Thay vì cưa xương ức như ca mổ tim thông thường, bé trai được phẫu thuật vá thông liên thất bằng cách mở đường ngực bên ít xâm lấn.

Bé Thái, 4 tuổi, được chẩn đoán thông liên thất từ sau sinh. Bệnh lý này xảy ra khi xuất hiện một lỗ thủng trên vách liên thất (vách ngăn giữa hai buồng tâm thất). Khi đó, máu giàu oxy (đỏ) đi từ tâm thất trái qua lỗ thông và trộn lẫn với máu ít oxy (xanh) trong tâm thất phải. Điều này có thể làm tăng áp lực trong mạch máu phổi, lâu ngày dẫn tới suy tim.

Lỗ thông của bé Thái có kích thước trung bình, khoảng 6 mm. Một phần lỗ thông được che phủ bởi lá vách van ba lá, còn lại khoảng 4 mm. Thông thường trước năm 3 tuổi, một số lỗ thông liên thất có khả năng tự đóng hoặc thu nhỏ lại, ít ảnh hưởng đến tim nên không cần điều trị. Tuy nhiên gần đây, bé chậm tăng cân, dễ mệt khi chạy nhảy gắng sức, thường xuyên viêm đường hô hấp. Gia đình lo bệnh tiến triển, đưa bé đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám.

Ngày 12/8, BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, cho biết lỗ thông của bệnh nhi không tự đóng và bắt đầu gây tổn thương tim. Các buồng tim trái có dấu hiệu giãn, tăng tuần hoàn phổi, về lâu dài có thể khiến áp lực phổi tăng, suy tim. Ê kíp lên kế hoạch phẫu thuật vá lỗ thông cho bé Thái.

ThS.BS Nguyễn Minh Trí Viên, Cố vấn Phẫu thuật tim, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, với những bệnh nhân nhỏ tuổi, thể trạng gầy, tiền sử viêm đường hô hấp như bé Thái, nếu mổ đường xương ức như bình thường có thể ảnh hưởng tới đường thở, quá trình hồi phục có thể kéo dài hơn.

Bác sĩ quyết định mổ tim từ đường ngực bên phải kết hợp gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP). Đây là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn, không cần mở xương ức nên đem lại nhiều ưu điểm như giảm nguy cơ nhiễm trùng, ít đau, hồi phục nhanh. So với một ca mổ tim truyền thống, kỹ thuật này đòi hỏi thao tác khéo léo hơn do khoảng cách đến tim xa hơn, việc tiếp cận lỗ thông khó khăn hơn.

Trong ca mổ kéo dài gần ba giờ, bác sĩ Viên cùng ê kíp mở đường ngực bên phải với vết mổ 4-5 cm, đo chính xác kích thước lỗ thông trong phẫu trường hẹp. Một mảnh màng ngoài tim của bệnh nhi được dùng để vá lỗ thủng. Đồng thời, bác sĩ tiến hành siêu âm tim qua thực quản để đánh giá tình trạng tim trước, trong và sau mổ nhằm đảm bảo lỗ thông đóng kín hoàn toàn.

Bé Thái ít đau, có thể ngồi dậy sau phẫu thuật vài giờ, ăn uống và sinh hoạt bình thường vào hôm sau. Ba ngày sau bé xuất viện, rút ngắn hơn một nửa thời gian hồi phục so với mổ tim từ đường xương ức.

Theo bác sĩ Viên, phương pháp mổ tim truyền thống để lại đường mổ dài từ 6-7 cm, khiến trẻ đau nhiều, chậm hồi phục, nguy cơ sẹo xấu ảnh hưởng tâm lý khi trưởng thành. Phẫu thuật đường ngực bên khắc phục được nhược điểm này. Hơn nữa, việc áp dụng phương pháp gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP) giúp hạn chế morphin giảm đau sau mổ, tránh hệ lụy nghiện thuốc, suy hô hấp, tăng nhạy cảm đau về sau…

Trẻ được chăm sóc hậu phẫu tại phòng riêng biệt với chế độ vô khuẩn nghiêm ngặt, giúp hạn chế nguy cơ nhiễm trùng tối đa. Nhờ đó trẻ khỏe mạnh, xuất viện sớm.

Thời gian nằm viện của ca phẫu thuật tim nhi thường kéo dài 5-7 ngày. Một số trường hợp phải nằm viện cả tháng do suy dinh dưỡng, nhiễm trùng. “Bé xuất viện sau 3-5 ngày mổ tim là một kết quả rất tích cực trong điều trị ngoại khoa tim mạch hiện nay, nhờ áp dụng kỹ thuật mổ ít xâm lấn từ đường ngực bên, kết hợp gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP) và chăm sóc hậu phẫu tốt”, bác sĩ Viên nói.

Bác sĩ Phúc khuyến cáo sau mổ thông liên thất, trẻ cần có chế độ chăm sóc tốt để nhanh hồi phục cũng như ngăn ngừa các biến chứng. Bố mẹ cần động viên trẻ ăn uống đủ chất, tránh để trẻ rơi vào tình trạng chán ăn dẫn tới suy dinh dưỡng. Nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày (8-12 bữa thay vì 3-5 bữa một ngày). Hướng dẫn trẻ các hoạt động vừa sức, tránh vận động gắng sức trong 8-12 tuần đầu sau mổ. Hạn chế để trẻ căng thẳng, quấy khóc, mệt mỏi. Xử trí ngay các triệu chứng táo bón, sốt ở trẻ nếu có.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi