Ông Tuấn, 59 tuổi, gân vai rách ngày càng lớn sau 5 năm điều trị bảo tồn; nay không thể khâu nối trực tiếp, bác sĩ nội soi lấy gân lưng thay thế gân vai.

Ông Tuấn bị rách gân vùng vai trong một lần ngã xe, được điều trị bảo tồn bằng thuốc và vật lý trị liệu nhưng các triệu chứng ngày càng nặng hơn. Mới đây, ông Tuấn đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám trong tình trạng đau và yếu vai nhiều, không thể nâng đỡ vật dụng hay lái xe mô-tô, chơi tennis.

ThS.BS.CKI Hồ Văn Duy Ân, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, cho biết khi mới rách gân vai, các khối cơ và gân còn lại còn đủ khỏe, có thể bù trừ chức năng cho các gân rách nên các triệu chứng đau, yếu vai không quá rõ rệt. Tuy nhiên theo thời gian, vai bắt đầu yếu dần, các khối cơ và gân lành bị quá tải, không thể chịu lực thay. Kết quả chụp MRI cho thấy nhóm gân trên sau chóp xoay vai (gồm gân trên gai và dưới gai) của ông Tuấn bị tổn thương nặng, rách rất lớn, không thể khâu nối trực tiếp. “Đây là một trong những trường hợp rất ít gặp”, bác sĩ Ân nhận định.

Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, nguy cơ giảm nghiêm trọng chức năng khớp vai, thậm chí người bệnh bị giả liệt (mất khả năng nhấc tay lên, giống như liệt cơ nhưng thực chất khớp không bị liệt thần kinh), thúc đẩy thoái hóa khớp vai diễn ra nhanh hơn. Ông Tuấn được chỉ định phẫu thuật nội soi dùng bó gân lưng dưới cơ thang (nằm ở giữa lưng) thay thế cho gân vai bị rách. “Đây là phần gân lưng có hướng vận động lực gần giống nhất với phần gân vai đã bị rách của người bệnh”, bác sĩ Ân nói.

Ca mổ được thực hiện bằng kỹ thuật nội soi. Theo bác sĩ Ân, đây là kỹ thuật chuyển gân phức tạp, cần được thực hiện một cách tỉ mỉ và chính xác cao. Trong quá trình mổ, bác sĩ bóc tách một phần bó gân dưới cơ thang để thay thế hoàn toàn gân vai. Nhờ đó, khôi phục khả năng xoay ngoài và nâng cánh tay cho người bệnh, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ thoái hóa khớp vai sớm, có thể phải thay khớp sau này. Phương pháp này đặc biệt hữu ích với người có nhu cầu vận động cao, yêu thích thể thao như ông Tuấn. Phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, giúp hạn chế tối đa tổn thương các mô mềm xung quanh, ít mất máu, nguy cơ nhiễm trùng thấp và tránh được tình trạng teo cơ delta của phương pháp mổ mở truyền thống. Ca mổ kết thúc sau khoảng ba giờ.

Ngày thứ 3 sau mổ, người bệnh giảm đau đáng kể, có thể vận động nhẹ vai phải và chuẩn bị xuất viện. Tiên lượng, lực cơ sẽ được cải thiện sau 3 – 6 tháng. Sau khoảng 1 năm, người bệnh có thể sinh hoạt bình thường và chơi thể thao trở lại.

Rách gân chóp xoay vai là tình trạng rách một phần hay toàn phần (đứt) các cơ quay của khớp vai. Chấn thương này thường xảy ra ở những người vận động vai quá mức như chơi thể thao, thường xuyên mang vác nặng hoặc gặp tai nạn, té ngã.

Bác sĩ Ân cho biết, những vết rách nhẹ có thể tự liền lại nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vết rách ngày càng lớn dần lên hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả, làm suy giảm tầm vận động, người bệnh phải phẫu thuật điều trị thay gân. Phẫu thuật nhằm làm giảm đau, phục hồi khả năng vận động, tái tạo lại cân bằng lực sinh lý của khớp vai và ngăn ngừa các biến chứng trong tương lai.