Hà Nội – Bụng to dù không tăng cân, Phương, 21 tuổi, đi khám phát hiện khối u buồng trứng kích thước gần 20 cm, sinh thiết xác định u quái ác tính không trưởng thành – một dạng ung thư buồng trứng ít gặp ở phụ nữ trẻ.

Khoảng vài tháng gần đây, Phương nhận thấy vòng bụng tăng dần bất thường dù chưa quan hệ tình dục. Khi bụng ngày càng lớn, Phương đến Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội để kiểm tra chuyên sâu. Thăm khám lâm sàng ghi nhận khối u lớn chiếm gần toàn bộ vùng hạ vị, lan lên trên rốn, mật độ chắc và gây cảm giác tức khi ấn.

Kết quả siêu âm cho thấy khối u xuất phát từ buồng trứng phải, kích thước 185x96x132 mm. Bên trong khối u có cấu trúc không đồng nhất, nhiều vách ngăn, xuất hiện thành phần đặc kích thước 43×41 mm và ít tăng sinh mạch trên Doppler. Khối u được phân loại ORADS 4 – nhóm tổn thương có nguy cơ ác tính cao. Bác sĩ Nông Tuyết Phượng, Trung tâm Sản Phụ khoa, chỉ định phẫu thuật nội soi cắt u và đánh giá mô bệnh học.

Trong phẫu thuật, êkip đặt trocar qua rốn vào trực tiếp khối u, hút ra khoảng một lít dịch màu vàng trong. Sau khi bơm khí CO₂ và đưa camera vào ổ bụng, bác sĩ ghi nhận bề mặt trong và ngoài khối u tương đối trơn nhẵn, bên trong có một nhú kích thước khoảng 3 cm. Khảo sát ổ bụng cho thấy tử cung, phần phụ trái, vòi tử cung phải cùng các cơ quan lân cận đều bình thường.

Êkip tiếp tục bóc tách, cắt hoàn toàn khối u buồng trứng phải, đồng thời bảo tồn tối đa các cấu trúc sinh sản còn lành. Bệnh phẩm được gửi sinh thiết lạnh ngay trong mổ. Kết quả ban đầu hướng đến u quái trưởng thành (u bì buồng trứng) vốn đa số là lành tính.

Tuy nhiên, kết quả giải phẫu bệnh chính thức sau đó cho thấy bản chất khối u phức tạp hơn dự kiến. Quan sát đại thể ghi nhận khối u gồm nhiều thành phần khác nhau như vùng dạng nang có vách mỏng, vùng mô đặc màu hồng mềm, vùng chứa da, lông tóc và các cấu trúc cứng chắc giống xương, sụn.

Giải phẫu bệnh phát hiện trong khối u có nhiều loại mô xuất phát từ cả ba lá phôi. Thành phần ngoại bì gồm biểu mô da, tuyến bã, tuyến mồ hôi, nang lông, mô răng, mô não và mô thần kinh; trung bì gồm mô mỡ, cơ, xương, sụn; nội bì gồm biểu mô tuyến chế nhầy, biểu mô có lông chuyển và mô tuyến nước bọt.

Đặc biệt, một số tiêu bản xuất hiện các vùng ống thần kinh nguyên thủy – dấu hiệu đặc trưng của mô chưa trưởng thành. Dựa trên các tiêu chí mô bệnh học, chị Phương được chẩn đoán mắc u quái không trưởng thành độ 1. Đây là một dạng u tế bào mầm ác tính của buồng trứng.

Sau phẫu thuật, Phương được điều trị kháng sinh, thuốc chống viêm, hỗ trợ dinh dưỡng và theo dõi sát quá trình hồi phục. Do khối u được phát hiện ở giai đoạn sớm, còn khu trú tại buồng trứng và đã được phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn, người bệnh hiện chưa cần hóa trị.

Theo bác sĩ Phượng, với các trường hợp u quái không trưởng thành độ 1 được phát hiện sớm và điều trị triệt để, tiên lượng thường khả quan. Người bệnh cần tái khám định kỳ bằng thăm khám lâm sàng, siêu âm, chụp cắt lớp (CT) khi cần thiết và xét nghiệm các dấu ấn khối u nhằm phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

U quái buồng trứng bắt nguồn từ tế bào mầm của buồng trứng. Đây là những tế bào có khả năng biệt hóa thành nhiều loại mô khác nhau trong cơ thể. Khi quá trình phát triển và biệt hóa diễn ra bất thường, các tế bào này có thể tạo thành khối u chứa tóc, da, răng, xương, sụn hoặc mô thần kinh. Do hình thành từ sự phát triển bất thường của tế bào mầm, bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em, thanh thiếu niên hoặc phụ nữ chưa từng quan hệ tình dục. Tùy mức độ trưởng thành của các thành phần mô bên trong mà khối u được phân loại là u quái trưởng thành hoặc u quái không trưởng thành.

Trong đó, u quái trưởng thành chiếm đa số và thường lành tính. Ngược lại, u quái không trưởng thành là khối u ác tính ít gặp. Các nghiên cứu cho thấy u quái không trưởng thành chiếm dưới 1% tổng số ung thư buồng trứng.

Bệnh thường diễn tiến âm thầm với các triệu chứng không đặc hiệu như chướng bụng, bụng to dần, đau tức vùng hạ vị, sờ thấy khối bất thường trong ổ bụng hoặc rối loạn kinh nguyệt. Vì vậy, không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi khối u đã phát triển kích thước lớn.

Bác sĩ Phượng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khuyến cáo phụ nữ trẻ, kể cả chưa lập gia đình hoặc chưa quan hệ tình dục, không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như bụng to bất thường, đau bụng kéo dài hoặc cảm giác nặng tức vùng bụng dưới, ăn nhanh no, đi tiểu thường xuyên. Việc khám phụ khoa và siêu âm định kỳ giúp phát hiện sớm các khối u buồng trứng trước khi xảy ra biến chứng như xoắn, vỡ nang hoặc tiến triển thành bệnh lý ác tính, từ đó tăng hiệu quả điều trị và bảo tồn khả năng sinh sản.

Tên người bệnh đã được thay đổi