Bà Hoa, 80 tuổi, suy giảm hệ miễn dịch do mắc nhiều bệnh nền, bị bùng phát đợt cấp zona thần kinh.

Bà Hoa có tiền sử tăng huyết áp, nhồi máu não, rung nhĩ, suy tim, suy tuyến thượng thận do thuốc. Người nhà kể bà thường xuyên bị viêm đường hô hấp, hen phế quản, tự mua thuốc không rõ nguồn gốc về uống. Phần lớn những loại thuốc này đều chứa corticoid. Việc lạm dụng corticoid dẫn đến ức chế tuyến thượng thận không hoạt động và dần dần mất chức năng nội tiết gây suy thượng thận.

Hai tháng nay bà Hoa mệt nhiều, ăn uống kém, sụt cân. Điều trị nội trú tại bệnh viện tỉnh nhưng tình trạng không thuyên giảm, gần đây còn khó thở, bà được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

BS.CKI Hoàng Thị Bình, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết bệnh nhân bị viêm phổi nặng, suy tim. Sau khi điều trị 10 ngày bằng kháng sinh, thuốc lợi tiểu, thuốc kháng đông ngừa huyết khối, bà hết khó thở, cải thiện nhiễm trùng phổi. Lúc này vùng tai trái bà bắt đầu bị đau. Trong 2-3 ngày đầu bà than đau rát rất nhiều, mệt mỏi, không ngủ được, đến ngày thứ tư thì nổi nhiều mụn nước nhỏ li ti, từng chùm vùng da sau tai trái, sau đó lan xuống vùng cổ trái. Đây là dấu hiệu bùng phát zona.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, bà Hoa có cơ địa béo phì, mắc nhiều bệnh nền, đặc biệt là suy tuyến thượng thận mạn do lạm dụng thuốc chứa corticoid thời gian dài.

Đợt này bà lại bị viêm phổi cấp. Tất cả các yếu tố này góp phần làm suy yếu hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho virus VZV bùng phát, gây nên các triệu chứng zona. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh dễ dẫn tới các biến chứng nghiêm trọng như tổn thương mắt, nhất là giác mạc nếu phát ban gần mắt, nhiễm trùng da, viêm phổi, mất thính giác, liệt một phần mặt, viêm não hoặc tủy sống.

Bà Hoa được điều trị nội khoa bằng thuốc chống virus, thuốc giảm đau, chống viêm. Sau bốn ngày bà giảm đau vùng tai trái, các nốt mụn nước bắt đầu khô mặt, bớt rát. Bà xuất viện sau hai tuần. Bác sĩ căn dặn bà giữ vệ sinh sạch sẽ, tránh nhiễm trùng để kết quả điều trị đạt hiệu quả tốt. Sau vài tháng khi tình trạng bệnh ổn định, bà cần tiêm ngừa zona nhằm phòng tránh bệnh tái phát.

Zona (hay còn gọi là zona thần kinh, giời leo) là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra. Người nhiễm virus VZV lần đầu sẽ có biểu hiện bệnh thủy đậu.

Sau khi khỏi hoàn toàn thủy đậu, virus Varicella vẫn tồn tại và sống ẩn trong hạch thần kinh trong nhiều tháng, nhiều năm, khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, căng thẳng, suy nhược cơ thể… virus sẽ tái hoạt động trở lại, rời vị trí trú ngụ, di chuyển dọc dây thần kinh để ra ngoài da và gây ra những biểu hiện của bệnh zona (gồm triệu chứng tổn thương ở da và dây thần kinh). Zona thần kinh có thể kéo dài nhiều năm sau khi sang thương zona ở da đã lành.

Theo bác sĩ Kiều, việc tự ý dùng corticoid, nhất là ở những bệnh nhân xương khớp và hen suyễn, là nguyên nhân chính dẫn đến suy tuyến thượng thận thứ phát, làm suy giảm hệ miễn dịch. Do đó, dù mắc bệnh gì, khi chưa có chỉ định của bác sĩ, mọi người không nên tự ý uống thuốc, đặc biệt là các loại thuốc chứa thành phần corticoid. Trường hợp bị các tình trạng phải sử dụng corticoid lâu dài, người bệnh nên đi khám để được điều chỉnh thuốc, có phác đồ điều trị phù hợp.

Để phòng ngừa zona, cần tránh tiếp xúc với những người mắc bệnh zona khi cơ thể còn vết mụn nước. Những đối tượng có nhiều bệnh nền, suy giảm miễn dịch, người từ 50 tuổi trở lên nên tiêm vaccine phòng zona. Ngoài ra, mỗi người nên duy trì lối sống lành mạnh nhằm nâng cao sức đề kháng như ngủ đủ giấc, không hút thuốc lá, chế độ sinh hoạt và nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng, tập thể dục đều đặn.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi