HÀ NỘI – Thai nhi có dây rốn thắt nút được theo dõi chặt chẽ bằng ‘radar’ CTG điện toán 5 tuần, trước khi chào đời an toàn ở tuần 37.

Chị Quỳnh, 31 tuổi, mang thai lần hai. Siêu âm Doppler tuần 32 tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội ghi nhận dây rốn thắt nút do thai nhi cử động và xoay chuyển trong buồng tử cung người mẹ.

Theo ThS.BS Dương Ngọc Hưng, Trung tâm Sản Phụ khoa, đây là tình trạng nguy hiểm do nút thắt tại dây rốn có thể siết chặt khi thai nhi cử động hoặc sản phụ chuyển dạ, làm gián đoạn dòng máu nuôi dưỡng thai. Tình trạng gây nguy cơ suy thai, ngạt sau sinh hoặc thai lưu.

Trường hợp của chị Quỳnh thai nhi vẫn tiếp tục nhận oxy, dinh dưỡng và phát triển phù hợp tuổi thai nên chưa cần can thiệp ngay. Thai phụ được theo dõi chặt chẽ, cân nhắc chỉ định mổ lấy thai khi có biểu hiện bất thường.

Chị Quỳnh được theo dõi siêu âm Doppler để đánh giá dòng máu qua dây rốn và tuần hoàn não của thai, kết hợp CTG điện toán. Đây là phương pháp đóng vai trò giống như một “radar” phân tích chính xác độ dao động nội tại micro (short-term variation – STV), một chỉ số quan trọng thể hiện sức khỏe của hệ thần kinh trung ương thai nhi mà mắt thường không thể đo lường chính xác trên giấy in.

CTG điện toán nhận diện và phân loại sớm các loại nhịp giảm của tim thai để đưa ra đánh giá khách quan dựa trên kho dữ liệu lâm sàng xác định xem biểu đồ tim thai đã đạt tiêu chuẩn an toàn hay chưa. Kết quả theo dõi cung cấp thêm cơ sở để bác sĩ đánh giá tình trạng thai và quyết định thời điểm can thiệp phù hợp.

Khác với CTG truyền thống sử dụng mắt thường để đọc kết quả, CTG điện toán (computerized CTG – cCTG) áp dụng các thuật toán máy tính (phổ biến nhất là hệ thống Dawes-Redman) để phân tích các chỉ số tim thai một cách khách quan, loại bỏ hoàn toàn yếu tố sai sót do cảm tính của con người. Hệ thống sử dụng thuật toán để phân tích tự động dữ liệu tim thai, cơn co tử cung theo từng đơn vị 1/16 phút, tương đương 3,75 giây, giúp chuẩn hóa dữ liệu và hạn chế sai số khi có nhiều người cùng quan sát.

Sau 5 tuần theo dõi, bác sĩ chỉ định mổ lấy thai chủ động ở 37 tuần 3 ngày nhằm hạn chế nguy cơ nút thắt siết chặt trong giai đoạn cuối thai kỳ hoặc khi chuyển dạ. Bé trai chào đời nặng 2.900 g, chỉ số Apgar, thang điểm đánh giá nhanh tình trạng sức khỏe trẻ sơ sinh, đạt 9 điểm sau một phút và 10 điểm sau 5 phút. Kiểm tra sau sinh ghi nhận một nút thắt trên dây rốn. Ca mổ diễn ra thuận lợi, mẹ và bé ổn định, xuất viện sau bốn ngày.

Bác sĩ Hưng cho biết dây rốn thắt nút ở thai nhi được ghi nhận ở khoảng 0,3-2% thai kỳ. Yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gồm dây rốn dài, đa ối, thai cử động nhiều, thai nam, mang thai quá ngày, đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp mạn tính, sinh nhiều lần hoặc có tiền sử sảy thai. Tuy nhiên, bất thường này vẫn có thể xuất hiện ở thai phụ không thuộc nhóm nguy cơ.

Dây rốn thắt nút thường không gây triệu chứng đặc hiệu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện qua siêu âm, thậm chí là khi mổ lấy thai hoặc sau khi em bé chào đời. Siêu âm Doppler màu có thể hỗ trợ nhận diện hình ảnh bất thường của dây rốn và đánh giá dòng máu qua các mạch máu. Tuy nhiên, việc phát hiện nút thắt trước sinh không phải lúc nào cũng dễ dàng do dây rốn liên tục thay đổi vị trí theo cử động của thai nhi.

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ dây rốn thắt nút, các yếu tố được xem xét gồm tuổi thai, mức độ phát triển của thai, lượng nước ối, dòng máu qua dây rốn, tim thai và cử động thai. Nếu thai ổn định, chưa có bằng chứng nút thắt ảnh hưởng đến tuần hoàn, bác sĩ có thể tiếp tục theo dõi chặt chẽ bằng phác đồ phù hợp dưới hỗ trợ của CTG điện toán; khi xuất hiện bất thường cân nhắc chỉ định lấy thai ngay.

Bác sĩ Hưng khuyến cáo thai phụ cần khám thai đúng lịch và thực hiện siêu âm, xét nghiệm theo chỉ định. Đặc biệt trong những tuần cuối thai kỳ, người mẹ nên chú ý sự thay đổi về tần suất và mức độ thai máy so với thường ngày.

Nếu thai máy ít hơn hoặc yếu hơn rõ rệt, không cảm nhận được thai cử động, hoặc xuất hiện đau bụng, ra máu, ra nước âm đạo, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.