Tim, 16 tuổi, du học sinh Mỹ, bị đau bụng âm ỉ kéo dài nhiều năm không khỏi, về Việt Nam kiểm tra sức khỏe tổng quát khám phát hiện loét tá tràng.

Gia đình cho biết khoảng 2 năm nay em thường xuyên bị đau vùng bụng trên và quanh rốn tái đi tái lại, hay ợ hơi, ợ chua, cảm giác ăn nhanh no, không ngon miệng. Triệu chứng tăng mạnh khi đến các kỳ thi hoặc có vấn đề gì lo lắng. Gia đình mua thuốc cho uống, các biểu hiện giảm nhưng không khỏi hẳn.

Tháng 6, Tim về Việt Nam thăm gia đình và đến khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. BS.CKII Phan Thị Tường Vân, khoa Nhi chỉ định nội soi, kết quả phát hiện toàn bộ niêm mạc dạ dày tổn thương, có hình ảnh viêm dạng nốt đặc trưng của nhiễm vi khuẩn HP. Tá tràng (phần đầu của ruột non nối với dạ dày) có 1 ổ loét to đang trong giai đoạn tạo cục máu đông, nếu không điều trị kịp thời có thể tái xuất huyết gây mất máu ồ ạt, phần tá tràng viêm loét sưng phù nề, hẹp lòng, cản trở thức ăn lưu thông xuống đoạn còn lại của ruột non.

“Bệnh nhân loét dạ dày tá tràng thường được phân độ ổ loét theo bảng Forrest, nhằm đánh giá nguy cơ tái chảy máu và khả năng bệnh diễn tiến nặng của bệnh nhân. Độ I là xếp loại nguy cơ cao nhất, và độ III được đánh giá là tương đối an toàn. Bé Tim bị loét độ IIc, thuộc nhóm có nguy cơ cao, cần được theo dõi sát và điều trị ngay”, bác sĩ Vân cho biết.

Bệnh nhi được chuyển sang điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM bằng thuốc kháng tiết axit trong 7 ngày, đồng thời theo dõi các dấu hiệu tái chảy máu vị trí loét. Sau 2 tuần, em đáp ứng thuốc tốt, được xuất viện và chuyển sang điều trị trong ngày, tức cần đến bệnh viện tiếp tục tiêm thuốc hàng ngày trong vòng 2 tuần, sau đó chuyển sang điều trị bằng thuốc uống. Tùy từng bệnh nhi, tổng thời gian điều trị có thể kéo dài đến 6-8 tuần.

Trong giai đoạn điều trị, bệnh nhi được tư vấn ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu, tránh các loại đồ ăn cay, nóng, chua, hoặc nhiều dầu mỡ để dạ dày không bị kích thích. Các bữa ăn nên được chia nhỏ trong ngày, và giữ đúng giờ.

Loét dạ dày tá tràng là tình trạng tạo thành một hoặc nhiều vết thương hở trên lớp niêm mạc của dạ dày hoặc tá tràng. Bác sĩ Vân lý giải lớp niêm mạc này giống như một lớp sơn bảo vệ bức tường. Khi có một yếu tố bào mòn lớp sơn này, axit trong lòng dạ dày sẽ tấn công trực tiếp vào bức tường và gây loét.

Nguyên nhân chính gây ra viêm loét dạ dày tá tràng ở trẻ em thường gặp nhất là nhiễm vi khuẩn HP, thường sống trong lớp nhầy của niêm mạc dạ dày, gây biến đổi và làm suy yếu lớp màng bảo vệ này, khiến axit dễ dàng thấm qua và gây tổn thương. Trẻ em có thể bị lây nhiễm HP qua đường ăn uống chung, dùng chung đồ dùng cá nhân với người mang vi trùng hoặc qua nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.

Ngoài ra, bệnh còn có thể do sử dụng không đúng cách một số thuốc thuộc nhóm NSAID (kháng viêm không steroid) thường có trong các loại thuốc giảm đau, hạ sốt phổ biến trên thị trường. Việc sử dụng các loại thuốc này thường xuyên hoặc kéo dài có thể làm suy yếu màng chất nhầy bảo vệ dạ dày, dẫn đến nguy cơ bị viêm loét.

Triệu chứng của bệnh viêm loét dạ dày tá tràng ở trẻ em thường biểu hiện đa dạng và được mô tả khác nhau tùy theo độ tuổi. Đối với trẻ dưới 5 tuổi, trẻ thường đau quanh rốn mơ hồ, kèm với chán ăn, nhợn ói tái phát. Ở trẻ lớn và thanh thiếu niên như bé Tim, đau bụng thường được mô tả rất điển hình. Cơn đau tập trung ở vùng bụng trên, đau nhiều khi đói hoặc no, vào ban đêm, kèm buồn nôn, nóng rát sau xương ức, ợ hơi, ợ chua, khó tiêu.

Nếu bệnh nhi có biểu hiện nôn ra máu tươi hoặc dịch đen như bã cà phê, đi ngoài phân đen, sệt, mùi hôi… là dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa, hoặc đau bụng đột ngột, dữ dội, sờ thấy bụng căng cứng là dấu hiệu của thủng dạ dày. Hai tình trạng này là các biến chứng nguy hiểm của bệnh viêm loét dạ dày tá tràng cần được cấp cứu ngay, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất.

Đối với bệnh nhi nghi ngờ bị bệnh lý dạ dày và tá tràng, sau khi bác sĩ khám lâm sàng, thường sẽ chỉ định nội soi dạ dày tá tràng để đánh giá mức độ tổn thương và tìm các dấu hiệu viêm nhiễm mạn tính do HP gây ra nếu có.

Bác sĩ Vân khuyến cáo các gia đình có trẻ bị đau bụng tái lại thường xuyên, hoặc kéo dài trên 2 tháng, không rõ nguyên nhân, nên được thăm khám và chẩn đoán sớm. Đặc biệt trẻ nên được khám sức khỏe định kỳ hàng năm, nhằm phát hiện các bệnh lý có thể điều trị, tránh diễn tiến thành mạn tính hoặc xuất hiện biến chứng như trường hợp bé Tim.