4 năm sau lần bị hóc xương cá trong bữa ăn, ông Tư (71 tuổi, Tây Ninh) mới biết mảnh xương dài khoảng 2 cm vẫn còn mắc sâu trong phế quản phải khi đi khám sức khỏe tổng quát tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Điều bất ngờ là suốt thời gian đó, ông gần như không có triệu chứng hô hấp đáng kể. Dị vật chỉ được phát hiện tình cờ khi ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ) kiểm tra sức khỏe tổng quát công nghệ cao vì mệt mỏi kéo dài sau nhiều năm sử dụng thuốc dân gian không rõ thành phần, không có chỉ định của bác sĩ để chữa đau nhức xương khớp.

Theo lời người bệnh, mỗi lần dùng thuốc, các cơn đau đều giảm nhanh nên ông duy trì trong thời gian dài mà không rõ thành phần của các loại thuốc này. Gần đây, ông bắt đầu cảm thấy cơ thể mệt mỏi, giảm sức, ăn uống kém, đôi lúc khò khè nhẹ, khạc ít đàm nên quyết định đi khám.

Qua thăm khám và xét nghiệm, bác sĩ CKII Phạm Thị Thanh Tâm, Trưởng chuyên khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ) ghi nhận người bệnh có nhiều rối loạn chuyển hóa như tiền đái tháo đường, tăng acid uric máu, rối loạn mỡ máu, đồng thời suy tuyến thượng thận do sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc kéo dài.

Kết quả chụp CT ngực phát hiện một cấu trúc tăng đậm độ nằm trong lòng phế quản trung gian bên phải, nghi là dị vật. Khai thác kỹ bệnh sử, ông Tư mới nhớ khoảng 4 năm trước từng bị hóc xương cá trong lúc ăn cơm. Sau đó, ông có vài lần ho ra máu nên đến bệnh viện địa phương kiểm tra nhưng không phát hiện bất thường. Khi triệu chứng dần hết, ông cũng cho rằng mảnh xương đã được tống ra ngoài nên không nghĩ đến khả năng dị vật vẫn còn nằm trong đường thở.

ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), cho biết người bệnh được chỉ định nội soi phế quản ống mềm dưới gây mê. Trong quá trình nội soi, ê-kíp phát hiện một mảnh xương cá cắm sâu vào thành phế quản trung gian bên phải, hai đầu xương bám chắc vào niêm mạc. Các bác sĩ sử dụng dụng cụ chuyên dụng gắp thành công dị vật dài khoảng 2 cm, cầm máu tại chỗ, đường thở thông thoáng trở lại.

Theo bác sĩ Hạnh không phải trường hợp dị vật đường thở nào cũng gây ho sặc dữ dội hoặc khó thở ngay sau khi hít phải. Nếu dị vật lọt xuống phế quản nhưng không gây bít tắc hoàn toàn, các triệu chứng có thể giảm dần theo thời gian. Dị vật vẫn âm thầm nằm trong đường thở, gây phản ứng viêm mạn tính và hình thành mô hạt bao quanh. Nhiều trường hợp chỉ được tình cờ phát hiện khi người bệnh chụp CT hoặc nội soi vì một lý do hoàn toàn khác.

Bác sĩ Hạnh cũng lưu ý nếu không được phát hiện, dị vật tồn tại lâu ngày có thể gây viêm phế quản mạn, viêm phổi tái phát, ho ra máu, giãn phế quản, thậm chí tổn thương đường thở không hồi phục. Vì vậy, những người từng có tiền sử hóc xương, hóc thức ăn hoặc sặc dị vật nhưng sau đó xuất hiện ho kéo dài, ho ra máu hoặc phát hiện bất thường trên phim phổi cần được đánh giá kỹ bằng các phương tiện chẩn đoán chuyên sâu.

Bên cạnh việc lấy thành công dị vật, trường hợp của ông Tư còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng tự ý sử dụng thuốc không rõ thành phần. Theo bác sĩ Tâm, các loại thuốc này không rõ thành phần, việc sử dụng kéo dài có thể khiến người bệnh gặp nguy cơ cao suy tuyến thượng thận, rối loạn đường huyết, tăng huyết áp, loãng xương, suy giảm miễn dịch và nhiều biến chứng khác mà không hề hay biết.

“Điều may mắn là người bệnh đến khám vì tình trạng mệt mỏi nên được chỉ định kiểm tra toàn diện, qua đó phát hiện thêm dị vật đã tồn tại trong phế quản suốt nhiều năm. Nếu tiếp tục tự điều trị tại nhà hoặc bỏ qua các bất thường trên phim phổi, dị vật có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn trong tương lai”, bác sĩ Tâm cho biết.

Bác sĩ Tâm khuyến cáo người dân cần thận trọng với các loại thuốc thuốc gia truyền không rõ nguồn gốc hoặc thành phần, đặc biệt nhấn mạnh việc dùng thuốc luôn cần có chỉ định của bác sĩ. Khi có các biểu hiện mệt mỏi kéo dài, đau nhức phải phụ thuộc vào thuốc, ho kéo dài,… người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân, tránh bỏ sót những bệnh tiềm ẩn nguy hiểm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi