Bỏ uống hormone, chị Tuyết (32 tuổi, Đồng Tháp) tăng gần 15kg trong 6 tháng, kèm mệt mỏi, khô da, rụng tóc, chuột rút, bác sĩ chẩn đoán béo phì do suy giáp.

Chị Tuyết từng bị bướu giáp đa nhân hóa độc, đã tiến hành phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp 2 năm trước, chỉ định bổ sung hormone tuyến giáp bằng thuốc. Gần 1 năm nay, chị tự ngưng uống thuốc, không tái khám.

Theo bác sĩ CKI Đỗ Tiến Vũ, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – quận 7 cũ), người bệnh ngoài tình trạng béo phì độ 1, các xét nghiệm cho thấy, cholesterol trong máu cao cùng các chỉ số hormone tuyến giáp bất thường: hormone kích thích tuyến giáp (TSH) tăng cao trên 10 mlU/L (mức bình thường dao động từ 0,4 – 5 mIU/L), thyroxine tự do (FT4) giảm thấp còn 8 pmol/L (bình thường 10 – 26 pmol/L).

“Người bệnh phải bổ sung hormone suốt đời nhưng tự dừng điều trị dẫn đến suy giáp nguyên phát”, bác sĩ Vũ nói và cho biết thêm, đây cũng là nguyên dân dẫn đến tình trạng tăng cân không ngừng của người bệnh.

Bác sĩ Vũ giải thích, tuyến giáp là cơ quan sản xuất ra các hormone giúp cân bằng hoạt động của cơ thể. Nếu tuyến giáp bị cắt bỏ, cơ thể không sản xuất ra hormone tuyến giáp được nữa khiến quá trình trao đổi chất bị gián đoạn. Người bệnh cần sử dụng thuốc điều trị tuyến giáp lâu dài, hoặc suốt đời để duy trì lượng hormone giáp bình thường.

Khi ngừng sử dụng thuốc hormone tuyến giáp đột ngột, người bệnh có nguy cơ cao gặp các vấn đề về sức khỏe như ăn uống không ngon miệng, mệt mỏi, táo bón kéo dài, suy giảm trí nhớ, nhịp tim chậm, kinh nguyệt không đều, rụng tóc, da khô, giảm khả năng vận động. Thiếu hụt hormone tuyến giáp làm cơ thể giảm chuyển hóa cơ bản, từ đó gây ra sự tích lũy năng lượng dư thừa dẫn đến tăng cân khó kiểm soát.

Béo phì có liên quan đáng kể đến việc tăng nguy cơ suy giáp do tình trạng viêm mạn tính vì quá tải mô mỡ ảnh hưởng đến các tế bào tuyến giáp. Các cytokin gây viêm cũng có thể làm giãn mạch và tăng tính thấm của các mạch máu ở tuyến giáp, do đó gây ra những thay đổi về hình thái và chức năng của tuyến giáp. Leptin – một yếu tố được sản xuất bởi các tế bào mỡ, cũng đóng vai trò trong tình trạng viêm mạn tính có thể gây ra những thay đổi về nồng độ hormone tuyến giáp ở người béo phì.

Theo bác sĩ Vũ, béo phì và suy giáp có sự tác động qua lại, béo phì làm tăng nguy cơ suy giáp, suy giáp khiến quá trình trao đổi chất của cơ thể chậm lại, thay đổi sự cân bằng giữa lượng calo ăn vào và tiêu thụ, từ đó việc kiểm soát cân nặng khó khăn hơn.

Chị Tuyết được chỉ định sử dụng hormone tuyến giáp kết hợp điều trị giảm cân bằng thuốc ức chế năng lượng nạp vào, điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt. Theo tư vấn của chuyên viên dinh dưỡng, chị Tuyết cần sử dụng các thực phẩm lành mạnh như protein nạc, rau và trái cây để hỗ trợ chức năng tuyến giáp, giúp kiểm soát cân nặng, giảm một số triệu chứng như mệt mỏi, táo bón. Việc cung cấp đủ nước cho cơ thể cũng giúp quá trình giảm cân hiệu quả hơn. Hạn chế ăn sau 20h, nên tránh các thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, chất bột đường.

Bác sĩ Vũ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, thuốc hormone tuyến giáp như một liệu pháp dùng hormone thay thế khi cơ thể không thể tổng hợp đủ, hay không tổng hợp được hormone tuyến giáp. Nhiều người có xu hướng quên hoặc tự ý ngừng uống thuốc tuyến giáp có thể gây ra nhiều tác hại cho cơ thể, thậm chí trong một số trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng tới tính mạng.

“Người bệnh từng phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp cần theo dõi, uống thuốc theo chỉ định và tái khám định kỳ, tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc hay thay đổi liều lượng hormone”, bác sĩ Vũ khuyến cáo. Việc kiểm soát cân nặng không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc các biến chứng bệnh nói chung mà còn có tác động quan trọng trong việc điều trị các bệnh tuyến giáp.

*Tên người bệnh đã thay đổi