Ông Mạnh, 50 tuổi, khó thở kèm ho kéo dài, nghĩ có vấn đề về phổi nhưng bác sĩ chẩn đoán một mạch máu nuôi tim gần tắc, suy tim nặng.

Ông Mạnh nghiện thuốc lá 35 năm, tiền sử gia đình có người bị ung thư phổi, một tháng nay thấy mệt mỏi, ho kéo dài kèm khó thở khi nằm. Ông khám hô hấp tại một cơ sở y tế được chẩn đoán viêm phổi, uống thuốc không giảm, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (Cơ sở P.Tân Hưng – Quận 7 cũ).

Kết quả siêu âm tim ghi nhận chỉ số phân suất tống máu (EF) chỉ còn 27% (người bình thường khoảng 50-70%). Chụp cắt lớp vi tính (MSCT) mạch vành để tìm nguyên nhân phát hiện nhánh mũ (LCx) hẹp 95%. BS.CKI Lương Sỹ Bắc, chuyên khoa Tim mạch, cho biết EF của bệnh nhân giảm nặng là do hẹp nặng một nhánh mạch vành chính gây thiếu máu cục bộ cơ tim và gây suy tim EF thấp.

Đây là tình trạng tim bị suy yếu, không còn đủ khả năng bơm máu để cung cấp oxy, dưỡng chất cho các mô và cơ quan trong cơ thể. Dấu hiệu thường gặp gồm mệt mỏi, khó thở, phù chân, giảm khả năng gắng sức, một số người kèm ho dai dẳng.

Trong khi đó, hút thuốc lá và triệu chứng ho, khó thở cũng liên quan đến các bệnh lý hô hấp. Điều này dễ gây nhầm lẫn, có thể làm trì hoãn tìm nguyên nhân và điều trị suy tim khiến bệnh của ông Mạnh nặng hơn. Cũng theo bác sĩ Bắc, bệnh nhân này có thể đã từng bị nhồi máu cơ tim và vẫn có nguy cơ nhồi máu cơ tim tái phát, rối loạn nhịp, tử vong nếu không được điều trị phù hợp.

Bệnh nhân được can thiệp đặt một stent ở động mạch mũ, kết hợp điều trị nội khoa tối ưu để cải thiện tình trạng suy tim. Tuy nhiên bác sĩ Bắc cho rằng nếu được chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời thì khả năng hồi phục EF cũng như tiên lượng bệnh về lâu dài và sức khỏe của bệnh nhân sẽ tốt hơn nhiều. Bên cạnh tuân thủ điều trị và tái khám theo lịch hẹn, bác sĩ khuyên ông bỏ thuốc lá, kiểm soát chế độ ăn (tăng cường rau xanh, hạn chế mỡ, nội tạng, giảm muối, đường), tập thể dục đều đặn phù hợp với thể trạng.

Nguyên nhân gây suy tim bao gồm bệnh mạch vành, bệnh lý van tim, tim bẩm sinh, bệnh cơ tim, rối loạn nhịp, bệnh lý tuyến giáp, đái tháo đường, tăng huyết áp… Một số yếu tố nguy cơ dẫn đến suy tim nặng như thời điểm chẩn đoán trễ, không tuân thủ điều trị (bỏ thuốc, uống không đều, giảm liều), chế độ ăn nhiều muối, nhiễm khuẩn, lạm dụng rượu…

Ho dai dẳng và khó thở thường là dấu hiệu chồng lắp của nhiều bệnh lý tim và phổi như suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, viêm phổi… Tuy nhiên mỗi loại bệnh có cách biểu hiện khó thở và các triệu chứng kèm theo khác nhau. Do đó người bệnh cần được thăm khám sớm và đúng chuyên khoa để được chẩn đoán và can thiệp điều trị kịp thời, tránh tình trạng diễn tiến nặng. Ví dụ, các bệnh hô hấp như COPD, viêm phổi, viêm phế quản chủ yếu gây ho kèm đờm nhầy, đặc, tiếng khò khè nghe rõ nhất khi thở ra do không khí đi qua đường thở bị thu hẹp.

Triệu chứng đặc trưng của suy tim gồm khó thở tăng lên khi nằm đầu thấp và khó thở kịch phát về đêm (người bệnh tỉnh giấc vì ngạt thở) hoặc khó thở khi gắng sức. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, yếu sức hầu hết thời gian, sưng chân nặng hơn vào cuối ngày do tích nước. Ho do suy tim thường là ho khan, có thể nặng hơn vào ban đêm hoặc khi nằm, một số trường hợp tiết ra đờm loãng, lẫn máu do ứ dịch phổi. Các triệu chứng khác bao gồm ăn uống kém, sụt cân, chóng mặt, ngất, nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, đau ngực…

Chẩn đoán bệnh đòi hỏi phải thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng, xét nghiệm máu, siêu âm tim, điện tâm đồ, chụp X-quang ngực để xác định nguyên nhân tim mạch hay phổi. Tùy trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp CT mạch vành, chụp mạch vành bằng phương pháp thông tim, MRI tim, holter điện tâm đồ 24 giờ…

Bác sĩ Bắc khuyến nghị người lớn tuổi, có các yếu tố nguy cơ tim mạch như hút thuốc lá, mắc bệnh nền tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, béo phì… phải khám tim mạch định kỳ tại các trung tâm y tế chuyên sâu. Người bệnh có các triệu chứng như ho dai dẳng, khó thở nên khám kết hợp cả chuyên khoa hô hấp và tim mạch để bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, điều trị phù hợp, phòng ngừa bệnh diễn tiến nặng.

* Tên người bệnh đã được thay đổi