Bà Trang, 86 tuổi, thường xuyên chóng mặt, mệt mỏi tưởng do tuổi già, đến khi ngất đột ngột, nhập viện phát hiện nhịp tim chậm kèm những khoảng ngừng xoang kéo dài, xác định bà mắc hội chứng suy nút xoang.

Bà Trang đột ngột ngất khoảng 30 giây, khi tỉnh lại vẫn còn chóng mặt. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả điện tâm đồ ECG ghi nhận tim bà đập chậm bất thường, nhiều đoạn ngừng tim vài giây.

Trước đó một tháng, bà thường xuyên mệt, chóng mặt nhưng triệu chứng thuyên giảm sau nghỉ ngơi nên nghĩ do tuổi cao. Hai ngày trước khi nhập viện, bà bất ngờ ngất, không co giật, sau đó tỉnh lại và được gia đình đưa đi khám.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp cho biết, nhịp tim bệnh nhân trung bình 40-50 nhịp/phút, có thời điểm dưới 40 nhịp/phút, kèm những khoảng ngừng xoang kéo dài vài giây. Bác sĩ chẩn đoán bà mắc hội chứng suy nút xoang, một dạng rối loạn nhịp tim khiến bộ phận tạo nhịp tự nhiên của tim hoạt động không ổn định.

Suy nút xoang là một dạng rối loạn nhịp tim, xảy ra khi nút xoang – bộ phận tạo nhịp tim tự nhiên của cơ thể – không tạo ra xung điện đều đặn, khiến nhịp tim có thể chậm hoặc ngừng tạm thời. Ở người khỏe mạnh, tim đập từ 60-100 lần/phút. Hội chứng suy nút xoang chỉ tình trạng chức năng tạo nhịp và dẫn truyền xung động của tim bị rối loạn, tạo nên một loạt các nhịp bất thường gồm nhịp chậm nhĩ, nhịp nhanh nhĩ và đôi khi là nhịp chậm xen kẽ với nhịp nhanh. Ngoài ra, nó có thể gây ra những khoảng thời gian ngưng tim kéo dài giữa những lần tim đập. Nguy hiểm hơn là khiến cho nhịp tim không đều, dẫn tới suy tim.

Theo giáo sư Nhân, ở người lớn tuổi, triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt do nhịp tim chậm dễ bị nhầm với biểu hiện lão hóa thông thường. Tuy nhiên, những cơn ngất không báo trước có thể khiến người bệnh té ngã, chấn thương, đồng thời cảnh báo tình trạng rối loạn nhịp cần được điều trị.

Trường hợp bà Trang đã xuất hiện cơn ngất do tim có những khoảng ngừng đập tạm thời, chứng tỏ hiệu quả bơm máu của tim bị giảm, khiến lượng máu đến các bộ phận khác, trong đó có não, bị thiếu hụt. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tụt huyết áp, rung nhĩ, suy tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đột tử.

Sau khi đánh giá tình trạng rối loạn nhịp, ê kíp tiến hành đặt máy tạo nhịp cho bà Trang. Tuy nhiên bà đã 86 tuổi, cần được cân nhắc kỹ phương pháp can thiệp. Máy tạo nhịp truyền thống thường cần tạo một túi dưới da vùng ngực để đặt thân máy, nối với dây điện cực đi vào tim. Phương pháp này có thể gặp các biến chứng liên quan đến túi máy và dây điện cực như nhiễm trùng, tụ máu hoặc tổn thương mạch máu.

Để giảm rủi ro, giáo sư Nhân quyết định đặt máy tạo nhịp không dây thế hệ mới. Máy có kích thước nhỏ gọn, nặng chưa tới 2 g, được cấy trực tiếp vào buồng tim thông qua đường ống thông mà không cần dây điện cực hay túi máy dưới da, nhờ đó giảm đáng kể các biến chứng liên quan.

Giáo sư Nhân cùng êkíp luồn ống thông qua tĩnh mạch đùi đến tâm thất phải, dưới hướng dẫn của siêu âm và cấy máy tại vị trí vách liên thất- mỏm thất phải, hoàn thành thủ thuật trong 30 phút.

Sau thủ thuật, bà Trang hết chóng mặt, giảm mệt, nhịp tim được duy trì ổn định. Kết quả theo dõi điện tâm đồ không còn đoạn ngừng nhịp kéo dài như trước. Bà xuất viện sau 3 ngày.

Giáo sư Nhân cho biết, suy nút xoang có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở độ tuổi trên 70, do quá trình thoái hóa hệ thống tạo nhịp và dẫn truyền điện của tim. Biểu hiện thường gặp gồm mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, choáng váng, giảm khả năng vận động, hồi hộp, khó thở hoặc ngất. Một số người có thể xuất hiện nhịp tim chậm xen kẽ các cơn nhịp nhanh.

Không phải trường hợp nhịp tim chậm nào cũng cần đặt máy tạo nhịp. Bác sĩ phải đánh giá triệu chứng, điện tâm đồ, holter điện tâm đồ 24-72 giờ, đồng thời tìm các nguyên nhân có thể điều chỉnh, chẳng hạn một số thuốc hoặc rối loạn chuyển hóa.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người nên tránh rượu bia, thuốc lá, caffeine vì đây là những tác nhân góp phần làm rối loạn nhịp tim. Ngủ đủ giấc, nghỉ ngơi hợp lý để tim hoạt động ổn định. Có chế độ dinh dưỡng khoa học như ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, bổ sung thực phẩm giàu kali để hỗ trợ chức năng tim; hạn chế muối, đường và chất béo bão hòa nhằm giảm gánh nặng cho tim. Tập luyện vừa sức với các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, hít thở sâu. Kiểm soát căng thẳng vì căng thẳng kéo dài có thể làm nhịp tim bất ổn.

Người lớn tuổi thường xuyên chóng mặt, mệt mỏi không rõ nguyên nhân hoặc từng ngất cần được khám tim mạch để phát hiện sớm các rối loạn nhịp. Trường hợp ngất đột ngột, đặc biệt kèm đau ngực, khó thở hoặc không hồi tỉnh nhanh, cần nhập viện cấp cứu ngay.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi