Trẻ viêm amidan tái phát khi thời tiết sáng nắng chiều mưa, cơ thể chưa kịp thích nghi, hệ miễn dịch suy yếu; thời điểm nghỉ hè, thuận tiện chăm sóc, nhiều phụ huynh cho trẻ phẫu thuật cắt amidan đợt này.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết thông tin trên; thêm rằng, trẻ phẫu thuật cắt amidan đều viêm amidan tái phát nhiều lần/năm trước đó, từng được chỉ định phẫu thuật nhưng trì hoãn do trẻ vướng lịch học, không tiện chăm sóc hậu phẫu.

Hè năm nay, thời tiết nắng mưa thất thường, cơ thể trẻ khó thích nghi kịp. Niêm mạc hầu họng trẻ non yếu, dễ bị khô do nắng và lạnh đột ngột, giảm lớp bảo vệ tự nhiên, dễ bị virus, vi khuẩn tấn công khiến bệnh tái phát; đặc biệt ở những trẻ tiền sử viêm amidan mạn tính, viêm amidan hốc mủ trước đó.

Amidan sưng to khiến trẻ ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ, hôi miệng, thường xuyên thở bằng miệng. Độ ẩm tăng cao, môi trường lý tưởng cho vi khuẩn, nấm và virus phát triển. Virus, vi khuẩn từ môi trường bên ngoài dễ dàng tấn công, amidan và VA kích ứng, tái phát viêm.

Theo bác sĩ Hằng, số lượng bệnh nhi phẫu thuật tái phát và cắt amidan hơn tháng qua tại Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tăng hơn 50% so với một tháng trước đó, chủ yếu các bé từ 10 đến 12 tuổi. “Đây là thời điểm trẻ tái phát và phẫu thuật cắt amidan cao nhất cả năm”, bác sĩ Hằng nói.

Nhiều phụ huynh cũng băn khoăn phẫu thuật cắt amidan khiến trẻ giảm sức đề kháng. Amidan là một phần nhỏ trong hệ thống miễn dịch toàn cơ thể, cắt bỏ amidan không khiến trẻ mất khả năng chống lại bệnh tật. Khi amidan tái phát nhiều lần, các hốc trong amidan tích tụ mủ, xác tế bào, vi khuẩn, virus, không còn là “hàng rào miễn dịch” ngăn chặn tác nhân gây bệnh mà amidan trở thành ổ viêm mạn tính, nơi trú ẩn và lan truyền vi khuẩn, khiến tình trạng nhiễm trùng kéo dài, điều trị kém đáp ứng. Trẻ bỏ ăn, sốt thường xuyên, ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ, ảnh hưởng sự phát triển của trẻ. Thường sau cắt amidan, trẻ thường ít bệnh vặt hơn, ăn uống ngon miệng hơn, ngủ sâu giấc hơn, phát triển thể trạng tốt hơn.

Như trường hợp, bé V.M.K. (7 tuổi) vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng sốt cao liên tục 3 ngày không bớt, đau họng, bỏ ăn, cứng cổ họng, mệt mỏi. Trước đó, bé từng viêm amidan nhiều lần, thời gian đầu điều trị nội khoa đáp ứng. Tuy nhiên, một năm nay, bé phải uống thuốc thời gian dài hơn, triệu chứng lâu cải thiện hơn.

Đợt này, bé được nghỉ hè, ba mẹ đi làm, bé ở trong phòng máy lạnh suốt ngày coi ti vi, Ipad, ăn nhiều kem, uống nước ngọt lạnh liên tục. Lúc đầu, chỉ hơi khàn tiếng, đau họng nhẹ, ba mẹ cho bé súc nước muối sinh lý hàng ngày, uống thuốc điều trị, ăn uống bổ sung vitamin nhưng không đỡ.

Tại Trung tâm Tai Mũi Họng, bác sĩ Hằng nội soi tai mũi họng, cho biết bé K. áp xe to quanh amidan. Amidan bé K. sưng to, đỏ, vùng quanh amidan phù nề, mủ tụ phía sau, lưỡi gà bị đẩy lệch. Theo mẹ bé K., trước đó, bé từng áp xe amidan và điều trị kháng sinh đáp ứng. Tuy nhiên, lần này, điều trị kháng sinh không đáp ứng.

