Các bác sĩ BVĐK Tâm Anh Hà Nội vừa tạo nên kỳ tích khi dưỡng thai quý cho sản phụ mang song thai, một thai lưu trong bụng mẹ từ 23 tuần, nguy cơ lưu thai thứ hai rất cao.

Ngày 8/4, PGS.TS.BS Nguyễn Đức Hinh, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chia sẻ đã cứu sống ngoạn mục sản phụ Vũ Thị Ngân (Hải Dương) bị tai biến sản khoa tắc mạch ối, biến chứng máu không đông. Sau sinh, sản phụ 36 tuổi chảy máu ồ ạt, huyết áp giảm, nhịp tim nhanh, sốc, được chẩn đoán tắc mạch ối, tỷ lệ tử vong rất cao.

“Tai biến sản khoa nguy hiểm nhất là tắc mạch ối, tính mạng sản phụ và thai nhi có thể bị cướp đi trong gang tấc”, Phó giáo sư Hinh chia sẻ.

Chị Ngân 36 tuổi, mang song thai lần đầu bằng phương pháp thụ tinh ống nghiệm (IVF) Kết quả siêu âm thai tuần 23 phát hiện một thai dị tật, phải đình chỉ trong tử cung. Gia đình khuyên chị chuyển BVĐK Tâm Anh để theo dõi thai và an tâm vượt cạn. Tuần thứ 38, chị được chỉ định sinh mổ vì thai kỳ nguy cơ cao, một thai sống ngôi vai, thai lưu còn lại vẫn nằm trong bụng mẹ.

Sau khi đưa em bé nặng 2,5 kg khỏe mạnh ra ngoài, bác sĩ sản tiếp tục thực hiện lấy thai nhi đã hủy và rau thai. Lúc này, TTƯT.BS.CKII Đỗ Ngọc Lâm, Trưởng khoa Gây mê hồi sức, nhận thấy sản phụ có dấu hiệu tụt huyết áp, nhịp tim nhanh lập tức tiêm thuốc giữ huyết áp cho sản phụ.

Trong khi PGS Hinh khâu cơ tử cung, đóng vết mổ người bệnh có biểu hiện sốc rõ rệt, khó thở, máu chảy ra ào ạt từ tử cung và không có máu đông. “Dấu hiệu tắc mạch ối dù chưa điển hình”, bác sĩ Lâm nói đồng thời bật chế độ cấp cứu nội viện. Ê kíp hồi sức tích cực có mặt dùng thuốc nâng huyết áp, nâng mạch, thuốc đông máu, hô hấp nhân tạo, hỗ trợ thở oxy, làm ven xâm lấn, truyền dịch, truyền máu… mục tiêu bảo đảm tuần hoàn và hô hấp cho sản phụ.

“Giữ được huyết áp và hô hấp là giữ được sản phụ khỏi cửa tử”, bác sĩ Lâm cho biết. Bác sĩ Hinh liên tục day đáy tử cung sản phụ nhằm cầm máu cơ học, cho đến khi thở phào “có máu đông rồi”. Nhờ nhạy cảm với các triệu chứng bất thường, chẩn đoán kịp thời và chuẩn xác, ê kíp bình tĩnh xử lý nhanh gọn, quyết đoán, nỗ lực bằng mọi cách, đảm bảo thông khí tối đa, duy trì oxy nồng độ cao, hỗ trợ tuần hoàn tích cực và xử trí rối loạn đông máu.

Sau 2 giờ sản phụ dần ổn định sức khỏe, qua giai đoạn nguy hiểm, chuyển tới khoa hồi sức tích cực tiếp tục điều trị và dần bình phục, xuất viện sau 7 ngày, không có biến chứng.

Chị Ngân trước ngày ra viện, kể lại cảm giác ngưng thở và bất tỉnh đến mức ám ảnh không dám ngủ sâu vì ‘sợ ngủ là chết’. Ôm con trong tay, chị hạnh phúc nói: “Sinh nhật con giờ cũng là ngày sinh nhật mẹ, các bác sĩ đã sinh ra tôi một lần nữa”

Tắc mạch ối (tiếng Anh là Amniotic Fluid Embolism Syndrome) là một trong những thảm họa sản khoa khá hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng, ước tính xảy ra trong khoảng từ 2 đến 6/100.000 trường hợp mang thai, tỷ lệ tử vong lên đến 90%.

