Bé Trang (7 tuổi), vô tình nuốt phải đồng xu, đau bụng âm ỉ kéo dài 2 tuần không khỏi, bé tím tái, được bác sĩ nội soi tiêu hoá gây mê lấy dị vật ngay trong ngày.

Gia đình cho biết, em vô tình nuốt phải đồng xu khi đang chơi đùa. Thấy con ho, khó thở, gia đình đưa đi cấp cứu tại một bệnh viện. Vì bé còn tỉnh táo, chưa có dấu hiệu ngạt khí nên được bác sĩ cho uống thuốc nhuận tràng, theo dõi một tuần và xuất viện.

Hai tuần sau, bé vẫn hay nôn ói, đau bụng âm ỉ, đau họng, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM kiểm tra. Kết quả chụp X-quang cho thấy đồng xu vẫn kẹt trong dạ dày trẻ, chỉ định nội soi tiêu hoá trên để gắp dị vật.

Bé Trang được gây mê nội soi dạ dày, các bác sĩ thành công gắp đồng xu ra ngoài. Dị vật không sắc nhọn nên không làm trầy xước hay đâm thủng đường tiêu hóa. Sau đó bé tâm lý ổn định, ăn uống bình thường, xuất viện sau một ngày.

Nuốt dị vật là tình trạng cấp cứu khá thường gặp, nhất là ở trẻ nhỏ, do thói quen ngậm đồ vật trong miệng, nhất là vật nhỏ, tròn dễ trôi vào cổ họng. Hóc dị vật có thể xảy ra khi trẻ khóc trong lúc ăn uống hay đùa giỡn; ăn thực phẩm dễ hóc như các loại quả có hạt (nhãn, chôm chôm), các loại hạt cứng, thạch rau câu, hạt trân châu…

Đồng xu là dị vật phổ biến được tìm thấy ở cơ quan tiêu hóa trẻ. Theo thống kê, có 250.000 trường hợp trẻ nuốt đồng xu được ghi nhận ở Mỹ. Bên cạnh đó là các loại đồ vật có kích thước nhỏ như cúc áo, nhẫn, pin, nam châm, thức ăn dạng cứng (hạt, xương cá…).

BS.CKII Nguyễn Đỗ Trọng, chuyên khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM cho biết hóc dị vật thường xảy ra ở trẻ nhỏ 1 – 5 tuổi, hoặc trẻ lớn chậm phát triển, có vấn đề về tâm lý, nhận thức. Trẻ nhỏ tò mò, thích bỏ vào miệng tất cả những gì rơi vào tầm tay, hoặc trẻ mọc răng chưa hoàn thiện, không thể nhai và nghiền nhỏ thức ăn nên dễ bị hóc khi ăn các loại quả có hạt như nhãn, chôm chôm hay thạch rau câu, hạt trân châu… Ngoài ra, trẻ lớn nếu ăn uống khi đang khóc hoặc đùa giỡn có thể khiến dị vật rơi vào đường thở, gây các biến chứng nguy hiểm.

Hóc dị vật có thể xảy ra khi trẻ khóc, khi đang vui chơi, ăn uống. Khoảng 10 – 15% dị vật bị mắc kẹt ở giữa thực quản. Nếu đi vào đường hô hấp, có thể dẫn tới tắc nghẽn đường hô hấp quản gây khó thở, nguy kịch. Nếu không được cấp cứu kịp thời, nạn nhân có thể suy hô hấp cấp tính, làm thiếu oxy, tổn thương đến các cơ quan trong cơ thể.

Phần lớn, dị vật có thể được đào thải tự nhiên theo phân. Thông thường thức ăn có thể mất 24 – 72 tiếng để đi qua đường tiêu hóa, nếu muốn lấy dị vật ra có thể dùng các thực phẩm hoặc thuốc nhuận tràng, nếu không đáp ứng cần nội soi gắp dị vật. Nếu không được lấy ra kịp thời, dị vật có thể làm tổn thương hệ tiêu hóa, gây nhiễm trùng ổ bụng, viêm phúc mạc. Nếu phát hiện muộn, khi bị đâm xuyên ra ngoài ổ bụng hoặc đi xuống vị trí sâu thì cần phẫu thuật để xử lý.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh từng điều trị một số trường hợp trẻ lớn hóc dị vật, như bé trai 12 tuổi nuốt ghim bấm, bé gái 4 tuổi nuốt búi tóc 20cm… Các thường hợp trên đều được nội soi gây mê lấy dị vật ra ngoài thành công.

Bác sĩ Trọng khuyến cáo, phụ huynh nên giám sát hoặc không để trẻ chơi các món đồ chơi nhỏ. Khi phát hiện hay nghi ngờ trẻ bị dị vật đường thở, cần giữ bình tĩnh, tránh móc họng trẻ vì dễ đẩy dị vật vào sâu hơn hoặc dẫn đến nôn ói khiến hít sặc gây nguy hiểm.

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, không khó thở, vẫn khóc và nói được thì giữ nguyên tư thế ngồi, nhanh chóng đến bệnh viện. Nếu trẻ có biểu hiện tím tái, khó thở, ngưng thở, không khóc hay nói được thì gọi cấp cứu, sơ cứu bằng phương pháp vỗ lưng ấn ngực đối với trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ trên 2 tuổi có thể dùng biện pháp ép bụng (phương pháp Heimlich).