Bác sĩ Hằng rạch dẫn lưu ổ mủ, sau 1 tuần phối hợp điều trị kháng sinh hết ổ áp xe, bác sĩ Hằng phẫu thuật cắt amidan cho bé. Áp xe amidan là biến chứng thường gặp ở trẻ viêm amidan mạn tính, điều trị không triệt để, vi khuẩn lan rộng ra mô mềm xung quanh amidan, tạo thành ổ mủ tụ lại dưới niêm mạc họng. Bệnh nếu không can thiệp kịp thời có thể viêm tấy lan rộng vùng cổ; gây khó thở, ngạt thở; viêm trung thất; nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng.

Sau mổ và rạch dẫn lưu mủ, sức khỏe bé K. ổn định, phục hồi tốt sau 24 giờ, xuất viện, và tái khám theo lịch hẹn.

Tương tự, bé L.H.T.A. (5 tuổi) tái phát viêm amidan gần 10 lần suốt 1 năm qua. Bé thường xuyên sốt, đau họng, khó nuốt, thở khò khè, ngủ ngáy, ngủ không sâu giấc, ngủ dậy quấy khóc và mệt mỏi cả ngày, bỏ ăn. Mỗi lần tái phát, chị P. – mẹ bé A. lại đưa con đi khám, được chẩn đoán viêm amidan, điều trị nội khoa; cách đây 2 tháng, bé được bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt amidan.

Một tuần trước, sau khi đi bơi về, bé A. tái phát viêm amidan, sốt, đau họng, bỏ ăn, quấy khóc, sụt cân. Mẹ đưa bé đến Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

Bác sĩ Hằng nội soi tai mũi họng thấy amidan bé A. sưng đỏ, phì đại, cản trở đường thở khiến bé ngủ ngáy, thở khò khè, bề mặt hốc mủ bã đậu, sung huyết. Bác sĩ Hằng chẩn đoán bé A. viêm amidan quá phát độ 4, viêm VA quá phát, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, chỉ định phẫu thuật cắt amidan, nạo VA.

Bác sĩ Hằng phẫu thuật cắt amidan và nạo VA bằng phương pháp Coblator công nghệ plasma của hãng Smith và Nephew (Mỹ), sóng năng lượng ở nhiệt độ thấp, mức nhiệt khoảng 60-70 độ C. Sau khoảng 30 phút, các ổ viêm được loại bỏ hoàn toàn, ít chảy máu. Bé A. nói chuyện, ăn uống sau phẫu thuật 3 giờ, xuất viện sau 24 giờ. Tái khám sau phẫu thuật, sức khỏe bé ổn định, lành thương tốt, nên tiếp tục bổ sung dinh dưỡng, ăn ngủ đủ giấc.

Theo bác sĩ Hằng, không phải trường hợp nào viêm amidan cũng phẫu thuật. Đây là biện pháp cuối cùng và tối ưu để điều trị dứt điểm tình trạng viêm. Phẫu thuật cắt amidan, phẫu thuật nạo VA được chỉ định khi viêm amidan tái đi tái lại hơn 5 lần/năm; amidan phì đại gây tắc nghẽn đường thở trên; ngưng thở khi ngủ; ngủ ngáy; áp xe quanh amidan không cải thiện khi điều trị kháng sinh, tình trạng hô hấp bị ảnh hưởng; vòi nhĩ bị tắc gây nhiễm trùng tai giữa, nhiễm trùng huyết,…

Để phòng ngừa viêm amidan ở trẻ mùa nắng nóng, bác sĩ Hằng khuyến cáo ba mẹ nên cho trẻ uống nhiều nước, ăn nhiều rau xanh, thực phẩm có vitamin C, vitamin E, vitamin A; hạn chế cho trẻ ăn uống đồ lạnh; cho trẻ súc miệng bằng nước muối sinh lý hàng ngày; không lạm dụng máy điều hòa và chỉ cho trẻ ở phòng lạnh với nhiệt độ 26-28 độ C.