Tăng cân liên tục không giảm, mất kinh, tử cung nhi hóa, đường huyết và huyết áp đều tăng cao, chị Giang (26 tuổi, Đồng Nai) nghĩ do béo phì nhưng khi đi khám, bất ngờ bác sĩ phát hiện nguyên nhân là khối u lớn tại tuyến yên.

6 năm nay cân nặng của chị Giang tăng liên tục, kinh nguyệt thất thường, từ gián đoạn 2-4 tháng có kinh một lần đến hoàn toàn không có kinh nguyệt. Đi khám chuyên khoa sản phụ khoa, chị Giang được chẩn đoán u nang buồng trứng, tử cung nhi hóa trên nền béo phì và huyết áp cao, được đề nghị giảm cân, điều trị huyết áp ổn định trước khi chữa điều hòa kinh nguyệt.

Giang đến khám giảm cân tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ). Lúc này, chị nặng 97kg, béo phì độ 2, các chỉ số xét nghiệm, khám lâm sàng cho thấy huyết áp cao 150 mmHg, men gan cao, gan nhiễm mỡ độ 3, tiểu đường type 1, hội chứng viêm cầu thận mạn, vô kinh. Nhận thấy người bệnh có những dấu hiệu bất thường như đau đầu liên tục, nhìn mờ, mệt mỏi, bác sĩ CKI Võ Trần Nguyên Duy, khoa Nội tiết – Đái tháo đường nghi ngờ chị Giang không chỉ béo phì thông thường (do dinh dưỡng, lối sống) mà có thể do nguyên nhân khác nên chỉ định người bệnh làm chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.

Kết quả chụp MRI 3 Telsa (Mỹ) cho thấy, chị Giang có một khối u kích thước hơn 16mm chèn ép giao thoa thị giác, chỉ số prolactin máu 315 ng/mL, cao hơn 12 lần mức bình thường (bình thường ở nữ giới không mang thai là 25 ng/mL), xác định u tuyến yên tiết prolactin.

Tuyến yên là một tuyến nội tiết có nhiệm vụ kiểm soát hoạt động của tuyến thượng thận, tuyến giáp, buồng trứng và tinh hoàn. Prolactin là hormone do tuyến yên sản xuất ra, có vai trò rất quan trọng với tuyến vú và ảnh hưởng đến các hoạt động chức năng khác của tế bào. Khi nồng độ prolactin trong máu cao, nó có thể gây ra các triệu chứng như vô kinh, chảy sữa ở phụ nữ; giảm ham muốn tình dục, nữ hóa vú ở nam giới; suy giảm thị lực, đau đầu, vô sinh ở cả hai giới.

Lượng hormone prolactin dư thừa thúc đẩy các rối loạn liên quan đến chuyển hóa, thúc đẩy gia tăng chỉ số kháng insulin, giảm chỉ số nhạy cảm insulin, suy giảm dung nạp glucose và tăng insulin máu. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến béo phì và tiểu đường type 2.

Bác sĩ Duy cho biết, các triệu chứng của u tuyến yên tiết prolactin rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác do chúng diễn tiến âm thầm và biểu hiện ở nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể như rối loạn kinh nguyệt, vô kinh dễ bị nhầm với hội chứng buồng trứng đa nang, đau đầu, suy giảm thị lực dễ bị nhầm với đau nửa đầu, các bệnh về mắt, võng mạc…

“U tuyến yên tiết prolactin kèm theo béo phì bệnh lý có thể được điều trị thành công nếu sử dụng thuốc đúng cách và tuân thủ phác đồ điều trị” bác sĩ Duy nhấn mạnh.

Tìm đúng nguyên nhân gây ra hàng loạt triệu chứng như tăng cân nhanh, huyết áp cao, đường máu cao, đau đầu, tăng men gan, vô kinh…, bác sĩ Duy đã lên phác đồ tập trung điều trị tận gốc cho người bệnh. Chị Giang được chỉ định sử dụng thuốc chủ vận dopamine nhằm ức chế sự tiết prolactin của tuyến yên để giảm kích thước khối u, giảm nồng độ prolactin, khắc phục các rối loạn sinh sản và cải thiện thị lực. Không chỉ uống thuốc đều đặn hàng ngày, duy trì lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục và ngủ đủ giấc, chị Giang còn tái khám thường xuyên để kiểm tra chỉ số prolactin máu.

Sau 3 tháng điều trị, nồng độ prolactin của người bệnh giảm xuống còn 91 ng/mL, kèm theo sự cải thiện về thị lực và chứng đau đầu. Theo dõi sau 5 tháng, nồng độ prolactin của chị Giang đã giảm xuống 30 ng/mL, gần về mức bình thường, cân nặng giảm 10kg, huyết áp và đường huyết ở mức ổn định, chị bắt đầu có kinh nguyệt trở lại. Bác sĩ Duy cho biết, người bệnh tiếp tục được điều trị bằng thuốc chủ vận dopamine đến khi nồng độ prolactin trở về mức bình thường, xét nghiệm không còn tình trạng rối loạn hormone, nếu lúc đó cân nặng của người bệnh vẫn ở mức béo phì sẽ xem xét chỉ định điều trị giảm cân.

Bác sĩ Duy cho biết, nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, kích thước khối u phát triển có thể khiến người bệnh mất thị lực, mù lòa, tăng áp lực trong sọ. U tuyến yên tiết prolactin chiếm 40% tổng số u tuyến yên, mỗi năm có 3-5 ca mắc mới trên 100.000 người.

*Tên người bệnh đã thay đổi