Cụ bà 96 tuổi nhập viện vì mệt, khó thở nhiều, thực hiện nhiều xét nghiệm mới xác định suy tim dù chức năng co bóp tim vẫn ở mức bình thường.

Bà Mỹ bị suy tim, rung nhĩ, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn nhiều năm nay, có uống thuốc nhưng không đầy đủ. Người nhà kể bà có thói quen ăn mặn, vốn không tốt cho bệnh nhân tim mạch. Cách nhập viện ba ngày, bà mệt, khó thở, đêm ngủ chập chờn vì thường xuyên phải ngồi dậy để dễ thở hơn. Bà được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

Ngày 27/8, BS.CKI Hoàng Thị Bình, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết bệnh nhân nhập viện trong trạng thái mệt lả, huyết áp cao 170-180 mmHg, thở khó nhọc. Bác sĩ nghi ngờ bà bị suy tim cấp, siêu âm đo chức năng co bóp tim (EF) thì bảo tồn ở mức 60%

Tuy nhiên, nồng độ NTproBNP lên tới 3880 pg/mL. Đây là xét nghiệm được thực hiện nhằm chẩn đoán, đánh giá tình trạng suy tim, cũng như xem xét nguy cơ suy tim ở những bệnh nhân có các yếu tố rủi ro như đái tháo đường, tăng huyết áp, hoặc bệnh động mạch vành. Chỉ số này ở người trên 75 tuổi khỏe mạnh là dưới 300 pg/mL. Bác sĩ xác định bà Mỹ bị suy tim phân suất tống máu bảo tồn, còn gọi là suy tim tâm trương (HFpEF).

Ở bệnh nhân suy tim phân suất tống máu bảo tồn, sức co bóp của cơ tim (EF) vẫn bình thường (thường trên 50%) nhưng chức năng nhận máu bị suy giảm do cơ tim không giãn nở tốt để máu trở về tim dễ dàng trước khi được bơm đi các cơ quan khác. Nguyên nhân chính là sự cứng và giảm đàn hồi của cơ tim, khiến tim không thể giãn nở đầy đủ trong kỳ tâm trương, dẫn đến giảm thể tích máu được chứa trong buồng tim.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, so với các loại suy tim khác (suy tim với phân suất tống máu giảm, suy tim phân suất tống máu giảm nhẹ và suy tim phân suất tống máu cải thiện), suy tim phân suất tống máu bảo tồn khó phát hiện hơn do chỉ số EF vẫn trên mức 50%, phải nhờ đến xét nghiệm và siêu âm tim mới đưa ra được chẩn đoán.

Các nguyên nhân gây ra suy tim phân suất máu bảo tồn bao gồm bệnh nhân cao tuổi, người béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành, rung nhĩ, bệnh thận mạn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), ngưng thở khi ngủ, thiếu máu.

“Bà Mỹ có nhiều yếu tố nguy cơ, lại thường xuyên ăn mặn và uống thuốc điều trị suy tim không đầy đủ. Đây chính là nguyên nhân dẫn tới cơn suy tim phân suất máu bảo tồn”, bác sĩ Kiều nói, thêm rằng loại suy tim này có tiên lượng tử vong về lâu dài và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống cao tương đương với suy tim phân suất tống máu giảm (EF dưới 50%).

Bệnh nhân được điều trị bằng thuốc lợi tiểu, thuốc ức chế SGLT2, thuốc kiểm soát huyết áp và nhịp tim, kháng đông dự phòng huyết khối. Sau ba ngày, NTproBNP giảm xuống 1634 pg/mL, bà hết khó thở, khỏe nhiều. Sang ngày thứ tư, bà có thể tự ngồi dậy, xuống giường đi lại nhẹ nhàng. Sáu ngày sau, bà xuất viện.

Bác sĩ Bình thông tin, suy tim xảy ra khi tim không bơm đủ máu để đáp ứng nhu cầu của cơ thể, hoặc tim không đủ giãn nở khiến áp lực bên trong các buồng tim tăng cao. Đây là bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến 1-3% dân số toàn cầu.

Trong đó, gần một nửa số bệnh nhân suy tim có phân suất tống máu (EF) bình thường. Tỷ lệ mắc hội chứng suy tim phân suất tống máu bảo tồn ngày càng tăng ở các nước phát triển, nguyên nhân có thể là do sự gia tăng các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, hội chứng chuyển hóa, rối loạn chức năng thận và béo phì.

Để phòng ngừa suy tim và các vấn đề về tim mạch, cần kiểm soát huyết áp bằng cách sử dụng thuốc hạ áp theo chỉ định của bác sĩ và đo huyết áp thường xuyên; duy trì chỉ số đường huyết trong ngưỡng an toàn để giảm nguy cơ tổn thương tim và mạch máu.

Ngoài ra, mỗi người nên tuân thủ chế độ ăn uống lành mạnh như ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein ít chất béo; giảm muối, hạn chế tiêu thụ thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ngọt. Duy trì cân nặng hợp lý để tránh béo phì, hoạt động thể chất đều đặn, hạn chế uống rượu và bỏ hút thuốc lá. Thường xuyên kiểm tra sức khỏe để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường và các vấn đề liên quan đến tim mạch.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi