(Hà Nội) – Bé Thư, 9 tháng, đau bụng, quấy khóc, gia đình kiểm tra camera phát hiện con nuốt ghim giấy khi chơi, được bác sĩ nội soi gắp dị vật kịp thời.

Thời điểm bé Thư nuốt ghim giấy đến khi bố mẹ phát hiện khoảng ba giờ. Gia đình đưa con đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cấp cứu ngay trong đêm. Kết quả chụp Xquang ổ bụng cho thấy có dị vật cản quang, dạng ghim với chiều dài khoảng hơn 1 cm nằm đoạn 2 tá tràng (phần đầu của ruột non nối với phần cuối của dạ dày).

BS.CKII Bùi Quang Thạch, khoa Tiêu hóa, cho biết theo sinh lý tiêu hóa bình thường, sau hơn 4 giờ, thức ăn hoặc dị vật nuốt vào sẽ di chuyển từ dạ dày xuống ruột non. Nếu không can thiệp kịp thời, dị vật vào sâu trong ruột non (ruột non dài khoảng 4-5m), quá trình lấy dị vật sẽ gặp nhiều khó khăn. Quãng đường di chuyển của dị vật dài hơn, thành ruột non mỏng dễ gây tổn thương ống tiêu hóa.

“Đây là trường hợp cấp cứu khẩn, cần thực hiện gấp trong đêm để lấy dị vật ra trước khi xuống ruột non, tránh biến chứng”, bác sĩ Thạch cho biết.

Bác sĩ tiến hành gây mê khẩn, hỗ trợ bác sĩ nội soi lấy dị vật thuận lợi, đảm bảo an toàn cho bé trong suốt quá trình thực hiện thủ thuật. Gây mê cho trẻ nhỏ cần kiểm soát tốt đường thở, đảm bảo huyết động luôn ổn định trong suốt cuộc soi. Đồng thời, kiểm soát nguy cơ trào ngược (nguy cơ dạ dày đầy) trong quá trình gây mê. Nội soi can thiệp cho trẻ nhỏ cũng cần cẩn trọng, bệnh nhi dưới một tuổi có nguy cơ cao gặp biến chứng về tim và phổi nếu không sử dụng liều lượng thuốc mê phù hợp.

Sau 30 phút nhập viện, ê kip nội soi lấy tổng 5 ghim giấy, tránh làm ảnh hưởng đến đường tiêu hóa của trẻ. Sau khi lấy dị vật ra ngoài, bé Thư tỉnh táo,được theo dõi sức khỏe trong 6 giờ và xuất viện.

Bác sĩ Thạch cho biết, bệnh nhân may mắn được người nhà phát hiện sớm, đưa đến bệnh viện trong thời gian vàng, bác sĩ ngay lập tức cấp cứu và xử trí kịp thời. Ghim nằm ở vị trí tá tràng, chưa bị ghim vào thành tá tràng hay ruột non. Với các trường hợp trẻ nhỏ nuốt dị vật, nếu không can thiệp gắp sớm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Các dị vật sắc nhọn như ghim giấy có thể gây loét hoặc thủng thực quản, hình thành lỗ rò khí quản hoặc áp xe, viêm phúc mạc, lỗ rò động mạch chủ – thực quản, thậm chí tử vong. Theo bác sĩ Thạch, các dị vật sắc nhọn có thể gây thủng ở 15 – 35% bệnh nhân. Chẩn đoán sớm và loại bỏ kịp thời dị vật qua nội soi có thể giảm tỷ lệ các tác dụng phụ liên quan đến nuốt dị vật sắc nhọn.

Bác sĩ Thạch chia sẻ thêm, dị vật nếu mắc kẹt ở ruột non có thể gây thủng ruột, chảy máu, áp xe. Khi đó, nội soi ở khu vực này gặp nhiều khó khăn, quá trình lấy dị vật sẽ kéo dài thời gian, tăng nguy cơ tổn thương đường tiêu hóa của trẻ. Dị vật sắc nhọn như ghim giấy có thể gây rách niêm mạc đường tiêu hóa trong quá trình lấy ra ngoài do lòng ruột non rất nhỏ.

Việc loại bỏ dị vật bằng nội soi khó hơn ở trẻ nhỏ so với người lớn, nhất là các dị vật sắc nhọn cần sử dụng thêm các dụng cụ chuyên dụng để bảo vệ đường tiêu hóa. Đường tiêu hóa trên như thực quản, dạ dày, tá tràng của trẻ nhỏ có đường kính nhỏ hơn người lớn nên gây khó khăn khi nội soi can thiệp, đòi hỏi bác sĩ cần có kỹ thuật chuyên sâu, giàu kinh nghiệm. Gắp dị vật ở ruột non là kỹ thuật khó, sử dụng dây nội soi khác biệt so với dạ dày, đại tràng thông thường. Bác sĩ cần thận trọng khi thao tác luồn ống nội soi và kẹp gắp dị vật vào đường tiêu hóa. Quá trình gắp sẽ khó khăn và kéo dài thời gian hơn nhiều so với người lớn.

Bác sĩ Thạch cho biết, phần lớn các trường hợp trẻ nuốt dị vật đều không có triệu chứng rõ ràng ngay lập tức, nhất là ở trẻ nhỏ chưa thể nói rõ triệu chứng gặp phải. Cha mẹ, người nhà cần đặc biệt lưu ý khi thấy trẻ có dấu hiệu nghi ngờ như ho, nôn ói, đau bụng, quấy khóc bất thường, khó nuốt, tím tái khó thở…

Khi nghi ngờ trẻ nuốt dị vật, người lớn không nên cố móc họng trẻ để lấy dị vật ra vì có thể khiến dị vật mắc sâu hơn. Hãy giữ bình tĩnh, quan sát các dấu hiệu của trẻ. Nếu trẻ tỉnh táo, không ho sặc, có thể cho trẻ uống nước. Với dị vật kim loại hay các dị vật sắc nhọn như ghim giấy cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để tránh gây tổn thương nặng nề cho đường tiêu hóa.

Bác sĩ Thạch lưu ý, cha mẹ cần đảm bảo môi trường sống an toàn, tránh để vật dụng nguy hiểm khỏi tầm với của trẻ; nên cất các vật nhỏ, sắc nhọn ngoài tầm với của trẻ, không để trẻ chơi đồ chơi quá nhỏ, dễ nuốt; giám sát trẻ khi ăn, khi chơi, tránh các loại thức ăn có nguy cơ hóc gây nguy hiểm như các loại hạt, thạch, trân châu…

Việc phát hiện và xử lý sớm khi trẻ nuốt dị vật là yếu tố quan trọng giảm thiểu nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Nội soi cấp cứu là phương pháp tối ưu giúp lấy dị vật khỏi đường tiêu hóa, không xâm lấn, giúp trẻ hồi phục nhanh. Trong nhiều trường hợp khi phát hiện muộn, dị vật di chuyển xuống sâu hoặc gây tổn thương thủng ruột, vi khuẩn và dịch tiêu hóa có thể tràn vào ổ bụng dẫn đến viêm phúc mạc, một tình trạng nguy kịch có thể cần phẫu thuật cấp cứu để đảm bảo an toàn cho trẻ. Theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu nghi ngờ, đưa trẻ đến bệnh viện có thể giúp lấy dị vật nhanh chóng, ngăn biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.