnh, bạch cầu 16,76 K/µL (mức bình thường 4 – 10 K/µL) còn Hct giảm thấp với sắt huyết thanh cũng giảm nên kết luận người bệnh có thiếu máu, thiếu sắt, gợi ý cơ thể đang phản ứng với một ổ nhiễm trùng tiềm ẩn. Bệnh nhân có đau đầu kéo dài không đáp ứng điều trị giảm đau và có sốt cao nên có chỉ định chụp cộng hưởng từ sọ não (MRI). Kết quả MRI não phát hiện bất thường tổn thương tại thể chai.  

Thể chai là bó sợi thần kinh lớn nằm giữa hai bán cầu, có chức năng truyền thông tin qua lại giữa hai bên não. Đây là cấu trúc quan trọng giúp hai nửa não phối hợp nhịp nhàng trong suy nghĩ, vận động, ngôn ngữ.

TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Trung tâm khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, tổn thương thể chai thường gặp trong các bệnh lý thần kinh như u não; chấn thương sọ não, tổn thương thần kinh loạn dưỡng như bệnh đa xơ cứng, bệnh thoái hóa myelin; bẩm sinh, bệnh não thiếu oxy hay thiếu máu não cục bộ. Nhưng nguyên nhân thường gặp hơn là nhiễm trùng, viêm, chuyển hóa, tổn thương do thuốc…. Nhiễm trùng từ các cơ quan trong cơ thể có thể lan vào máu, tác động đến não, gây phù nề, viêm gây phù nề nội bào thứ phát nếu phát hiện và điều trị chậm trễ có thể hoại tử mô thần kinh gây tổn thương não vĩnh viễn.

Sau khi phát hiện chị Linh bị tổn thương ở não kèm tình trạng nhiễm trùng nên bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân xem ổ nhiễm trùng nằm ở đâu. Do bệnh nhân không có một gợi ý gì trên lâm sàng như ho, đau bụng, rối loạn tiêu hóa nên bác sĩ cho chỉ định chụp CT toàn thân thì lúc này mới phát hiện chị có một nang lớn ở vùng chậu bên phải, hình ảnh gợi ý áp xe và lạc nội mạc tử cung trong buồng trứng phải.

ThS.BS Nguyễn Thị Qúy Khoa, Phó khoa Sản, Trung tâm Sản Phụ khoa, hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, ê kíp bác sĩ hội chẩn, cho rằng áp xe ở buồng trứng khả năng là ổ nhiễm trùng chính, từ đó vi khuẩn lan vào máu, gây phản ứng viêm toàn thân và tác động lên não. Trong trường hợp này, não bộ không phải “nguyên phát” bị bệnh, mà là “hậu quả” từ ổ viêm phụ khoa. 

Theo y văn, tổn thương này được gọi là Cytotoxic Lesion of the Corpus Callosum (CLOCCs)  “tổn thương nhiễm độc thể chai”. “Đây là biến chứng hiếm gặp, nhưng khi xảy ra có thể gây ra loạt triệu chứng nặng nề như đau đầu dữ dội, sốt cao, buồn nôn, nôn, tiến triển thành rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật”, bác sĩ Minh Đức nói. 

Tình trạng bệnh nhân linh rất nặng, bởi nhiễm trùng vừa gây tổn thương não cấp, vừa tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng huyết, suy đa cơ quan. 

Chị Linh được điều trị tích cực bằng kháng sinh phổ rộng, bù dịch, hạ sốt, nhưng vẫn sốt cao. Ê kíp quyết định phẫu thuật bóc khối u buồng trứng phải, vừa giải quyết ổ nhiễm trùng, gửi mẫu xét nghiệm để xác định bản chất khối áp xe.

Khi mở bụng kiểm tra, bụng người bệnh viêm dính ruột chặt, buồng trứng phải có khối áp xe to bằng thai 18 tuần. Bác sĩ hút được 500 ml dịch nâu đục, bốc mùi hôi, sau đó cắt bỏ toàn bộ khối áp xe, rửa sạch ổ bụng. 

Sau phẫu thuật, sức khỏe Linh tiến triển tốt, cần tiếp tục điều trị kháng sinh dài ngày để kiểm soát nhiễm trùng. Các tổn thương thể chai do nhiễm trùng là tạm thời, khi kiểm soát nhiễm trùng, tế bào có thể tự hồi phục sau 2-4 tuần.  

Áp xe phụ khoa chủ yếu là do nhiễm trùng ngược dòng từ âm đạo, cổ tử cung lên ống dẫn trứng, buồng trứng. Những vi khuẩn phổ biến liên quan đến áp xe phần phụ bao gồm Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, E. coli… Bệnh thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (15-45 tuổi), với các yếu tố nguy cơ: viêm vùng chậu, quan hệ tình dục không an toàn, nhiễm trùng sau sinh, suy giảm miễn dịch. 

Ngoài ra, nguyên nhân áp xe phần phụ có thể do lạc nội mạc tử cung bị bội nhiễm, viêm phần phụ sau thủ thuật hoặc phẫu thuật tại cơ quan sinh dục. Triệu chứng cảnh báo thường mơ hồ như đau bụng vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt, sốt nhẹ, dễ bị bỏ qua. 

20h ngày 28/8, chương trình tư vấn trực tuyến “Hiểu về sức khỏe Tiền mãn kinh & mãn kinh” sẽ được phát trên fanpage VnExpress và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Các chuyên gia Trung tâm Sản Phụ khoa gồm: BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi – Giám đốc Trung tâm; ThS.BS Nguyễn Thị Thanh Tâm, ThS.BS Trần Thị Thanh Thảo là các bác sĩ trung tâm sẽ tham gia tư vấn. Mời khán giả đặt câu hỏi tại đây.