HÀ NỘI – Bé Mai, 7 tuổi, 39°C độ, sưng đau hai bên tuyến mang tai, ăn uống kém, được chẩn đoán mắc quai bị do lây từ bố.

Bé Mai xét nghiệm Mumps IgM dương tính, xác định nguyên nhân do virus quai bị. Mẹ bé cho biết khoảng 10 ngày trước, bố bé sốt, sưng đau hai bên góc hàm, chẩn đoán mắc quai bị.

TheoThS.BS Thân Thị Thùy Linh, Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Mumps gây ra, lây chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, dịch tiết mũi họng. Virus lây lan nhanh trong môi trường sinh hoạt chung, đặc biệt giữa các thành viên trong gia đình. Người chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine có nguy cơ nhiễm cao khi tiếp xúc gần với người bệnh.

Quai bị chủ yếu gặp ở trẻ em, người lớn chưa có miễn dịch vẫn có thể mắc bệnh và trở thành nguồn lây cho trẻ.

Bé Mai được điều trị nội khoa kết hợp chăm sóc hỗ trợ bằng thuốc hạ sốt, giảm đau, kháng viêm, đồng thời nghỉ ngơi, ăn uống đủ chất. Bác sĩ tại bệnh viện theo dõi sát những dấu hiệu cảnh báo biến chứng như viêm màng não, viêm tụy và tổn thương các cơ quan khác.

Sau ba ngày điều trị, trẻ hết sốt, tình trạng sưng đau vùng mang tai giảm rõ, ăn uống tốt hơn, sức khỏe ổn định, không ghi nhận biến chứng, được xuất viện.

Trẻ nhỏ mắc quai bị thường diễn biến nhẹ hơn so với người lớn, đa số hồi phục sau 1-2 tuần nếu được chăm sóc đúng cách. Thời gian ủ bệnh thường 12-25 ngày, trung bình khoảng 16-18 ngày. Sau giai đoạn này, người mắc thường sốt, đau đầu, mệt mỏi, sau đó xuất hiện sưng đau một hoặc hai bên tuyến mang tai, đau tăng khi nhai hoặc nuốt.

Trẻ tiếp xúc gần với người mắc bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong khoảng 25 ngày. Nếu xuất hiện sốt, sưng đau vùng mang tai hoặc các triệu chứng nghi ngờ, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm.

Ở nam giới sau tuổi dậy thì, viêm tinh hoàn là biến chứng tương đối thường gặp, tuy nhiên chỉ một tỷ lệ nhỏ trường hợp bị teo tinh hoàn và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Người lớn và thanh thiếu niên sau tuổi dậy thì có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn trẻ nhỏ. Trong quá trình mắc bệnh, nếu người bệnh đau đầu dữ dội, nôn nhiều, co giật, đau bụng dữ dội, lơ mơ hoặc xuất hiện đau, sưng tinh hoàn ở nam sau dậy thì, cần đến cơ sở y tế.

Trẻ cần được tiêm đầy đủ vaccine phòng sởi – quai bị – rubella theo lịch. Gia đình có người trưởng thành mắc quai bị, không nên ngủ chung, không dùng chung đồ dùng cá nhân. Hạn chế tiếp xúc gần với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người chưa có miễn dịch. Người bệnh cần đeo khẩu trang khi tiếp xúc, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, rửa tay thường xuyên. Nhà ở nên được vệ sinh, mở cửa thông thoáng để giảm nguy cơ lây nhiễm.