Ở trạng thái bình thường, nước ối nằm trong buồng ối, nhưng khi hàng rào giữa khoang ối và tuần hoàn của thai phụ bị phá vỡ, nước ối sẽ đi vào máu của thai phụ thông qua các tĩnh mạch ống cổ tử cung, qua vị trí rau bám đã bong, qua nội mạc tử cung hoặc tử cung bị chấn thương. Nước ối và các thành phần của nước ối (tế bào thai nhi, tóc, lông tơ hoặc các mảnh vụn khác) đi vào trong tuần hoàn mẹ chảy vào tĩnh mạch, tim, phổi, lên não sản phụ, gây suy hô hấp cấp, rối loạn đông máu, choáng nặng và tắc mạch ối…

Tất cả các sản phụ ở mọi độ tuổi đều có thể bị tắc mạch ối. Y khoa ghi nhận các sản phụ thuyên tắc ối có một vài đặc điểm như: thai nhi lớn, thai quá ngày, thai phụ lớn tuổi (trên 35 tuổi), thai phụ mang đa thai hoặc sinh con nhiều lần, nhau thai bất thường, thai phụ mắc hội chứng tiền sản giật, mổ lấy thai, hoặc đẻ đường dưới có sự can thiệp của thủ thuật Forceps, giác kéo, chọc hút nước ối…

Ngoài suy hô hấp, trụy tuần hoàn, biến chứng khác của tắc mạch ối là mất máu nhiều có thể dẫn đến suy gan, suy thận, suy đa tạng, rối loạn đông máu và dễ nhiễm khuẩn hậu sản. Truyền máu điều trị chảy máu sau sinh làm tăng các nguy cơ và biến chứng của truyền máu.

Triệu chứng của tình trạng tắc mạch ối thường là suy hô hấp, cơ thể tím tái đột ngột trong vài phút, có biểu hiện thần kinh như mất ý thức, co giật, sốt, đau tức ngực, tụt huyết áp, phù phổi… Nhiều thai phụ có biểu hiện tim ngừng đập, ngừng thở, tử vong nhanh.

Bác sĩ Hinh cho biết sau triệu chứng ban đầu người bệnh có thể bị đờ tử cung, chảy máu tử cung không cầm được có thể gây phù phổi, một số có thể xuất hiện đông máu rải rác trong lòng mạch.

“Điều đáng quan ngại là tắc mạch ối không thể dự phòng và chưa có biện pháp điều trị hữu hiệu, tỷ lệ tử vong lên tới 90%”, bác sĩ Hinh nói. Vì vậy, cần ekip phẫu thuật sản phụ khoa giàu kinh nghiệm, nhạy cảm lâm sàng và nhanh nhẹn xử trí sớm các tình huống phát sinh.

Tắc mạch ối có thể xuất hiện ở cả trường hợp thai kỳ bình thường, ở mọi độ tuổi, tuy nhiên rất hiếm gặp. Các yếu tố nguy cơ gây tắc mạch ối như sản phụ trên 35 tuổi, mổ lấy thai, đa ối, đa thai, thai chết lưu, rau bong non, tiền sản giật… Tắc mạch ối thường xảy ra trong chuyển dạ nhưng cũng có thể xảy ra trong khi mổ lấy thai, sảy thai, chấn thương bụng, chọc hút nước ối, thậm chí có thể gặp sau khi đẻ, sau khi mổ lấy thai.

“Điều đáng quan ngại là tắc mạch ối không thể dự phòng và chưa có biện pháp điều trị hữu hiệu, tỷ lệ tử vong lên tới 90%. Vì vậy, cần ekip phẫu thuật sản phụ khoa giàu kinh nghiệm, nhạy cảm lâm sàng và nhanh nhẹn xử trí sớm các tình huống phát sinh”, bác sĩ Hinh cho biết thêm.